Glavred: Vậy xin hỏi ông, Tymoshenko, Yanukovich, Yuschenko, Gritsenko trình diễn với mọi người dự án Hiến pháp để làm gì, thưa ông?

V.Litvin: Tôi sẽ nói là tại sao. Ở nước ta chủ yếu người ta có cách tiệm cận với Hiến pháp hết sức sơ lược. Tôi sợ những người mà làm đơn đặt hàng viết Hiến pháp và xem đó như là một thành tựu tư tưởng mới nhất của mình.

Để viết được Hiến pháp cần phải hiểu
sâu sắc lịch sử, hiểu truyền thống và tập quán, lối tư duy dân tộc, cần phải
hiểu tâm lý của xã hội, những vấn đề của đất nước cần phải giải quyết, cần có
trí tuệ nhìn xa hơn phía chân trời, nhìn thấy cái gì đang chờ đợi chúng ta qua
một giai đoạn nhất định, cần phải dự báo chỗ đứng của Ucraina trong thế giới
phức tạp và bất ổn. Trên cơ sở đó mới đựng nên luật. Bởi thế tôi hy vọng vào
những người biết tư duy và tranh luận với họ. Không hôm nay thì ngày mai số
lượng người này sẽ tăng lên. Tôi không vội với nghĩa là cần phải làm cho ai đó
thích. Để làm điều đó tôi có thể đóng sầm cửa lại và chạy ra kêu thật to và chỉ
số uy tín của tôi cứ thế tăng lên. Nhưng cái gì sẽ tiếp theo?

Ngày hôm nay đối lập quá nhiều rồi. Tổng thống cũng đối lập – ngồi xem
chính phủ làm việc và phê. Chính phủ cũng đối lập, Quốc hội thì tự Đức Chúa cho
phép đứng đối lập. Gần đây người ta không còn nghĩ gì về việc cần phải thay đổi
ngân sách, về chương trình chống khủng hoảng, về chính sách ngân sách cho năm
sau. Tại sao chỉ có tôi nói cần phải làm những vấn đề đó theo đòi hỏi của Hiến
pháp? Người ta trả lời rằng, “ông già ơi mọi thứ cần phải hoãn vì chúng tôi
đang cần giải quyết vấn đề căn bản – làm thế nào để nắm lấy quyền lực”.

 

Glavred: Các chuyên
gia chính trị học dự báo rằng, ai thắng cử thì cũng chỉ giữ được tình hình
trong vòng 1-2 năm thôi, bởi vì sự phân cực đất nước không tránh khỏi và lại
rơi vào vòng xoáy bầu cử. Ông có nghĩ là sẽ có cuộc tranh cử tiếp sau 17 tháng
1 năm 2010 không, thưa ông?

V.Litvin: Không, không.
Tôi không nghĩ bầu cử của ta chỉ để cho 2 năm. Năm 2004 người ta đã vẽ ra kịch
bản làm vô tổ chức mọi thứ, sau đó thì thâm nhập được vào chính quyền. Đây là
nguyên nhân chính của việc mãi cho đến bây giờ vẫn còn hỗn loạn. Cần phải làm
mọi thứ một cách đứng đắn và có trách nhiệm. Đối với các chuyên gia chính trị
học thì quả thật đáng tiếc là trong đa số các trước hợp, sau khi đọc nhận xét
của họ thì chúng ta đã có thể đoán được văn phòng của họ nằm ở đâu. Tôi muốn
nói đến một số nhà chính trị học chuyên cố tình ràng buộc xã hội quan điểm này
khác.

 

Glavred: Theo ông thì
ngày hôm nay vấn đề gì là lớn nhất của Ucraina – thiếu chính quyền, toàn vẹn
lãnh thổ hay chủ quyền?

V.Litvin: Thiếu chính
quyền. Những thứ khác chỉ là suy diễn. Hoàn toàn rõ ràng là cần phải định nghĩa
chủ quyền là gì, chủ quyền của chúng ta có hiện thực không hay là quy ước. Và
chủ quyền nhà nước trong điều kiện toàn cầu hóa là gì. Nhưng gốc của mọi vấn đề
– nằm ở trong chính quyền của Ucraina.

Hãy để ý xem, ngày hôm nay nhiều định chế quốc tế tích cực quan tâm đến
những vấn đề của Crưm. Người ta mở các loại đại diện và văn phòng tại đó. Điều
đó chứng tỏ rằng người ta không tin tưởng khả năng của chính quyền bảo đảm toàn
vẹn lãnh thổ của đất nước. Mặt khác, một số thế lực ly khai nhất định đang đẩy
người ta đến chỗ đó. Nhưng không một ai động chạm đến chúng ta nếu chúng ta
tiến hành một chính sách có cân nhắc và trách nhiệm. Rõ ràng là người ta quàng
vào cổ Ucraina một vấn đề như vậy, đặc biệt là sau chiến sự ở Kavkaz, tuồng như
Ucraina là nước tiếp theo. Đó không phải là giúp Ucraina mà khiêu khích Ucraina
xung đột với Nga. Thật may là ý kiến này không đước phổ biến. Mặc dù hôm nay
cảm thấy có những toan tính sao cho Ucraina trở nên đóng vai trò khiêu khích
Nga. Tôi tin đó không phải là sứ mệnh, không phải là nhiệm vụ, không phải là
chức năng của Ucraina. Bởi vì mỗi nước đều cố gắng bình thường hóa quan hệ với
láng giềng, làm cho nó có thể tiên liệu được. Cái chính là đối vói an ninh của
bất kỳ quốc gia nào – có một ông láng giềng ổn định.

 

Glavred: Theo ông thì yếu tố bên ngoài đối với cuộc bầu cử tổng thống sẽ tích cực như thế nào, liệu Phương tây và Phương đông có còn quan tâm như năm 2004 nữa hay không, thưa ông?

V.Litvin: Thiết nghĩ
là cả Phương đông và Phương tây đều thất vọng ở Ucraina. Phương tây và Phương
đông ở đây hiểu là những quốc gia cụ thể. Tôi có một cảm giác là họ từ bỏ vấn
đề Ucraina nói chung, nếu xét đến có những vấn đề quy mô thế giới lớn hơn
nhiều. Tôi nghĩ mối quan tâm đến Ucraina sẽ có tính kiềm chế và nhỏ giọt và hạn
chế trong khuôn khổ những giới hạn văn minh. Mặc dù dễ hiểu là cảm tình đã từng
có và sẽ có nhưng nó không được thực hiện một cách cởi mở nữa, bởi vì họ, cả
tây lẫn đông đều đã bị bỏng.

 

Glavred: Ông có nghĩ là nếu Liên minh lớn được thành lập thì nước Nga sẽ bán khí đốt với giá 50 đô la? Quay trở lại
năm 2005?

V.Litvin: Không. Nhưng
tôi nghĩ họ muốn một sự xác định nào đó, một sự hiểu biết rằng, ngày mai người ta
không đào tên lửa từ hầm chứa lên và không bắn nữa. Dù là ai sẽ là lãnh đạo Ucraina
thì nước Nga cũng chỉ có một cách tiệm cận duy nhất là – mức độ chung. Nếu Ucraina
ổn định thì cũng có thể đọc điều kiện của mình. Không có một nhân nhượng nào. Thứ
hai nữa là nước Nga muốn làm một tay chơi toàn cầu. Để làm điều đó Nga sẽ hành
động theo những quy tắc đã có trên thế giới.

Hết

Hoàng Xuân Kiểm
theo Glavred