Nói đến tắc xe, ai cũng tặc lưỡi chép miệng: “Ồ! Chuyện thường ngày ở phố!”. Nói đến nguyên nhân, ai cũng dễ dàng nêu ra: đường chật, nhiều xe máy ôtô quá, ý thức kém vv.. và vv…

<!-- /* Style Definitions */ p.MsoNormal, li.MsoNormal, div.MsoNormal {mso-style-parent:""; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; mso-pagination:widow-orphan; font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";} @page Section1 {size:8.5in 11.0in; margin:1.0in 1.25in 1.0in 1.25in; mso-header-margin:.5in; mso-footer-margin:.5in; mso-paper-source:0;} div.Section1 {page:Section1;} -->

Tôi nghe mọi người kháo nhau từ lâu:
Có lẽ phải đổi tên ngành giao thông thôi vì có cứ chỗ nào “giao” lại sinh
“tắc”. Điều đó xuất phát từ sự thật là vào giờ cao điểm sáng và chiều tại những
giao lộ dù cũ hay mới, dù hẹp hay rộng luôn xảy ra ùn và tắc xe không nhúc
nhích được như một căn bệnh mãn tính nan y của Hà Nội và Tp Hồ Chí Minh. Nói
đến tắc xe, ai cũng tặc lưỡi chép miệng: “Ồ! Chuyện thường ngày ở phố!”. Nói
đến nguyên nhân, ai cũng dễ dàng nêu ra: đường chật, nhiều xe máy ôtô quá, ý
thức kém v.v.. và v.v…

Nhưng đi xem cụ thể tôi thấy nhiều
đường mới của ta rộng đẹp với hai luồng xe xuôi ngược cách biệt (VD: Liễu Giai,
Nguyễn Chí Thanh, Kim Mã…) còn rộng hơn đường cũ ở các thành phố cổ châu Âu.
Vậy tại sao tắc?

Số lượng xe máy, ôtô của ta tham gia
giao thông so với họ không phải là quá nhiều (Đức có 42 triệu ôtô/ 82 triệu
dân). Vậy tại sao tắc?  

Về ý thức kém thì có, nhưng trong
phố họ cho phép chạy xe từ 30km/h đến 60km/h con ta mới chạy 10km/h đến 30km/h đã
tắc. Vậy tại sao?

Rõ ràng là họ đã giải quyết vấn đề
căn bản nào đó mà ta chưa nhận ra. Người Việt mình đâu đến nỗi không học nổi
cái hay cái tốt của họ được chứ???

Khi đến các giao lộ, tôi thấy hệ
thống đèn hiệu giao thông mới của ta có cả phần hiện giây cho người chờ khỏi
nóng ruột nhưng vẫn là loại cột có ba đèn tròn đỏ-  vàng-  xanh như
đã có trước đây thời Pháp thuộc(1950)

Chắc người đọc đến đây sẽ phát bực:
“Đèn giao thông bao giờ mà chẳng đỏ-vàng-xanh?”

Xin thưa quý vị: loại đèn hiệu giao
thông này dễ điều khiển giao thông theo luồng (xuôi, ngược, ngang trái, ngang
phải) và đã lạc hậu từ lâu rồi, giờ đây ở châu Âu, châu Mỹ, Australia họ dùng
loại đèn hiệu điều khiển giao thông theo làn xe và có hình mũi tên chỉ hướng đi
cho rõ (có ba màu đỏ-vàng-xanh thay đổi y như ở đèn tròn).

<!-- /* Style Definitions */ p.MsoNormal, li.MsoNormal, div.MsoNormal {mso-style-parent:""; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; mso-pagination:widow-orphan; font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";} @page Section1 {size:8.5in 11.0in; margin:1.0in 1.25in 1.0in 1.25in; mso-header-margin:.5in; mso-footer-margin:.5in; mso-paper-source:0;} div.Section1 {page:Section1;} -->

(Ngoài ra còn có một số đèn phụ khác
như đèn chú ý người đi bộ, chú ý tàu điện, cho phép rẽ phải khi đèn thẳng là
đỏ…).

Như vậy là đến tận bây giờ năm 2008
chúng ta vẫn dùng hệ thống đèn điều khiển giao thông (ĐKGT) quá lạc hậu của
thời 1950 thì tắc xe là phải.

Còn sự khác nhau giữa hai hệ thống
đèn hiệu ĐKGT theo luồng khác thế nào với ĐKGT theo làn xe? Ta lấy ví dụ cụ thể
ở một giao lộ của 2 phố mới, rộng có hai luồng xe xuôi ngược riêng biệt A1A2,
B1B2, C1C2, D1D2.

A. Xét hệ thống đèn ĐKGT theo luồng (hình 1)


 

<!-- /* Style Definitions */ p.MsoNormal, li.MsoNormal, div.MsoNormal {mso-style-parent:""; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; mso-pagination:widow-orphan; font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";} @page Section1 {size:8.5in 11.0in; margin:1.0in 1.25in 1.0in 1.25in; mso-header-margin:.5in; mso-footer-margin:.5in; mso-paper-source:0;} div.Section1 {page:Section1;} -->

* Khi đèn C1D1 xanh và các đèn khác
đỏ (trong 2 phút)

– Luồng xe rẽ trái từ C1 vào A2 sẽ
cắt luồng xe đi thẳng từ D1 vào C2 gây tắc ở T1.

– Luồng xe rẽ trái từ D1 vào B2 sẽ
cắt luồng xe đi thẳng từ C1 vào D2 gây tắc ở T2.

– Bốn nhánh rẽ phải thông suốt cho
đến khi số xe bị tắc quá nhiều ở C1 và D1 sẽ cản trở 2 nhánh rẽ phải này cho
đến lúc tắc.

* Khi đèn A1, B1 xanh và các đèn
khác đỏ (trong 2 phút)

Ngoài số xe đang tắc ở T1 và T2 thì
luồng xe rẽ trái từ A1 vào D2 sẽ cắt luồng xe đi thẳng từ B1 vào A2 và gây tắc
ở T3.

– Luồng xe rẽ trái từ B1 vào C2 sẽ
cắt luồng xe đi thẳng từ A1 vào B2 và gây tắc ở T4.

– Hai luồng rẽ phải ở A1 và B1 sẽ
thông đến lúc số xe bị ùn tắc ở đó quá nhiều gây ùn tắc cả hai lối rẽ phải này.

Cứ như vậy nhân lên các xe cứ ùn tắc
không thể đi được.

B. Xét hệ thống đèn ĐKGT theo làn xe
(hình 2) có đèn riêng cho làn rẽ trái A1’,B1’, C1’, D1’

 

<!-- /* Style Definitions */ p.MsoNormal, li.MsoNormal, div.MsoNormal {mso-style-parent:""; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; mso-pagination:widow-orphan; font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";} @page Section1 {size:8.5in 11.0in; margin:1.0in 1.25in 1.0in 1.25in; mso-header-margin:.5in; mso-footer-margin:.5in; mso-paper-source:0;} div.Section1 {page:Section1;} -->

* Khi đèn C1’, D1’ xanh và các đèn
khác đỏ (trong 1 phút)

 

– Luồng xe rẽ trái từ C1’ vào A2
không cắt luồng rẽ trái từ D1’ vào B2 nên luôn thông.

– Bốn nhánh rẽ phải đều thông suốt..

* Khi đèn A1’, B1’ xanh và các đèn
khác đỏ (trong 1 phút)

– Luồng xe rẽ trái từ A1’ vào D2
không cắt luồng xe rẽ trái từ B1’ vào C2 nên luôn thông.

– Bốn nhánh rẽ phải đều thông suốt.

* Khi đèn A1, B1 xanh và các đèn
khác đỏ (trong 1 phút)

– Luồng xe đi thẳng từ A1 vào B2
không cắt luồng xe đi thẳng từ B1 vào A2 nên luôn thông.

– Bốn nhánh rẽ phải đều thông suốt.

* Khi đèn C1, D1 xanh và các đèn
khác đỏ (trong 1 phút)

– Luồng xe đi thẳng từ C1 vào D2
không cắt luồng xe đi thẳng từ D1 vào C2 nên luôn thông

– Bốn nhánh rẽ phải đều thông suốt.

Như vậy cùng trong 4 phút, để giải
phóng xe khỏi giao lộ thì hệ thống đèn điều khiển giao thông theo luồng gây tắc
hoàn toàn, còn hệ thống đèn điều khiển giao thông theo làn xe luôn thông và
không hề tắc chút nào! Thật là đơn giản và rõ ràng hết sức, ấy vậy mà… cứ tắc!

Muốn đổi mới để giảm thiểu ùn tắc
thì ngành giao thông phải cử người đi học hỏi và mua lắp hệ thống đèn điểu
khiển giao thông theo làn xe mới (nên mua của Đức) và phải kẻ sơn chia làn xe.

Tốn bao nhiêu? Chắc chắn sẽ ít hơn
con số thiệt hại kinh tế do tắc kẹt xe ở Hà Nội, Tp Hồ Chí Minh và các thành
phố khác mà các báo đã sơ bộ nêu ra khoảng 3000 tỷ đồng/năm!

 

 

 

Phạm Huỳnh- cựu sĩ quan