Vượt lên thử thách 2009 để tiếp tục phát triển, hay bảo vệ vững chắc chủ quyền lãnh thổ đều không thể thành công nếu không biết dựa vào nhân dân. Đảng phải đóng vai trò tập hợp sức mạnh toàn dân tộc, bằng trí tuệ và sự gương mẫu của mình. Sức dân chỉ được phát huy khi người lãnh đạo biết chủ động lắng nghe, đối thoại và nắm bắt tâm tư thật của dân.

<!-- /* Style Definitions */ p.MsoNormal, li.MsoNormal, div.MsoNormal {mso-style-parent:""; margin:0mm; margin-bottom:.0001pt; mso-pagination:widow-orphan; font-size:14.0pt; font-family:"Times New Roman"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";} @page Section1 {size:612.0pt 792.0pt; margin:72.0pt 90.0pt 72.0pt 90.0pt; mso-header-margin:36.0pt; mso-footer-margin:36.0pt; mso-paper-source:0;} div.Section1 {page:Section1;} -->

Nhà báo Nguyễn Anh Tuấn: Thưa quý bạn đọc, hôm nay VietNamNet rất vui mừng
gặp lại một vị khách mời đã quen thuộc và có nhiều tình cảm với bạn đọc
VietNamNet: Nguyên PTT Vũ Khoan. Chắc nhiều bạn đọc còn nhớ giao thừa năm 2005
nguyên Phó Thủ tướng (PTTg) Vũ Khoan đã trực tuyến trên VietNamNet, lúc đó ông
là một trong những nhà lãnh đạo đầu tiên trao đổi trực tuyến với người dân.
Cách đây 1 năm, trước khi từ nhiệm ông cũng giành cho cho bạn đọc VietNamNet một
buổi trò chuyện rất nhiều ý nghĩa.




Hôm nay chúng ta vui mừng gặp lại ông sau một năm 2008 nhiều biến động, ghi
nhận nhiều nỗ lực trong khó khăn của một dân tộc, và cùng nhìn về năm 2009 với
nhiều thách thức để bàn luận, suy ngẫm xem vậy dân tộc ta sẽ vươn lên như thế
nào? Đảng và Chính phủ sẽ dẫn dắt dân tộc và đất nước đi lên trong khó khăn như
thế nào?



Với tư cách là một cựu lãnh đạo được bạn đọc yêu mến, một người giờ đây có
điều kiện gần dân hơn, ông cảm nhận thế nào về năm 2008 vừa qua?




Nguyên PTT Vũ Khoan: Trước hết, phải nói là tôi rất vui được lên đối
thoại trực tuyến với bạn đọc VietNamNet. Tôi cũng là người bạn cũ của
VietNamNet, cũng có 2 dịp được trò chuyện với bạn đọc VietNamNet, thông qua đó
để chuyển tải tới các bạn độc giả những tâm tư, suy nghĩ của bản thân mình.

Hôm nay trên ngưỡng cửa năm 2009, tôi có dịp trở lại VietNamNet để chia sẻ suy
nghĩ của mình, trên cương vị một người công dân bình thường. Chúng ta ai cũng
vậy, bất kỳ người nào, ở cương vị nào cũng đều quan tâm đến vận mệnh của đất
nước.

Nhìn lại, năm 2008 là một năm đầy xáo động về nhiều mặt như khí hậu, giá cả,
kinh tế, tài chính…, một năm để lại dấu ấn không những với nước ta mà còn với
toàn thế giới. Có thể nói năm qua là một năm đặt ra rất nhiều vấn đề mới mẻ cho
chúng ta và cho cả loài người.



Nhà báo Nguyễn Anh Tuấn
: Bên cạnh nhiều xáo động, theo ông, cái ĐƯỢC lớn
nhất của chúng ta trong năm 2008 là gì?

Nguyên PTT Vũ Khoan: Là những bài học. Từ thực tế này, đây là lần đầu
tiên chúng ta phải ứng phó với 2 khó khăn cùng lúc: Khó khăn trong nước đồng
thời phải đối phó với khó khăn trên thế giới. Năm 2008 là năm thứ hai chúng ta
hội nhập với kinh tế thế giới. Tình hình khó khăn ấy đã dạy cho chúng ta rất
nhiều bài học.

Nhà báo Nguyễn Anh Tuấn: Vậy cái MẤT lớn nhất của chúng ta trong năm
2008 là gì, thưa ông?




Nguyên PTT Vũ Khoan
: Cái mất cơ bản là đà tăng trưởng từ những năm trước mà
chúng ta đã tạo được. Như chúng ta đã thấy, trước và sau ĐH 10, chúng ta rất
phấn khởi thấy đất nước tăng trưởng khá nhanh sau khi chúng ta gia nhập WTO,
nhưng sau chỉ một thời gian ngắn, chúng ta vấp phải rất nhiều khó khăn, và phải
vật lộn trong năm 2008.

Nhà báo Nguyễn Anh Tuấn: Theo ông, với những bài học chúng ta nhận
được đó, liệu chúng ta đã học tốt không? Có học đến nơi đến chốn không?



Nguyên PTT Vũ Khoan: Tất nhiên, những khó khăn của 2008 đưa ra rất nhiều
bài học và tôi nghĩ rằng không phải một lúc mà chúng ta có thể nhận thức được
hết.

Cần có quá trình vấp váp thử nghiệm thì chúng ta mới hiểu rõ và hiểu thấu hơn
tất cả những kinh nghiệm điều hành nền kinh tế thị trường, nhất lại là nền kinh
tế thị trường hội nhập với nền kinh tế thế giới. Đó là một cái gì đó rất là mới
mẻ với chúng ta. Trải nghiệm 2008 và tới đây là 2009 sẽ giúp chúng ta nhìn sáng
rõ và thấu đáo hơn những bài học đã qua.

Bạn Lê Văn Chương (37/5 Lý Thường Kiệt, P8, Tân Bình, Tp.HCM): Xin
ông cho biết yếu kém nội tại nào là khó nhận diện và khó nhất trí
nhất của hệ thống quản lý Nhà nước Việt Nam hiện nay? Để khắc phục
yếu kém đó thì theo ông cần phải làm thế nào và tính khả thi của
giải pháp mà ông đề xuất?



Nguyên PTT Vũ Khoan
: Khó nhận diện nhất chính là sự không minh bạch trong
cơ chế chính sách. Một chủ trương đưa ra không thật công khai, rõ ràng sẽ tạo nên
tiêu cực ngay lập tức.

Cần công khai, minh bạch trong bất cứ chính sách nào cho người dân được biết và
có sự chọn lựa, cạnh tranh, đấu thầu thì mới có thể đem lại hiệu quả được. Còn
tù mù theo cơ chế xin cho, quan hệ thì chắc chắn sẽ mang lại những cái không rõ
ràng, từ đó sinh ra những tiêu cực.



Dự cảm 2009: Khó khăn sẽ mách bảo Việt Namđổi mới con đường phát triển




Nhà báo Nguyễn Anh Tuấn
: Năm 2009 dự báo rất nhiều khó khăn, phức tạp và
dông bão với không chỉ dân tộc và đất nước Việt Nam mà đến với toàn thế giới. Cảm
nhận của ông về 2009 là thế nào?



Nguyên PTT Vũ Khoan
: Thường thì khi kết thúc năm cũ, bước vào năm mới,
người ta có cảm giác đầy niềm hi vọng vào năm mới. Nhưng riêng với năm Kỷ Sửu
này, tâm tư của tôi nghiêng về phía lo lắng nhiều hơn.

Đất nước phải đứng trước khó khăn kép, một mặt chúng ta đang phải khắc phục
những khó khăn trong nước, sau khi lạm phát tăng quá cao, chúng ta đã kiềm chế
được chừng mực nào đó thì giờ đây lại vấp phải hiện tượng giảm sút về kinh tế.
Thoát khỏi khó khăn này không hề đơn giản.


 

Chưa kịp xử lý xong vấn đề này thì những tác động tiêu cực của kinh tế thế giới
lại ập đến. Năm 2009 hứa hẹn một năm đầy thử thách và hiện nay, trong tất cả
các dự báo thì chưa ai dám khẳng định kinh tế thế giới năm 2009 sẽ sáng sủa.
Tuyệt đại đa số các
dự báo của các nhà kinh tế, các viện nghiên cứu, các thể
chế tài chính quốc tế như WB, IMF… đều nói rằng chưa có triển vọng và cơ sở
nào cho thấy kinh tế thế giới 2009, thậm chí đến quý 4 sẽ sáng sủa cả.

 

Cá nhân tôi có lo lắng là chính. Tuy vậy cũng không nên nhìn bức tranh quá tối.
Trong cái khó có thể ló cái khôn. Tôi nghĩ có thể kể ra mấy điểm lợi thế của
Việt Namtrong năm tới như sau:


 

Thứ nhất, dù sao nước ta cũng duy trì được sự ổn định chính trị, xã hội.
Đây cũng là cơ hội để chúng ta phát triển trong nước, đồng thời cũng là sức hút
với những người quan tâm hợp tác với Việt Nam.


 

Thứ hai, tốc độ tăng trưởng có giảm sút nhưng vẫn là dương, chứ chưa đến
mức suy thoái, trong khi rất nhiều nước đã rơi vào tình trạng suy thoái. Điều
này không làm chúng ta hài lòng nhưng vẫn có thể khai thác được tiềm năng này.
Điều đó cho thấy tiềm năng phát triển về dài hạn ở Việt Nam vẫn là có.



Thứ ba
, trước những khó khăn đó, chúng ta có những biện pháp tháo gỡ tình
hình, trong đó có một hướng mà tôi cũng đã ủng hộ từ rất lâu là ủng hộ khai
thác nội địa, kích cầu trong nước… Nếu tất cả các biện pháp nếu làm tốt thì
cũng khơi dậy được những khả năng ở trong nước để điều chỉnh phần nào yếu kém
của nền kinh tế nước ta.

Nhìn về 2009, cái lo lắng là chính nhưng bên cạnh đó cũng loé ra những khả năng
mà chúng ta có thể tận dụng được, chứ không phải chỉ toàn màu tối, xám.

Muốn phát huy sức dân thì phải lắng nghe dân

Nhà báo Nguyễn Anh Tuấn: Nhiều bạn đọc VietNamNet đã tỏ vui mừng khi
thấy gần đây, trong lãnh đạo Đảng đã nói đến chuyện phát huy sức mạnh toàn dân,
như TBT Nông Đức Mạnh trong buổi Hội nghị Quân chính Toàn quân cũng nói
“bảo vệ tổ quốc dựa vào phát huy sức mạnh tổng hợp của toàn dân”. Đó
là chủ trương lớn của Đảng và xuyên suốt lịch sử của dân tộc, Đảng làm nên
những giá trị lịch sử, thành quả to lớn với dân tộc cũng là nhờ nhân dân hi
sinh, che chở, đùm bọc, cống hiến và tìm ra những mô hình mới trong phát triển
kinh tế.



Thưa ông, trong bối cảnh hôm nay, chúng ta sẽ làm những gì để phát huy sức
mạnh của dân tộc bằng những hành động cụ thể?




Nguyên PTT Vũ Khoan
: Quan điểm này không phải là mới. Đó có thể là một
trong những nguyên tắc cơ bản của Đảng ta. Mọi thành công của Việt Namđều dựa vào sức mạnh của nhân dân.

Hôm 22/12, chúng ta vừa kỷ niệm ngày quốc phòng toàn dân và ngày thành lập QĐND
Việt Nam.
Quân đội chúng ta ra đời vốn là một đội quân rất nhỏ, do sức mạnh của nhân dân
mà làm nên những sự nghiệp rất lớn.

Sự nghiệp đổi mới cũng vậy, nếu không khơi dậy sức sáng tạo của nhân dân thì
làm sao có được những thành công to lớn như vậy được. Hơn lúc nào hết, chúng ta
phải tin vào và khơi dậy tiềm năng của nhân dân.

Có mấy nhân tố để làm được điều này: Thứ nhất là cần tạo được sự đồng
thuận, tin tưởng rộng lớn của nhân dân vào những biện pháp mà Đảng và Chính phủ
đề ra.

Bất kỳ làm việc gì, dù nhỏ dù lớn, trong lúc này mà nhân dân hiểu, ủng hộ và
đồng tình làm thì chắc chắn sẽ làm được. Chủ trương của chúng ta phải minh
bạch, công khai, phải làm cho nhân dân hiểu rõ tình hình, biện pháp mà chính
phủ thực hiện.

Thứ 2, khi đề ra các biện pháp cụ thể trong lĩnh vực kinh tế, thì các
biện pháp ấy phải nhằm vào đại đa số nhân dân. Ví dụ kích cầu, theo quan điểm
của tôi thì phải nhằm vào nông dân vì nước ta vẫn là nước nông nghiệp, với 70%
là nông dân.

Nếu chúng ta tháo gỡ khó khăn cho bà con nông dân, để họ tiêu thụ được sản
phẩm, có thể tiếp tục sản xuất và vay vốn được đỡ sức ép từ giá cả. Đấy là sức
mua lớn nhất của xã hội chứ không nên là tập trung vào doanh nghiệp lớn. Kể cả
doanh nghiệp vừa và nhỏ cũng tạo ra đại đa số công ăn việc làm trong xã hội.
Thành ra nếu chúng ta sử dụng những biện pháp nhằm vào đại đa số ấy như kích
cầu vào đại đa số, cụ thể là hỗ trợ những người nông dân, các doanh nghiệp vừa
và nhỏ thì sẽ khơi dậy được tiềm năng của nhân dân.



Thứ 3
, muốn phát huy sức mạnh của nhân dân thì phải lắng nghe nhân dân.
Những ý kiến của nhân dân chính là những sáng kiến, tâm tư, tình cảm của họ. Sự
sáng tạo của nhân dân thể hiện trong các ý kiến, đề xuất, nguyện vọng của họ.
Biết nghe và biết chọn lọc những ý kiến đề xuất ấy của người dân thì chúng ta
sẽ tìm được lối ra. Đây là chân lý không thay đổi với đất nước ta. Nếu sử dụng
chân lý này có hiệu quả thì chúng ta sẽ thoát ra khỏi mọi tình huống khó khăn.

Giải quyết khó khăn trước mắt nhưng đừng quên dài hạn

Nhà báo Nguyễn Anh Tuấn: Có nhiều người so sánh năm 1986, là năm chúng
ta đổi mới, lúc đó chúng ta đã vấp phải những khó khăn rất to lớn trong đời
sống kinh tế xã hội và chúng ta cũng dựa vào nhân dân để vượt qua. Còn hôm nay,
chúng ta đã khó khăn đến mức như năm 1986, phải suy nghĩ đến đoạn buộc phải đổi
mới hay chưa? Buộc phải tiếp tục đổi mới cao hơn nữa? Buộc phải dựa vào nhân
dân hơn nữa hay chưa?

Nguyên PTT Vũ Khoan: Năm nay chúng ta cũng khó khăn, nhưng không thể so
sánh với năm 1986 được. Tôi đã từng sống trong giai đoạn đó, thấy tình hình lúc
đó khác bây giờ nhiều về cả thế và lực. Lạm phát ngày ấy là hàng nghìn % chứ
không phải chỉ khoảng 20% như bây giờ, không có hàng hoá. Chúng ta không coi
thường lạm phát nhưng so với năm 1986 thì con số dự tính lạm phát 2008 là 22%
cũng chưa phải là lớn lắm. Kinh tế của nước ta dù sao cũng đã tăng trưởng rất
tốt trong những năm qua. Chúng ta đã có dự trữ ngoại tệ

Mặt khác, về thế ngày ấy chúng ta bị bao vây cô lập, còn ngày nay Việt Nam có
quan hệ ngoại giao với hơn 170 quốc gia, quan hệ kinh tế thương mại với hơn 130
quốc gia, đầu tư cũng hơn 70 quốc gia… Nói chung bây giờ ta có cơ may để khắc
phục kinh tế hơn năm 1986 rất nhiều.

Còn về đổi mới, thì phải nhận thức rằng đổi mới phải là một quá trình vận động
không ngừng, cũng giống như con người muốn tiến bộ thì cũng phải liên tục hoàn
thiện mình. Nói đến một xã hội thì lại càng phải như thế. Không nên hiểu đổi
mới là dừng lại ở chỗ này, hay đã tốt rồi thì không cần phải tiếp tục đổi mới.

Cuộc sống luôn luôn phát triển, ngày hôm nay tốt, ngày mai đã có thể không tốt
rồi. Tôi cho rằng khó khăn 2008 sẽ mách bảo ta sửa tiếp một số cái nữa:

Thứ nhất, đó là cơ cấu kinh tế, được hiểu theo nghĩa rộng bao gồm cơ cấu
ngành, sản phẩm, vùng miền, thị trường… nhưng ở đây tôi chỉ đề cập tới cơ cấu
sản xuất thôi.

Rõ ràng khó khăn của 2008 cho thấy trong cơ cấu công nghiệp của chúng ta mới
chủ yếu xuất khẩu hàng thô và gia công. Trong khi đó công nghiệp phụ trợ nói mãi
cũng vẫn chưa làm được. Chúng ta càng xuất nhiều thì càng phải nhập lớn. Điều
này cũng sẽ ép buộc chúng ta phải thay đổi vì nếu chúng ta không thay đổi thì
mãi mãi kinh tế của chúng ta sẽ thua thiệt, kém hiệu quả.

Hay chúng ta phải hội nhập vào cơ thể thế giới, không thể khác được nhưng mức
độ tuỳ thuộc vào kinh tế thế giới đến đâu thì phải phấn đấu để thay đổi.

Phụ thuộc cả xuất lẫn nhập khẩu đến 148 – 150% với kinh tế thế giới như hiện
nay thì chúng ta sẽ còn phải chịu rất nhiều khó khăn. Đầu vào, vốn nước ngoài
chiếm tỷ trọng quá cao. Chúng ta phải phấn đấu để tiết kiệm trong nước cao để
tự lực hơn.

Tự lực không có nghĩa là đóng cửa, mà nền kinh tế phải tự đứng trên đôi chân
của mình thì mới có thể ứng phó với tình hình được.

Thứ hai, hơn lúc nào hết phải xử lý tốt mối quan hệ giữa tốc độ
và hiệu quả; giữa tăng trưởng và bền vững. Trong đó hiệu quả và bền vững mới là
quan trọng. Lần này, chúng ta cũng phải chỉnh sửa lại để khắc phục tình trạng
đó.

Quá trình đổi mới là quá trình không ngừng. Khó khăn năm 2008 mách bảo cho
chúng ta phải sửa những gì để nền kinh tế hoàn thiện hơn.

Khi khó khăn thì phải tập trung vào giải quyết khó khăn trước mắt là đúng,
nhưng vẫn phải để một phần trí tuệ để giải quyết khó khăn dài hạn.

Khủng hoảng đối với các quốc gia đều giống nhau, khủng hoảng kinh tế chỉ như
một quy luật của kinh tế thị trường, là quy luật mang tính chu kỳ. Sau khó khăn
thì nó lại được cơ cấu lại và phát triển có hiệu quả hơn. Đó là quy luật mà
chúng ta phải nắm bắt để khi ra khỏi khó khăn này thì nền kinh tế lành mạnh
hơn. Nhưng không lúc nào nên rời mục tiêu dài hạn của phát triển đất nước. Phải
nghĩ đến chặng đường 2010 – 2020 chúng ta phải làm gì, làm thế nào để phát
triển bền vững, đưa nước ta trở thành nước về cơ bản là nước công nghiệp vào
năm 2020. Nói con người là trung tâm nhưng không có giải pháp rõ thì Việt Nam vẫn mãi lạc
hậu



Nhà báo Nguyễn Anh Tuấn
: Nhiều người vẫn nói con đường đi của chúng ta
rất khó khăn, chưa tìm ra con đường để phát triển. Người ta nói rằng chúng ta
không thể nào đi theo con đường sản xuất đại trà để trở thành đại công xưởng
như của Trung Quốc, cũng như không thể trở thành quốc gia đi đầu về dịch vụ tài
chính, ngân hàng như Singapore, Hong Kong. Có người lại nói Việt Nam có thể đi
theo con đường tạo nên giá trị gia tăng, tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu…
Nhưng về mặt con người, chúng ta lại chưa chuẩn bị kịp, còn bộn bề khó khăn,
chưa định hình con đường đi riêng cho Việt Nam. Suy nghĩ của ông thế nào về
vấn đề này?




Nguyên PTT Vũ Khoan
: Tôi cho rằng sắp tới còn phải bàn bạc nhiều. Chúng ta
đưa ra những ý tưởng vĩ mô nhưng nội hàm thì không rõ ràng và ý tưởng thì rất
khác nhau. Ta nói đến năm 2020, biến nước ta về cơ bản trở thành nước công
nghiệp và hiện đại. Nhưng thế nào là công nghiệp, hiện đại? Cho đến nay cũng
chưa có sự bàn bạc kỹ lưỡng và sự nhận thức thống nhất.

Hoặc chúng ta đưa ra khẩu hiệu “Dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân
chủ, văn minh” nhưng nội hàm của “dân giàu”, “nước
mạnh”, “dân chủ”, “công bằng” và “văn minh”
là thế nào? Ngay cả nội hàm ấy cũng rất nhiều người hiểu không rõ và khác nhau.




Sắp tới, trong dịp chuẩn bị cho thập kỷ tới, những nội hàm như vậy phải được
định rõ. Tôi chưa sẵn sàng nói rằng chúng ta nên đi theo con đường nào, nhưng
rõ ràng đây là vấn đề cần bàn rất kỹ. Chúng ta đã từng trải qua con đường côn
nghiệp hoá công nghiệp nặng quá mức, không chú ý đến hiệu quả giờ phải chỉnh
sửa lại.

Sau đó, chúng ta cũng công nghiệp hoá theo hướng xuất khẩu mạnh, cũng mang lại
một số thành quả nhưng cũng đồng thời đặt ra nhiều vấn đề.

Có dạo chúng ta cũng bàn về “đi tắt đón đầu” và “sử dụng kinh tế
tri thức để phát triển”, gần đây thì theo gợi ý của nhóm chuyên gia
Harvard thì chúng ta lại nhắc đến việc tham gia chuỗi giá trị toàn cầu… Bây
giờ là lúc mà chúng ta phải ngồi lại với nhau và bàn bạc.

Tôi cũng đang suy nghĩ về vấn đề này, nhưng có một điều cốt tử mà tôi vẫn nghĩ,
đó là nước ta tài nguyên không nhiều, đa dạng nhưng mỗi thứ chỉ có một tí, lao
động rẻ cũng giờ đây cũng không rẻ nữa và cũng không thể dựa mãi vào thế mạnh
này được.

Cái chính hiện nay là phải phát triển đầu tư con người có năng lực và trí tuệ
cao. Nếu không chịu đầu tư vào lĩnh vực giáo dục, đào tạo thì dù chọn con đường
nào chúng ta cũng không thể thành công được.

Cơ bản nhất hiện nay là phải tập trung vào làm cho rõ con đường chúng ta đổi
mới giáo dục như thế nào để nguồn nhân lực của Việt Nam có thể bắt kịp được với thế
giới.

Quan sát những nước không có tài nguyên, nhưng họ vẫn làm nên nhiều sự nghiệp
như Singapore,
Thuỵ Sĩ, Nhật Bản và một số các nước Bắc Âu. Quyết định nhất vẫn là nguồn lực
con người. Con người ở đây phải được hiểu theo nghĩa toàn diện vừa được đào
tạo, chăm lo sử dụng và chính sách… Nếu cứ nói con người là trung tâm nhưng
không có những biện pháp rõ ràng thì mãi mãi chúng ta sẽ vẫn lạc hậu.



Nhà báo Nguyễn Anh Tuấn
: Hiện nay, trong khu vực kinh tế dân doanh,
dường như khả năng phát huy tiềm lực con người trội hơn hẳn khu vực nhà nước.
Tuy nhiên khu vực này chưa được quan tâm đúng mức, vẫn còn chịu nhiều định kiến
của xã hội. Trong khi nguồn lực quốc gia, kinh tế, tài chính ngân hàng, đất
đai, khoáng sản… đều tập trung vào doanh nghiệp nhà nước. Liệu có phát huy
được nguồn lực con người không khi khu vực doanh nghiệp nhà nước vẫn còn trì
trệ và chưa phát huy tốt sức mạnh của mình?



Nguyên PTT Vũ Khoan: Đúng là hiện nay những khu vực dân doanh là khu vực
tạo ra sản phẩm, nhiều công ăn việc làm. Có một hiện tượng đáng chú ý là chảy
máu chất xám từ khu vực nhà nước sang lĩnh vực tư nhân. Điều đó chứng tỏ ở đây
làm ăn hiệu quả hơn, thu nhập cao hơn.

Tất nhiên so với trước đây, cơ chế chúng ta đã thông thoáng hơn rất nhiều. Mỗi
người đều có điều kiện lựa chọn nơi làm việc cho riêng mình. Điều này sẽ tạo
sức ép lên doanh nghiệp nhà nước phải đổi mới cơ chế chính sách để thu hút, giữ
chân và sử dụng nhân tài.

Tất nhiên điều này cũng không dễ dàng vì bản thân các DNNN cũng vướng phải
những quy định mà ta quen gọi là “cơ chế”. Phải tháo gỡ những cái này
để họ có thể sử dụng nhân tài.

Đồng thời, với những lĩnh vực ngoài nhà nước, thì chính sách nhất quán từ trước
đến nay ta luôn nói là bình đẳng trước pháp luật, nhưng đi vào từng lĩnh vực,
hoạt động thì vẫn có những hạn chế, thậm chí là kỳ thị còn chưa khắc phục được.

Những biện pháp trước mắt như kích cầu, cũng đã nhấn mạnh tạo cơ hội bình đẳng
cho DN vừa và nhỏ tiếp cận nguồn vốn nhưng đi kèm đó phải là những thay đổi
nhiều trong hệ thống trong các ngân hàng. Vì các DN này tính bảo đảm không dễ
dàng như các DN lớn. Các ngân hàng phải thay đổi thế nào để họ có điều kiện tiếp
cận nguồn vốn để tiếp tục sản xuất kinh doanh.

Tôi cho rằng tình hình thực tế sẽ ép các ngân hàng phải đổi mới vì nếu không
chính họ cũng không kinh doanh được.

Không thắt lưng buộc bụng thì Việt Nam khó giàu được

Bạn đọc Phạm Bá Hùng, Paris Pháp:Thưa ông, giống như trong một gia đình
đông con cha mẹ thì chăm chỉ làm và cố gắng tiết kiệm chi tiêu nhưng một số đứa
con không cùng suy nghĩ với cha mẹ, chúng ham chơi và phá phách…dẫn đến gia
đình luôn trong cảnh túng thiếu và nợ nần. Vấn đề muốn nói ở đây là sự đồng
thuận của các thành viên trong gia đình chung sức cùng cha mẹ vượt qua khó khăn
mà có được thì ắt gia đình đó sẽ đứng vững. Do vậy ở cấp quốc gia nếu đại bộ
phận nhân dân đồng tâm hiệp lực với chính phủ sẽ giúp cho đất nước phát triển
bền vững.

Câu hỏi của tôi là: Chính phủ có nên coi trọng hơn nữa về việc ổn định và
định hướng tư tưởng trong dân như một giải pháp mạnh ngay lúc này để bình ổn
kinh tế hiện tại, cũng như là một giải pháp lâu dài giúp phát triển kinh tế bền
vững?



Nguyên PTT Vũ Khoan: Trước sau như một, chúng ta phải trông cậy vào sự
đóng góp của nhân dân. Muốn có được cái đó phải có được đồng thuận trong xã
hội.

Cá nhân tôi cho rằng, một trong những suy nghĩ phải hướng người dân nhận thức
được và làm cho tất cả nhân dân ta hiểu rằng chúng ta là một nước nghèo và phải
bằng mọi cách xoá nỗi nhục là một nước nghèo. Cần tằn tiện, thắt lưng buộc bụng
để xây dựng đất nước này ngày một giàu mạnh lên.

Tôi thấy rất lạ là thu nhập dân ta thì còn thấp, các doanh nghiệp được gọi là
“đại gia” thì so với thiên hạ thì cũng chưa là gì, nhưng tiêu xài thì
sang quá, quá mức làm ra. Điều này thể hiện trên rất nhiều mặt. Cái này khác
hẳn một số nước tôi đến như Hàn Quốc, Nhật Bản, hay Đức… họ đều thắt lưng
buộc bụng, nổi tiếng thế giới là những quốc gia tiết kiệm… Còn ở Việt Nam,
không chỉ người dân mà cả các cơ quan nhà nước cũng có hiện tượng ăn tiêu lãng
phí như chiêu đãi, tốn kém, liên hoan… rất tốn kém.

Nếu chúng ta không làm cho nhân dân hiểu rằng đất nước ta còn rất nghèo, không
thắt lưng buộc bụng thì rất khó để đất nước ta trở thành nước giàu được.



Tạo cơ chế trách nhiệm mới mong chống tham nhũng




Bạn đọc Ngô Thuỷ (Thanh Hoá)
: Là công dân nước Việt Nam, cháu không khỏi lo lắng khi
nước ta gia nhập WTO nhưng điều kiện cơ sở vật chất , giao thông còn quá lạc
hậu. Đến khi nào nước ta với ngang tầm với các nước trung bình? trong khi tệ
nạn tham nhũng của nước ta còn quá nhiều và công khai như hiện nay, rồi lãng
phí trong đầu tư xây dựng các công trình hàng ngàn tỉ đồng mà chưa kịp thời đưa
vào sử dụng đã bị hư hỏng. Còn quá nhiều việc cần làm… Là thế hệ trẻ đang ở
tuổi cống hiến, chúng cháu muốn có lời giải thích để chúng cháu thêm vững bước
trên con đường đi của mình?

Nguyên PTT Vũ Khoan: Tôi xin trả lời từng ý trong câu hỏi của bạn như
sau, thứ nhất, khó khăn hiện nay của chúng ta đang phải đối mặt không phải vì
chúng ta gia nhập WTO mà mới có, mà chủ yếu là do yếu kém của nền kinh tế nước
ta. Giả dụ chúng ta chưa vào WTO thì chúng ta sẽ gặp khó khăn hơn bây giờ,
chúng ta sẽ bị phân biệt đối xử, chịu thuế suất rất cao của các nước trên thế
giới, chúng ta càng khó xuất khẩu hơn. Vào WTO khiến cho hàng rào thuế quan đối
với Việt Namgiảm xuống, từ đó có thể đẩy mạnh xuất khẩu.

Dù không gia nhập WTO thì kinh tế của chúng ta vẫn phụ thuộc vào nền kinh tế
thế giới rất lớn.

Nhân đây tôi cũng xin chia sẻ một tâm tư. Chúng ta dường như có thói quen là
mỗi khi có một sự kiện gì chúng ta hơi thiếu trầm tĩnh, đề cao quá mức, hoặc
khi không thành thì bi quan quá mức. Khi chúng ta gia nhập WTO thì tưởng như
ngày hôm sau đất nước sẽ thay đổi ngay lập tức. Nhưng thực tế lại không phải
như vậy.

Trong bóng đá chẳng hạn, khi chúng ta được 1 trận thì tưng bừng, nhưng khi thua
một trận thì các cầu thủ, huấn luyện viên đều bị chỉ trích rất nặng nề. Theo
tôi, cả hai thái cực ấy đều không đúng cả.

Cũng nên trầm tĩnh hơn một chút trước các sự kiện, đối với WTO cũng như vậy.

Thứ hai, thực trạng mà mọi người hiện nay đang rất bức xúc là tệ tham nhũng,
lãng phí rút ruột nhà nước, công trình. Hiện nay chúng ta cũng đang cố gắng để
đẩy lùi những hiện tượng này nhưng kết quả chưa cao.

Cá nhân tôi thì cho rằng phải tạo được cơ chế trách nhiệm: người làm sai phải
bị trừng trị thích đáng, người làm đúng được động viên thích đáng. Không có cơ
chế xin cho, không có cơ chế không minh bạch thì mới có thể khắc phục tình
trạng này từng bước. Không thể chỉ hô hào mà đẩy lùi được tệ nạn này.

Phải đi sâu vào xây dựng cơ chế thật minh bạch, rõ ràng, phải có địa chỉ rõ
ràng và biện pháp thiết thực, nếu cứ nương nhẹ những sai phạm thì sai phạm thì
sẽ tiếp diễn. Tôi mong việc này mọi người đều xúm vào nhưng nhà nước phải có
trách nhiệm chủ yếu thì mới được vượt qua được những tệ nạn như vậy.

(Còn tiếp)


theo VNN