“Đáng ra Chính phủ có thể “đặt hàng” các cơ quan kinh tế dự báo, nếu dự báo đúng mới trả tiền, sai thì không trả tiền, thậm chí là phạt. Nhưng đằng này sai hay đúng gì thì đều như nhau thì làm sao có dự báo đúng được. Cơ chế sử dụng chất xám, sáng tạo không thay đổi đi thì không thể có sự sáng tạo trong khoa học được “

<!-- /* Style Definitions */ p.MsoNormal, li.MsoNormal, div.MsoNormal {mso-style-parent:""; margin:0mm; margin-bottom:.0001pt; mso-pagination:widow-orphan; font-size:14.0pt; font-family:"Times New Roman"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";} @page Section1 {size:612.0pt 792.0pt; margin:72.0pt 90.0pt 72.0pt 90.0pt; mso-header-margin:36.0pt; mso-footer-margin:36.0pt; mso-paper-source:0;} div.Section1 {page:Section1;} -->

Thiếu cơ chế khuyến khích
sáng tạo

Bạn Hoàng Anh Dũng (120 Hàng Trống – Hoàn Kiếm – Hà Nội): Cháu chào bác!
Cháu là một người trẻ ngưỡng mộ trí tuệ và nhân cách của bác. Cháu chúc bác
luôn mạnh khỏe để tiếp tục đóng góp cho sự thành công của Việt Nam.



Năm 2009 sẽ rất khó khăn, vậy đây đã phải là lúc chúng ta phải nhìn lại quá trình
phát triển kinh tế của mình chưa? Và cần phải thay đổi những gì? Khi mà nền
kinh tế tăng trưởng với hàm lượng chất xám chưa cao.

Và một vấn đề nguồn nhân lực của Việt Nam (lực lượng lòng cốt là những
người trẻ) được nhận định là dồi dào, chăm chỉ, thông minh nhưng phần lớn là
chưa sáng tạo. Vậy đâu là nguyên nhân chúng ta thiếu sáng tạo và liệu có nguyên
nhân kìm hãm sự sáng tạo không? Cháu xin cảm ơn!

Nguyên PTT Vũ Khoan: Tôi đồng tình với ý kiến của bạn. Chính khó khăn
này sẽ mách bảo và yêu cầu chúng ta đổi mới con đường phát triển. Chúng ta phải
chuyển chú trọng quá nhiều đến tốc độ sang hiệu quả và chất lượng phát triển.


Hiệu quả phát triển được hay không nhờ sự sáng tạo vào khoa học công nghệ. Tiếc
rằng trong lĩnh vực này chúng ta còn quá yếu kém. Nếu nói chúng ta lạc hậu về
kinh tế 1 thì lạc hậu về KHCN 10.

Sở dĩ có tình trạng này thì có rất nhiều nguyên nhân, cơ bản là chưa tạo được
thể chế khuyến khích sáng tạo, ngay cả những công trình nghiên cứu khoa học
cũng còn mang rất nhiều hình ảnh của cơ chế bao cấp. Ví dụ chi phí cho đề án
nọ, kia cấp nhà nước, ngành… nhưng không hề tính đến hiệu quả thực tế. Vẫn
lấy số lượng là chính, chất lượng không để ý thì sản phẩm đầu ra cho nền kinh
tế chắc chắn cũng sẽ rất thấp.

Cơ bản là chúng ta phải thay đổi hẳn cách tiếp cận với sáng tạo, để cơ chế đó
khuyến khích những người làm tốt thì được thưởng cao, còn những người không
hoàn thành thì không những không được hưởng mà thậm chí còn bị phạt.

Ví dụ dự báo kinh tế vừa rồi có rất nhiều dự báo không chính xác, thậm chí rất
sai được trình lên chính phủ, qua quốc hội. Vì sao lại tồn tại tình trạng như
vậy? Vì người làm dự báo không có trách nhiệm gì cả.

Đáng ra Chính phủ có thể “đặt hàng” các cơ quan kinh tế dự báo, nếu
dự báo đúng mới trả tiền, sai thì không trả tiền, thậm chí là phạt. Nhưng đằng
này sai hay đúng gì thì đều như nhau thì làm sao có dự báo đúng được. Cơ chế sử
dụng chất xám, sáng tạo không thay đổi đi thì không thể có sự sáng tạo trong
khoa học được.

Đảng phải là người tập hợp sức mạnh toàn dân tộc để vượt khó

Nhà báo Nguyễn Anh Tuấn:Năm 2009 như ông đã nêu, có rất nhiều khó
khăn đang chờ đợi, nhưng chúng ta có một niềm tin rằng dân tộc Việt Nam luôn
luôn vượt khó được. Mỗi khi khó khăn nếu dân tộc ta đoàn kết và Đảng tập hợp
được dân tộc và tạo nên động lực để toàn dân chung sức chung lòng cố gắng cùng
nhau vượt qua khó khăn. Vậy theo ông, vai trò của đảng Cộng sản Việt Namlúc này là phải làm gì để tập hợp và khai phóng tất cả sức mạnh dân tộc?

Nguyên PTT Vũ Khoan: Đúng là những lúc khó khăn nhất, chúng ta đều cụm
lại với nhau, kiên cường khắc phục khó khăn và vượt qua được. Lịch sử hàng bao
nhiêu năm nay của chúng ta đều chứng tỏ như vậy. Về kinh tế, như tôi đã nói,
hồi những năm 1980 khó khăn đến như thế nào mà rồi chúng ta cũng vẫn tháo gỡ
được, khắc phục được. Khó khăn hiện nay so với năm 1986 cũng không lớn lắm,
chắc chắn là chúng ta cũng sẽ khắc phục được thôi.

Nhưng nói nhân dân chung chung như thế thì khó hình dung. Phải có người tập hợp
và đương nhiên, vai trò tập hợp của đảng là quan trọng nhất.

Đảng muốn tập hợp được nhân dân, trước hết phải có nhân tố trí tuệ. Đảng phải
đưa ra được nhưng đường hướng, biện pháp chuẩn xác, còn chính phủ là người thực
hiện. Điều đó sẽ động viên được nhân dân.

Điều thứ hai rất quan trọng là các đảng viên phải gương mẫu. Nếu giữ được đúng
nguyên tắc “Đảng viên đi trước, làng nước đi sau” thì chúng ta sẽ
khắc phục được khó khăn. Trong chiến tranh chúng ta đã thực hiện được tốt điều
đó. Hiện nay cũng vậy, cơ sở nào giữ được nguyên tắc đó thì đều có thể vững
bước tiến lên.

Cá nhân tôi thấy có hai nhân tố đó. Một là đảng đưa ra được những đường hướng
đúng đắn, tập hợp toàn dân và được toàn dân đồng thuận tán thành, tạo được niềm
tin trong nhân dân. Hai là đảng viên gương mẫu thì chúng ta sẽ làm được.

Đối thoại để tập hợp sức dân



Nhà báo Nguyễn Anh Tuấn: Theo ông làm cách nào chúng ta có thể tập hợp
được tất cả trí tuệ của người dân, và đặc biệt chọn lựa ra được những ngườixứng
đáng nhất, ưu tú nhất của dân tộc tham gia hàng ngũ lãnh đạo các cấp của chúng
ta?

Nguyên PTT Vũ Khoan: Không phải mọi vấn đề đều có thể đưa ra tham khảo ý
kiến được, nhưng với những vấn đề lớn, nên tổ chức các cuộc đối thoại rộng rãi
với chất xám của đất nước. Ví dụ lĩnh vực tài chính tiền tệ, không phải ai cũng
hiểu được lĩnh vực phức tạp này, nhưng có một lực lượng khá đông trí thức hiểu
rõ, có kiến thức sâu về lĩnh vực này.

Vì vậy, trong những trường hợp khó khăn, bên cạnh việc tham khảo ý kiến các
chuyên gia quốc tế, thì chúng ta phải rất coi trọng, có thể nói là coi trọng
hàng đầu là thu thập ý kiến của các nhà trí thức về lĩnh vực đó. Những sinh
hoạt này đã có diễn ra, nhưng chưa ngang tầm với đòi hỏi, cần có nhiều những
đối thoại như vậy. Đó là một kênh.

Một kênh nữa là đối thoại công khai trên các phương tiện thông tin đại chúng,
với sự tham gia của không những các nhà chuyên gia mà cả các nhà quản lý nữa.
Thông qua đối thoại đó, không những có thể hiểu được tâm tư tình cảm của nhân
dân mà còn có thể thu lượm được rất nhiều ý tưởng rất hay.

Thứ ba là, chúng ta chưa có luật trưng cầu dân ý nhưng đến lúc nào đó chúng ta
cũng phải nghĩ đến cách làm này để có thể thu thập ý kiến rộng rãi của nhân
dân. Hiện nay chúng ta cũng đã tham khảo ý kiến nhân dân về một số đạo luật,
một số chủ trương, chiến lược một cách công khai. Nhưng cũng cần phải xem xét
đến những hình thức khác nữa để có công bố rộng rãi và thu lượm được nhiều ý
kiến của nhân dân. Tôi thấy đó là ba kênh có thể làm được rất nhiều.

Thiếu một cơ chế phản hồi ngược với dân

Bạn đọc Nguyễn Văn Hùng (Biên Hoà, Đồng Nai): Chúng tôi có theo dõi Đảng
đã mở được nhiều cuộc vận động đóng góp ý kiến, đặc biệt là trước Đại hội X và
nhiều cuộc trưng cầu ý kiến khác của người dân. Nhưng chúng tôi cảm nhận là
chưa có phản hồi lại là nhân dân đóng góp những gì và Đảng đã tiếp thu những
gì, mà vẫn là nói chung chung. Nhiều khi chúng tôi thấy giữa bản dự thảo và bản
chính thức sau khi tham khảo ý kiến nhân dân không thay đổi mấy. Theo ông, vấn
đề hiệu quả góp ý của nhân dân đã được đặt ra chưa?

Nguyên PTT Vũ Khoan: Bây giờ tôi không có cơ sở để nói, nhưng khi tôi
còn làm việc cũng có được đọc, được tham khảo những ý kiến đóng góp về văn kiện
này hay văn kịện khác của Đảng, đạo luật này hay đạo luật khác của nhà nước.
Những người quản lý tất nhiên không thể tiếp thu từng điểm thật rành mạch, có
thể có hàng trăm hàng nghìn ý kiến khác nhau, nên thường tổng hợp lại những ý
kiến khác nhau rồi từ đó suy xét vận dụng xem cái gì có thể tiếp thu, thể hiện
trong văn bản cuối cùng đưa ra.

Tiếc rằng là chưa tìm được cơ chế hồi âm lại đối với những ý kiến đóng góp, có
những ý kiến rất đúng được tiếp thu, có những ý kiến chưa thực đầy đủ lắm cần
bổ sung, hoặc có những ý kiến sai cần phải nói lại.

Đối thoại ngược chiều là chưa có nhiều. Mới là tiếp thu vào, chứ còn mình nhận
cái gì, cái gì đúng cái gì sai thì chưa có hồi âm lại. Vì vậy cần có cách nào
đó để phản hồi để người dân biết là những ý kiến họ đóng góp đã tới được với
người cần tới, được suy xét và có hồi âm để người ta hiểu họ đã đóng góp đúng
hay sai. Thì cơ chế phản hồi là chưa có.

Bạn đọc Hoàng Thu Hương (Huế): Chúng tôi thấy nhiều ý kiến đóng góp của
người dân cũng như trên công luận đã nêu, một số ý kiến đã được tiếp thu, chẳng
hạn chuyện dừng dự án Posco ở vịnh Vân Phong. Nhưng nhiều vấn đề khác, báo chí,
công luận và người dân đã đóng góp ý kiến, chúng tôi thấy vẫn không thay đổi
mấy so với những gì đã triển khai?



Nguyên PTT Vũ Khoan
: Theo tôi được biết về dự án Posco, sau khi nghe ý kiến
của công luận, thì đã có quyết định không xây dựng nhà máy luyện thép ở Vân Phong
mà phải chuyển đến địa điểm khác.

Nhưng mà không phải là ý kiến không được lắng nghe đâu. Như tôi đã nói, vấn đề
là có phản hồi lại. Người ta phản ảnh lên, mình tiếp thu, suy nghĩ, có cái giúp
mình đưa ra quyết định, có cái mình cần cân nhắc thêm, thì không có phản hồi
lại nên nhân dân có cảm giác như là không được tiếp thu.

Tất nhiên cũng có điểm này điểm khác, không phải 85 triệu người Việt Nam đều
giống nhau hết cả, mà ý kiến rất là khác nhau. Cần đưa công khai những ý kiến
khác nhau để giải thích và tuyên truyền, thậm chí để tranh luận, để tìm thấy
một chân lý thống nhất.

Một sự việc khó mà đòi hỏi sự đồng thuận 100%, nhưng chí ít sự đồng thuận phải
được 70-80% thì công việc sẽ được suôn sẻ. Như tôi đã nói, do cơ chế phản hồi
chưa hình thành nên trong dân vẫn có tâm tư là ý kiến đóng góp không được nghe.

Đòi hỏi của đất nước sẽ sản sinh những người lãnh đạo đáp ứng yêu cầu thời
cuộc

Một sinh viên Đại học quốc gia Singapore: Chúng cháu rất yêu
quý bác Vũ Khoan và rất có tâm huyết với đất nước. Trong trận Việt Nam gặp Singapore vừa rồi, chúng cháu đã cổ
vũ khản cổ. Chúng cháu rất hạnh phúc khi đội Việt Nam giành chiến thắng dù rất khó
khăn. Từ đó chúng cháu nghĩ rằng người Việt Nam không bao giờ sợ khó khăn, nếu
biết đoàn kết chung sức chung lòng và có những thủ lĩnh tốt. Chúng cháu thấy
Đảng Cộng sản Việt Namluôn có những nhà lãnh đạo xuất chúng, được nhân dân yêu mến như Bác Hồ, như
những thế hệ lãnh đạo kế nhiệm. Chúng cháu mong tiếp tục được nhìn thấy những
nhà lãnh đạo của Đảng được cả dân tộc yêu mến, kính trọng. Bác có tin rằng
chúng ta sẽ có những giải pháp chọn lựa người tài và sẽ có những nhà lãnh đạo
được tất cả nhân dân yêu mến kính trọng như Bác Hồ trước đây không?

Nguyên PTT Vũ Khoan: Tôi có thể khẳng định là không thể có ai như Bác
Hồ. Dân tộc ta nhiều thế kỷ mới sản sinh ra được một nhân vật vĩ đại như vậy.
Nhưng người tài thì thời nào cũng có. Mỗi thời có những yêu cầu khác nhau đối
với những người lãnh đạo. Tình hình thay đổi thì cuộc sống sẽ đề xuất lên những
người lãnh đạo có tầm trí tuệ, đạo đức để thích nghi với hoàn cảnh mới. Chúng
ta hãy tin tưởng rằng Việt Namkhông thiếu người tài, và chắc chắn sẽ xuất hiện những người tài tương ứng với
đòi hỏi của tình hình. Để có một nhà lãnh đạo xuất chúng như Bác Hồ thì rất
khó, mỗi dân tộc cũng hiếm có những nhân vật như vậy.

Nhà báo Nguyễn Anh Tuấn: Nhưng thời thế tạo anh hùng. Hiện nay chúng
ta đang khó khăn, đó chính là thời thế, liệu có tạo ra những nhà lãnh đạo xuất
chúng như thế?

Nguyên PTT Vũ Khoan: Tôi vẫn tin là chúng ra sẽ tìm ra được những người
đáp ứng được đòi hỏi của tình hình. Còn xuất chúng hay không, trên thực tế sẽ
rèn luyện và sản sinh ra những người như vậy. Đó là ước mơ của tất cả chúng ta,
còn có được hay không phải qua quá trình rèn luyện, chọn lựa, đề xuất… Nhưng
chắc chắn rằng tình hình sẽ đòi hỏi và sản sinh ra những con người đáp ứng được
đòi hỏi.

Dựa vào dân để bảo vệ biên cương lãnh thổ là con đường tất yếu


Nhà báo Nguyễn Anh Tuấn: Một trong những khó khăn của chúng ta hiện
nay là bảo vệ chủ quyền của Tổ quốc, bảo vệ chủ quyền trên biên giới, hải đảo
và đất liền. Theo ông có giải pháp nào cụ thể để chúng ta phát huy sức mạnh dân
tộc, để người dân có thể tham gia bảo vệ chủ quyền đất nước trong ngày hôm nay?



Nguyên PTT Vũ Khoan: Nhân đây tôi cũng phải nói rằng một trong những
thành tựu lớn về đối ngoại của chúng ta trong những năm vừa qua là chúng ta đã
thiết lập được một hệ thống các hiệp ước về biên giới với hầu hết các nước ở
chung quanh. Chúng ta đã có hiệp ước trên bộ với Trung Quốc, hy vọng sắp tới sẽ
hoàn tất việc phân giới cắm mốc. Với Lào, chúng ra đang đan dày những cột mốc.
Với Campuchia, trên bộ chúng ta đã giải quyết gần hết, chỉ còn một điểm thôi.
Trên biển với Malaysia, Indonesiavà Thái Lan chúng ta cũng đã giải quyết được. Chỉ còn lại một số điểm cần bàn
tiếp như cửa vịnh Bắc Bộ, Hoàng Sa – Trường Sa hay biên giới trên biển với
Campuchia.

Phải nói rằng đây là một thành tựu rất lớn, lần đầu tiên trong lịch sử Việt Namchúng ta xác định được phạm vi lãnh thổ của chúng ta trên bộ, trên biển là như
thế nào, bằng các hiệp định và các cột mốc. Làm được việc này thì có nhiều nhân
tố, nhưng có một nhân tố quan trọng là sự đóng góp của nhân dân.

Tôi đã làm việc này nên biết rất rõ. Những vùng nào ở biên giới Bắc Bộ mà đưa
dân ra được và dân có ý thức bảo vệ đất đai, cương thổ của dất nước thì vùng đó
sẽ yên ổn và giữ vững được toàn vẹn lãnh thổ.

Đây là bài học của ông cha chúng ta, đồng thời cũng là bài học thực tế trong
những năm qua. Vì vậy, trong việc bảo vệ vùng biển của chúng ta, cũng phải có
đóng góp của nhân dân bằng rất nhiều hình thức. Tôi thấy nhiều vùng đảo của
chúng ta dân gần như không có hoặc rất là thưa thớt. Chúng ta phải tạo điều
kiện cho nhân dân làm ăn sinh sống ở đó, vì đó là đất nước của chúng ta. Hoặc
những vùng ở biên giới, cũng phải tạo điều kiện và có những cơ chế chính sách
thuận lợi nhất cho bà còn có thể ra đấy làm ăn sinh sống một cách bình thường
và quan hệ hữu nghị với nhân dân các nước láng giềng, kết hợp với bảo vệ vùng
biên cương của đất nước.

Tôi nghĩ đây là những việc nên làm và cần làm. Tất nhiên có những khi phải có
những chính sách rất đặc thù thì mới có thể tạo điều kiện cho bà con làm ăn
sinh sống ở những vùng đó. Chi phí cho việc này là rất đáng có và đáng làm. Và
tôi nghĩ cách nhân dân bảo vệ biên giới lãnh thổ là con đường tất yếu của dân
tộc chúng ta thôi.

Nhân dân thiếu thông tin thì làm sao bảo vệ Tổ quốc



Bạn đọc Hoàng Việt Hưng (Nha Trang): Nhân nói đến việc bảo vệ Tổ quốc,
tôi rất tâm đắc với ý tưởng dựa vào nhân dân và sự minh bạch. Chúng tôi là những
người dân sống ở Khánh Hoà nhưng cũng chưa thực sự biết nhiều về vùng biển, hải
đảo và biên giới của chúng ta. Ông là một trong những người đã tham gia đàm
phán, tôi muốn hỏi tại sao chúng ta không có những thông tin rất cụ thể chi
tiết đưa lên Internet để cho người dân biết về lãnh thổ, về biên giới hải đảo
của chúng ta?



Nguyên PTT Vũ Khoan
: Chúng ta có hẳn một chương trình tuyên truyền về hải
đảo, biển đảo nhưng làm chưa được nhiều lắm. Chương trình này theo tôi biết khi
còn làm việc là được chi phí rất lớn để tiến hành giải thích và tuyên truyền để
nhân dân hiểu rõ hiểu rõ cương vực của nước ta ở đâu, như thế nào cũng như cơ
sở pháp lý và lịch sử. Nhưng tiếc rằng những thông tin như vậy chưa thật là phổ
biến rộng rãi, và trên mạng lại càng ít.

Tôi nghĩ đây là một khiếm khuyết, và trong điều kiện có thể, tôi cũng sẽ đóng
góp ý kiến với các cơ quan hữu quan để tăng cường thông tin về vấn đề này. Chứ
nếu nhân dân không biết thì làm sao nhân dân bảo vệ được.

Đây là một việc lớn và phải được tiến hành một cách thường xuyên, kiên trì. Tất
nhiên không phải một lúc mà 85 triệu người có thể biết hết được, nên phải làm
lâu dài và kiên trì thì nhân dân mới có thể hiểu được. Nhưng phải tập trung vào
những vùng gắn với biên giới, hải đảo. Ví dụ các tỉnh giáp biên giới phía bắc,
phía tây, phải rất chú ý việc giáo dục ý thức bảo vệ biên giới cho nhân dân.
Còn ở những vùng hải đảo thì liên quan đến các tỉnh ven biển và những tỉnh được
giao phụ trách quản lý các đảo này, cần tăng cường giải thích cho nhân dân.
Chúng ta cần làm việc một cách có trọng tâm, trọng điểm thì mới có thể giải
quyết sớm vấn đề này được.

Kiều bào cũng có thể góp phần bảo vệ lãnh thổ Việt Nam

Một bạn đọc từ CHLB Đức: Thay mặt cộng đồng người Việt Nam ở Munich,
chúng tôi muốn chuyển đến Nguyên Phó Thủ tướng Vũ Khoan lời chúc sức khoẻ và
lòng kính trọng. Chúng tôi mong ông tiếp tục đóng góp nhiều ý kiến và trí tuệ
cho sự nghiệp phát triển của đất nước. Chúng tôi muốn hỏi rằng những người Việt
Nam ở nước ngoài làm cách nào có thể thể hiện lòng yêu nước cũng như bảo vệ Tổ
quốc Việt Nam trong bối cảnh hôm nay, khi chúng tôi biết rằng đất nước đang có
những trăn trở khó khăn trong việc bảo vệ chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ ?

Nguyên PTT Vũ Khoan: Tôi đánh giá rất cao tấm lòng của bạn với câu hỏi
này. Chúng ta có một cộng đồng người Việt rất đông đảo ở nhiều nước trên thế
giới và đã được xác định là một phần máu thịt của Việt Nam và là một bộ phận không thể tách rời của dân
tộc Việt Nam.

Con đường nào để bà con có thể góp phần xây dựng đất nước, thì cho đến nay bà
con cũng đã làm được rất nhiều việc cho đất nước. Thứ nhất, rất nhiều bà con ở
bên ngoài rất có tâm huyết đối với đất nước, đã khuyến nghị, kiến nghị với
trong nước rất nhiều chủ trương, chính sách, không chỉ liên quan đến bà con
Việt kiều, mà là những chủ trương chính sách phát triển đất nước. Đó là nguồn
chất xám rất quý.

Thứ hai là không ít Việt kiều đã về đóng góp xây dựng quê hương, đầu tư làm ăn
ở trong nước. Điều đó rất tốt.

Thứ ba là bà con đóng góp rất nhiều vào việc củng cố quan hệ với các nước sở
tại. Đó cũng là một kênh rất quan trọng để làm ngoại giao nhân dân và tuyên
truyền hình ảnh đất nước.

Còn vấn đề góp phần bảo vệ chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ, dù không thể trực
tiếp, nhưng bà con vẫn có thể gián tiếp bày tỏ quản điểm thái độ trên các
phương tiện thông tin đại chúng, thể hiện tấm lòng và hiểu biết của mình.

Tôi thấy rất nhiều Việt kiều có kiến thức rất sâu về biên giới lãnh thổ, đã
đóng góp, gửi về nước những công trình nghiên cứu rất có giá trị, rất nhiều tư
liệu quý giá mà trong nước cũng chưa có được. Đó là một cách đóng góp rất tốt.



Nhà báo Nguyễn Anh Tuấn
: Quỹ Biển Đông vừa rồi có gửi một số bài đăng tải
trên VietNamNet về bảo vệ chủ quyền trên biển. Ông có đọc những bài viết này
không và cảm nhận của ông như thế nào?

Nguyên PTT Vũ Khoan: Rất nhiều, tôi đã đọc. Đó là những công trình
nghiên cứu rất sâu sắc, không chỉ trên biển đâu mà cả trên đất liền, vì họ là
những nhà khoa học nên thu thập được nhiều tư liệu quý từ lâu rồi, giúp cho anh
em chúng tôi trong quá trình đàm phán ký kết có thể sử dụng được. Đó cũng là
một cách đóng góp rất là tốt.

Có hai cách, một là bày tỏ thái độ của mình đối với vận mệnh đất nước. Thứ hai
là đóng góp thông tin cho trong nước để bảo vệ chủ quyền toàn vẹn lãnh thổ của
đất nước. Những việc làm như vậy là rất đáng hoan nghênh.


Khuyến khích tiếng nói truyền thông để bảo vệ tổ quốc

Nhà báo Nguyễn Anh Tuấn: Về vấn đề bảo vệ chủ quyền và lợi ích của đất nước
bằng truyền thông, thông tin, nhiều quốc gia đã làm và làm thành công. Theo
ông, một người đã từng phụ trách về thông tin đối ngoại, ông có trăn trở suy
nghĩ gì khi truyền thông Việt Namchưa làm được nhiều trong hướng ra quốc tế và khẳng định tiếng nói của mình với
thế giới?

Nguyên PTT Vũ Khoan: Tất nhiên chúng ta nên khuyến khích những tiếng nói
của các phương tiện truyền thông, nói một cách có căn cứ khoa học, lịch sử,
pháp lý về vấn đề chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ của đất nước.

Đồng thời, chúng ta cũng đang sống trong một thế giới không chỉ có mình ta, mà
trong một mối quan hệ quốc tế nhằng nhịt rất phức tạp. Cách chúng ta đưa tin
phải trên tinh thần rất xây dựng, chững chạc, điều đó là rất chính đáng.

Vừa bảo vệ chủ quyền, chúng ta vừa giữ được mối quan hệ hữu nghị hợp tác với
các quốc gia hữu quan. Đó cũng là một yêu cầu quan trọng. Phải có nghệ thuật để
làm sao đáp ứng được cả hai yêu cầu đó, không nên nghiêng quá về bên nào mà xem
nhẹ yêu cầu còn lại. Nghệ thuật của những người làm báo, làm thông tin tuyên
truyền là ở chỗ đó.

Bịt kẽ hở chính sách, vào trận chống giả dối

Nhà báo Nguyễn Anh Tuấn: Gần đây, Vietnamnet có nhận được nhiều ý
kiến bạn đọc nói về nạn đạo đức giả trong xã hội và trong nhà trường, qua thư
của Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân gửi cán bộ giáo viên ngành giáo dục nhân
ngày 20/11. Ông đánh giá gì về trăn trở của Phó Thủ tướng trước hiện tượng giả
dối, đạo đức giả trong xã hội hôm nay?




Nguyên PTT Vũ Khoan:
Tôi cũng suy nghĩ là chúng ta muốn phát triển đất
nước, cần có nhiều nhân tố, nhưng một nhân tố quan trọng đó là loại bỏ được
bệnh hình thức, bệnh không thật. Nếu mà suy nghĩ một đằng, nói một nẻo, nói một
đằng, làm một nẻo, thì xã hội không thể lành mạnh và phát triển được.

Chúng ta phải kiên quyết chống lại bệnh hình thức, những việc làm không thật
như nhiều người đã nói và trên thực tế cũng đã có, những chuyện bằng giả, học
giả, chạy chức, chạy quyền, chạy án… Những hiện tượng đó đều có chứ không
phải không, chúng ta phải thực sự cầu thị và nhìn vào thực tế.

Ở đây tôi có hai biện pháp để khắc phục tình trạng này.



 Thứ nhất
là phải lần vào những khâu của cơ chế chính sách còn kẽ hở
cho những hành động đó. Nếu chúng ta không bịt được những kẽ hở đó, xã hội
chúng ta sẽ phải gánh chịu những tai nạn làm thui chột tài năng và sự phát
triển của đất nước.



Thứ hai
là mọi người phải vào cuộc và được ủng hộ trong cuộc đấu tranh
chống lại những giả dối, những hiện tượng không lành mạnh đó. Nếu chúng ta cứ
than vãn nhưng chúng ta không vào cuộc, nói là khích lệ nhưng những người vào
cuộc lại không được ủng hộ thì không bao giờ chúng ta có thể đẩy lùi được những
biểu hiện tiêu cực đó.

Tôi nghĩ là phải làm đồng thời cả hai kênh, một là bịt tất cả những cơ chế
chính sách tạo lỗ hổng cho tiêu cực, hai là mọi người phải được vào trận, được
ủng hộ, hỗ trợ để đẩy lùi được bệnh giả dối. Mong lãnh đạo chủ động đối thoại với
nhân dân



Nhiều bạn đọc:
Cuộc sống đời thường của một nhà lãnh đạo như ông sau khi
nghỉ hưu như thế nào, thưa ông?

Nguyên PTT Vũ Khoan: Tôi đang tâm sự với tư cách là một cá nhân thôi vì
không còn giữ cương vị nào nữa trong bộ máy đảng và nhà nước.

Về nghỉ rồi tôi vẫn quan tâm theo dõi tất cả những diễn biến tình hình. Tôi vẫn
cố gắng trong khả năng có thể để đóng góp ý kiến của mình vào những vấn đề được
giới hữu trách quan tâm, tham gia những cuộc hội thảo về mặt lý luận, về xây
dựng chính sách để có thể đóng góp ý kiến.

Những hoạt động này cũng rất là nhiều chứ không phải ít, và tôi cũng cố gắng
hết sức.

Tôi cũng đi thuyết trình, giảng bài tại các trường. Một hoạt động tôi rất thích
thú là đối thoại với giới trẻ và tôi đã đối thoại với rất nhiều thanh niên ở
ĐHQG Tp HCM, Hà Nội, Đà Nẵng, ĐH Ngoại giao… nhiều lắm vì trung ương đoàn mời
tôi tham gia chương trình thắp sáng ước mơ của tuổi trẻ.

Qua kênh đó có nhiều cuộc đối thoại, và qua đối thoại, tôi nhận thấy trí tuệ
của thanh niên ta thật sáng láng. Tôi nói ở đây không phải là để vừa lòng các
bạn thanh niên đâu, mà tôi đã thực sự sửng sốt trước những câu hỏi đầy trí tuệ
của các bạn trẻ. Đó là những việc làm phong phú và tôi nghĩ là cũng có thể có
ích nhất định.

Tôi nghĩ đối thoại là điều rất quan trọng, không có đối thoại chúng ta sẽ không
hiểu được nhau để có đồng thuận trong xã hội. Tôi rất mong các nhà quản lý,
lãnh đạo dù bận bịu cũng hãy giành nhiều thời gian để đối thoại với các tầng
lớp nhân dân, trên mạng hoặc trực tiếp. Vì đó là kênh chuyển tiếp thông tin hai
chiều, từ đó tạo nên nhiều sáng tạo, sáng kiến cho việc chỉ đạo điều hành. Đó
là mong mỏi của cá nhân tôi, và mong mỏi Vietnamnet sẽ đóng góp vào hoạt động
này. Các bạn đừng chờ mà nên chủ động mời các nhà lãnh đạo, các nhà quản lý đến
đối thoại trực tiếp với nhân dân. Vì tôi thấy lãnh đạo nhiều quốc gia đã tận
dụng kênh này rất hữu hiệu để chuyển tải tới nhân dân suy nghĩ, chủ trương,
chính sách, đồng thời tiếp thu ý kiến của nhân dân.



Lãnh đạo cần nắm tâm tư thật của dân qua nhiều kênh

Nhà báo Nguyễn Anh Tuấn: Những nhà lãnh đạo có vị trí, có quyền lực
có thể đóng góp cho đất nước trên cương vị của mình. Nhưng trong bối cảnh kinh
tế tri thức và toàn cầu hoá ngày hôm nay, nhiều người tổng kết rằng trí tuệ
cũng là một quyền lực to lớn để ảnh hưởng đến xã hội và đóng góp cho đất nước.
Là một lãnh đạo có uy tín trong đảng, trong nhân dân, được nhân dân yêu mến và
được đánh giá là có trí tuệ trong xã hội, ông nghĩ mình có thể đóng góp như thế
nào cho đất nước ngày hôm nay?




Nguyên PTT Vũ Khoan
: Tôi rất cám ơn tình cảm đó của nhân dân đối với cá
nhân mình, nhưng tôi xác định thế này, có thể các bạn không vừa lòng nhưng tôi
cứ nói thật. Mỗi thế hệ lãnh đạo chịu trách nhiệm với công việc trong giai đoạn
mình gánh vác. Cá nhân tôi, tôi không dám nói thay cả thế hệ của mình, khi nghỉ
rồi, thông tin không còn đầy đủ, đó là một khiếm khuyết của chúng tôi. Nếu
thông tin không đầy đủ thì đóng góp nhiều khi không chuẩn. Những thông tin công
khai, chuẩn xác thì không nói. Thế nên tôi cũng tránh nêu những vấn đề này vấn
đề kia khó cho những đồng chí đang làm việc.

Nhưng có đồng chí nào muốn tham khảo ý kiến, tôi rất sẵn sàng đóng góp. Nhưng
chủ động can thiệp vào công việc của các đồng chí thì tôi hết sức tránh.

Các bạn có thể phê bình tôi là tiêu cực, nhưng tôi nghĩ làm như thế tốt hơn, để
các đồng chí đang làm việc có sự rộng rãi trong những quyết sách của mình. Còn
những chủ trương chính sách lâu dài, mang tính chiến lược, cương lĩnh thì tôi
đóng góp rất nhiều, rất tích cực, qua các kênh của đảng và với người dân như đi
giảng bài, đối thoại, thuyết trình, để chia sẻ kiến thức và kinh nghiệm của
mình.

Nhà báo Nguyễn Anh Tuấn:Khi về hưu ông cũng có nhiều điều kiện gần
dân hơn so với khi đương chức, ông cảm nhận thế nào về người dân, về nhân tâm, về
lòng người ngày hôm nay?

Nguyên PTT Vũ Khoan: Khi làm việc, chúng tôi cũng cố gắng đến đến địa
phương cơ sở rất nhiều, có lẽ tuần nào tôi cũng đi nơi này nơi khác, cũng có
điều kiện tiếp xúc với người dân chứ không phải đến khi nghỉ mới có điều kiện tiếp
xúc với người dân đâu.

Tuy nhiên khi mình làm việc ở cương vị như vậy thì vẫn có những khoảng cảnh
nhất định về tâm lý, bây giờ khi nghỉ rồi thì tâm lý đó cũng đã bớt đi, thậm
chí đã được xoá bỏ, tôi cũng trở lại là người dân bình thường thôi. Khi nói
chuyện thì người dân thẳng thắn cởi mở hơn. Qua đó tôi cảm nhận rằng trước
những khó khăn này, sự đồng thuận cũng gặp những khó khăn nhất định, người dân
cũng có nhiều ý kiến lo lắng về tình hình, thắc mắc về chủ trương này chủ
trương kia, rất thật.

Tôi nghĩ điều này cũng tự nhiên thôi, lúc khó khăn luôn nảy sinh những tâm tư,
tình cảm này khác. Điều quan trọng là các đồng chí lãnh đạo quản lý, qua các
kênh khác nhau có thể tiếp cận được những tâm tư thật của các tầng lớp nhân
dân, để có những hiểu biết chân thật và thực tế, từ đó có những quyết sách phù
hợp với tâm tư tình cảm của nhân dân Mỗi người dân cùng ghé vai vào vượt khó

Nhà báo Nguyễn Anh Tuấn: Đúng là năm 2008, tình hình có khó khăn, sự
phân tâm xuất hiện nhiều hơn. Nhưng nếu chúng ta gắn bó với nhân dân, lắng nghe
nhân dân thì sẽ vượt qua khó khăn, sự đồng thuận sẽ được củng cố.



Nguyên PTT Vũ Khoan: Tôi vẫn hy vọng như vậy.

Nhà báo Nguyễn Anh Tuấn: Như vậy, đứng trước năm 2009, vai trò lãnh
đạo và trách nhiệm của Đảng với dân tộc là rất to lớn : làm sao thu phục được
lòng dân, thu phục nhân tâm con người, khơi dậy được sức mạnh của tòan dân, tạo
ra khối đoàn kết thống nhất để dân tộc ta vượt qua khó khăn của 2009. Chỉ vài
ngày nữa là bước sang năm mới, khó khăn thách thức lớn nhất đối với đất nướcnăm
2009 theo ông là gì?



Nguyên PTT Vũ Khoan: Khó khăn lớn nhất là làm sao đỡ được suy thoái và
phát triển thêm nữa.

Nhà báo Nguyễn Anh Tuấn: Còn kỳ vọng lớn nhất của ông vào đất nước trong
năm 2009 là gì?

Nguyên PTT Vũ Khoan: Kỳ vọng lớn nhất của tôi vào năm 2009 là năm 2009
sẽ thúc đẩy chúng ta có những quyết sách mới để đổi mới hơn nữa con đường phát
triển của chúng ta. Nhà báo Nguyễn Anh Tuấn: Ông có tin điều đó sẽ xảy ra trong
2009 không?

Nguyên PTT Vũ Khoan: Qua những thông tin tôi nhận được qua những chủ
trương chính sách thì tôi hy vọng là điều này sẽ được thực hiện.

Nhà báo Nguyễn Anh Tuấn: Chúng ta đã có 90 phút trao đổi rất lý thú,
thẳng thắn, chân tình với Nguyên Phó Thủ tướng Vũ Khoan. Xin kính chúc ông sức
khoẻ và chúc gia đình ông một năm mới sức khoẻ hạnh phúc. Cùng với bạn đọc
Vietnamnet, chúng ta cùng hy vọng và tin vào sự đổi mới của đất nước như ông đã
nói, vào vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam trong giai đoạn mới, giai
đoạn rất quan trọng của dân tộc. Tin rằng như mọi thời điểm khó khăn trong lịch
sử, với truyền thồng của mình Đảng luôn đổi mới, đáp ứng được mong mỏi, kỳ vọng
của dân tộc. Dân tộc đang đòi hỏi và đặt trên vai Đảng trách nhiệm to lớn và
cũng rất vinh quang.

Nguyên PTT Vũ Khoan: Qua Vietnamnet, tôi cũng chúc tất cả các bạn một
năm mới khoẻ mạnh, hạnh phúc và thành đạt và có thêm niềm tin. Nhưng để có thêm
niềm tin, mỗi người trong chúng ta hãy ghé vai vào. Đây không phải là việc
riêng của các nhà lãnh đạo, mà là việc của đông đảo người dân. Nếu mỗi người
một chút lực góp vào thì chắc chắn chúng ta sẽ khắc phục được khó khăn và đưa
đất nước tiếp tục phát triển.

Xin cám ơn các bạn.

(Hết)


theo VNN