V.Litvin trên cương vị chủ tịch Quốc hội Ucraina đã nhiều lần trải nghiệm phong tỏa diễn đàn quốc hội. Những ai cách đây mấy năm phong tỏa diễn đàn chủ tịch của ông thì nay là đồng minh. Còn những ai trước đây là đồng minh thì nay lại là đối lập. Qua suốt những năm tháng đó ông trở nên bình tĩnh hơn và những đánh giá của ông trở nên gay gắt hơn…

Dưới đây là nội dung cuộc phỏng vấn của hãng tin “UNIAN” với chủ tịch V.Litvin sau khi quốc hội bị đảng đối lập “Regiony” phong tỏa không thể bàn vấn đề bổ sung nhân sự cho chính phủ (chúng tôi đưa những điểm chính của bài phỏng vấn để bạn đọc Việt Nam rõ hơn về hậu trường chính trị của Ucraina).

UNIAN: Thưa ông, tại sao đảng “Regiony” lại phong tỏa quá trình bổ sung thành viên chính phủ?

V.Litvin: Theo đánh giá của tôi thì trong sự tìm kiếm sự nhân nhượng có thể bàn công khai ứng viên của từng chức vụ trong chính phủ. Nhưng làm điều đó cần phải tránh những sợ hãi chính trị. Kể cả việc cách chức bộ trưởng nào đó nếu xét trên quan điểm chuyên nghiệp. Mỗi bên đều có thể phát biểu đề xuất cán bộ hoặc cách chức ai đó nhưng cần phải chuyển động. Còn hiện tại thì: một mặt là đối lập đòi hỏi cần bổ sung cán bộ, mặt khác họ lại không cho chính phủ khả năng làm điều đó.

UNIAN: Có thể giải thích thế nào khi trong danh sách ứng viên bộ trưởng có ông F.Yaroshenko là người có quan hệ chặt chẽ với ông N.Azarov, và ông Zgurovsky là người bạn gần gũi của ông Dmitry Tabachnhik?

V.Litvin: Nếu theo logic đó thì cần phải bàn vần đề ai nằm với ai trên giường khi về nhà. Tôi tuyệt đối từ chối cách minh họa và logic như vậy. Nếu ai đó có phản đối với ứng viên là hiệu trưởng trường bách khoa Kyiv thì ông ấy đã có khả năng công bố lý lịch trích ngang. Đối với cựu đảng viên của “Regiony”. ứng viên bộ trưởng bộ tài chính thì cũng vậy. Trước đây khi vị này còn làm việc trong đảng “Regiony” thì họ xem là nhà chuyên nghiệp, còn hôm nay thì họ phản đối. Phái đối lập lấy lý do gì? Họ lấy nguyên tắc: Càng tồi tệ càng tốt? Đối lập cần phải có trách nhiệm.
 
UNIAN: Liên minh liệu có đủ số phiếu để thông qua cán bộ hay không, thưa ông?

V.Litvin: Cần phải cho Quốc hội một khả năng làm việc, và kiểm tra tiềm năng của liên minh. Tôi không giữ quan điểm cứng nhắc chia rẽ đất nước. Tôi tuyệt đối không chấp nhận những ý kiến của những người mà nói rằng, họ xấu hổ có mặt ở Quốc hội. Nếu nói xấu hổ thì có lẽ là cần phải nói xấu hổ nhận khoản lương khổng lồ thì mới đúng. Cần phải đến Quốc hội làm việc và thực hiện quyền hạn của mình, phát biểu, hoặc nếu đủ sức và lòng dũng cảm thì từ chối tấm thẻ đại biểu. Có thể hình dung cái gì sẽ xảy ra nếu những người với mức lương nhỏ nhoi và không đi làm mà người ta lại cũng trả lương. Tôi lấy làm lạ là các chính trị gia giữ những chức vụ cao ở Ucraina đồng thời lại thể hiện thái độ khiếm nhã với những nghĩa vụ của mình. Làm sao họ sẽ lãnh đạo đất nước nếu họ nêu một tấm gương không đi làm cho nhân dân?

UNIAN: Trong chính phủ còn hai chức vụ được gọi là thuộc tiêu chuẩn của Tổng thống. Đó là bộ trưởng bộ quốc phòng và bộ ngoại giao.Ông đã nói chuyện với Tổng thống về bộ quốc phòng? Còn triển vọng ông Shamshur lãnh đạo bộ ngoại giao thì sao, thưa ông?

V.Litvin: Đáng tiếc là ông Shamshur bây giờ ít có khả năng được Quốc hội thông qua, bới thế không nên xúc phạm con người và không nên khiêu khích trong tình hình này. Còn đối với ứng viên chức vụ bộ trưởng bộ quốc phòng thì cũng vậy. chúng tôi phải tiếp nhận đề nghị của Tổng thống như một điều được biết. Lĩnh vực này thuộc trách nhiệm ông ta và ông ta cần có khả năng thể hiện quan điểm của mình.

UNIAN: Ngày hôm nay một số cho rằng, hiệu trưởng trường ĐHBK Kyiv, ông Zgurovsky được đề nghị lên chức phó thủ tướng để ông ấy hủy bỏ việc thi cử trắc nghiệm. Xin ông cho biết thái độ riêng của ông về cán cân với một bên là ông ấy còn một bên là trẻ em Ucraina – tương lai của chúng ta. Ông sẽ lựa chọn bên nào, thưa ông?

V.Litvin: Có một chuyện thần thoại rằng, phó thủ tướng có thể lãnh đạo bộ trưởng. Về tổng thể thì đó là lối nhìn kiểu thời xô viết. Tất cả là bộ trưởng lãnh đạo. Phó thủ tướng không lãnh đạo bộ trưởng, ông ta chỉ phối hợp công tác, không hơn không kém. Tôi không thấy cơ sở cho những nguy cơ mà các bạn nói. Hành động của đảng “Regiony” đối với ông Vakarchuk (Bộ trưởng bộ giáo dục và khoa học) là hành động nằm trong logic trước ngưỡng cuộc bầu cử. Những vấn đề gì họ sẽ nói trước cuộc bầu cử? NATO, tiếng nga… Khi họ lấy được chính quyền thì họ lại gia nhập NATO và sẽ quên vấn đề tiếng nga. Khi họ mất chính quyền thì họ treo khẩu hiệu “NATO stop”. Khi thủ lĩnh của họ được mời đến gặp Tổng thống Mỹ thì họ lại cất khẩu hiệu đó đi. Đối với bộ trưởng Vakarchuk thì họ cũng làm như vậy. Bây giờ thì họ nói đả đảo Vakarchuk vì ông ấy đến từ Lvov, nhưng khi họ nắm chính quyền rồi thì họ có thể đặt ông ấy làm bộ trưởng để chiếm cảm tình dân phía tây. Còn nói về thi trắc nghiệm thì nói chung là không nên tiến hành toàn quốc bởi lẽ chưa đủ nền tảng pháp lý. Không nên làm một sự nghiệp quan trong như vậy chỉ bằng một sắc lệnh do tính hợp lý chính trị.

Tôi tuyệt đối phản đối việc phân chia thành phái chống đối và phái ủng hộ thi trắc nghiệm chỉ theo tính chất tham nhũng. Hệ thống giáo dục còn phát triển, chúng ta không thể cải cách bằng phương pháp thử và sai lầm. Bởi vì cần phải tính kết quả đầu ra mà chúng ta nhận được. Cũng giống như thi trắc nghiệm để lấy bằng lái xe. Học thuộc rồi mới lấy được bằng lái mà sao lắm tai nạn xe cộ vậy?

UNIAN: Ông đánh giá thế nào về đòi hỏi của “Regiony” về nâng mức lương tối thiểu?

V.Litvin: Những đại diện của đảng “Regiony” thường xuyên có mặt trong những buổi gặp Tổng thống khi bàn về hợp tác với IMF. Chính họ đã đòi để cho tiến hành khảo sát ngân sách như IMF đòi hỏi. Họ tính toán rất hay: chúng tôi đòi cắt giảm ngân sách thì đầu tiên là cắt giảm trợ cấp xã hội và người dân sẽ không nhận được tiền. Và “Regiony” sẽ trúng cử và nắm quyền. Rồi họ sẽ mớm cho dân một ít tiền và nói: thấy chưa chính phủ trước đã xắt bỏ tiền còn chúng tôi mới là những ân nhân.

Còn tiền của IMF thường đi theo những điều kiện nhất định. Bản thân “Regiony” khi nắm quyền chưa bao giờ đưa tiền IMF chi trả trợ cấp xã hội. Năm 2003 khi họ nắm quyền lương tối thiểu do chính phủ trước đó đặt ra là 237Gr. họ tính toán và hạ xuống còn 205Gr. Điều đó nói lên cách làm việc của họ. Nếu hôm nay sản xuất đóng cửa mà 80% nền kinh tế là nằm trong tay họ, kể cả trong tay những nhà tài trợ của đảng “Regiony” thì tôi muốn hỏi rằng, các bạn có thể làm thế nào để nâng lương lên? Bởi vì mọi tính toán khác theo công thức đều xuất phát từ mức lương tối thiểu. Lấy tiền đâu để trả mức lương tối thiểu. Họ biết là không đào đâu ra tiền cả. Vậy tại sao lại không phục hồi luật trợ cấp trẻ em chiến tranh mà họ đã cắt bỏ năm 2006-2007 khi họ lên nắm quyền?…

Một số thí dụ: Năm 2005 đình chỉ 19 luật; năm 2006 đình chỉ 52 luật; năm 2007 đình chỉ 69 luật; năm 2008 đình chỉ 29 luật và thay đổi hầu như 100 luật và những điều đó có sự tham gia của Tổng thống. Ai là người chịu trách nhiệm về việc hủy hoại hệ thống xã hội ở Ucraina? Bởi thế cần phải tìm kiếm cách tiệm cận chung và thông qua những chính sách thực tế để đất nước sống. Phải xem bằng nguồn nào để có ngân sách thực tế.

UNIAN: Báo chí vẫn thắc mắc về vai trò của chủ tịch Quốc hội trong việc thương thảo thành lập liên minh lớn. Vậy vai trò của ông đến đâu, thưa ông?

V.Litvin: Quan điểm của tôi là ở chỗ, thật vô lương tâm để chia rẽ đất nước làm hai. Tôi đã nói là nhờ báo chí mà việc chia đất nước giành cho hai người đã không thành.

Là một người có kinh nghiệm lớn, có điều kiện quan sát tôi đã thấy bao giờ thì đạt được thỏa thuận và biết thời điểm khi mà một không khí tương ứng thiết lập trong Quốc hội. Đó là bầu không khí gây áp lực. Một không khí như vậy đã có trong phiên họp không thường kỳ của Quốc hội khi thông qua những thay đổi trong luật bầu cử Tổng thống…Những người thân cận bên tôi biết tôi đã chuẩn bị tuyên bố trong trường hợp thành lập “liên minh lớn” khả dĩ có thể xảy ra. Điều đó các nhà báo mà tôi tiếp xúc cũng biết. Tôi không muốn nói điều mà tuồng như là nói vuốt đuôi.

Hoàng Xuân Kiểm
theo UNIAN

»Cùng chủ đề