Quan hệ kinh tế – thương mại giữa Việt Nam với các nước Trung Đông trong thời gian qua không ngừng phát triển, nhất là những năm gần đây. Nhiều doanh nghiệp ở khu vực Trung Đông đã quan tâm hơn tới làm ăn với thị trường Việt Nam. Bên cạnh trao đổi thương mại, đã xuất hiện những dấu hiệu của làn sóng đầu tư từ các nước Trung Đông vào Việt Nam trong các lĩnh vực như dầu khí, hoá dầu, bất động sản, xây dựng cơ sở hạ tầng, giao thông…

UAE đang quan tâm đến đầu tư vào Việt Nam…

Các Tiểu vương Quốc Ảrập thống nhất (UAE) là nước có quy mô kinh tế lớn thứ ba trong thế giới Ảrập. Việt Nam và UAE đã ký Hiệp định khung về hợp tác kinh tế, khoa học-kỹ thuật năm 1999. Năm 2001, Việt Nam mở Cơ quan Thương vụ tại Dubai làm cầu nối về hoạt động và thông tin thương mại cho cộng đồng doanh nghiệp hai bên. Tháng 7/2004, Trung tâm thương mại Việt Nam đã được thành lập tại Dubai với chức năng là nơi trưng bày, giới thiệu các sản phẩm Việt Nam và thực hiện các hoạt động xúc tiến thương mại với các doanh nghiệp tại thị trường sở tại và trong khu vực. Bộ Công Thương thường xuyên tổ chức các đoàn doanh nghiệp sang khảo sát thị trường và tổ chức Hội thảo Doanh nghiệp tại Dubai. Các doanh nghiệp Việt Nam cũng tích cực sang tham dự các hội chợ, triển lãm và lễ hội bán hàng được tổ chức thường niên tại Dubai để giới thiệu và tìm cách đưa sản phẩm hàng hoá xâm nhập một cách có hiệu quả vào thị trường này.

Nhân chuyến thăm VN của Phó Tổng thống kiêm Thủ tướng UAE tháng 9/2007, hai bên đã tổ chức Diễn đàn doanh nghiệp để các doanh nghiệp có điều kiện gặp gỡ, thảo luận trực tiếp cơ hội hợp tác kinh doanh. Nhân dịp này, Bộ Công Thương đã ký Biên bản ghi nhớ về Hợp tác Phát triển Công nghiệp với Bộ Tài chính và Công nghiệp UAE. Các hoạt động nói trên góp phần tích cực vào việc đẩy mạnh hợp tác kinh tế thương mại giữa Việt Nam và UAE. Kim ngạch buôn bán hai chiều liên tục tăng mạnh và Việt Nam luôn xuất siêu. Năm 2007, xuất khẩu của Việt Nam sang UAE đạt 233 triệu USD, tăng 65% so với 2006. Năm 2008, Việt Nam xuất khẩu đạt 363 triệu USD và nhập khẩu 164 triệu USD.

Ngoài trao đổi thương mại, các doanh nghiệp của UAE đang quan tâm đến đầu tư vào Việt Nam và thu hút lao động Việt Nam sang làm việc. Đây là những lợi thế mà Việt Nam cần tranh thủ hợp tác sâu rộng nhằm tận dụng các nguồn vốn phục vụ công cuộc xây dựng đất nước và giải quyết việc làm cho người lao động Việt Nam.


GCC là một khu vực thương mại tự do

Hiện một số nước ở Trung Đông, tiêu biểu là Hội đồng hợp tác Vùng Vịnh (GCC) gồm UAE, Saudi Arabia, Kuwait, Oman, Bahrain và Qatar đang tiến hành đàm phán Hiệp định Thương mại tự do (FTA) với các nước và khu vực.

Tháng 1/2003, 6 quốc gia thành viên GCC đã thực hiện một Liên minh thuế quan nhằm thống nhất một mức thuế nhập khẩu chung trong cả khu vực. Nhìn chung, thuế nhập khẩu của các nước trong GCC từ 0%-4%. Ngoài sản xuất, xuất khẩu sản phẩm dầu thô, các sản phẩm hóa dầu và hóa chất có liên quan, các nước GCC hầu như không sản xuất các mặt hàng khác mà chủ yếu nhập khẩu từ bên ngoài. Hiện tại, GCC và ASEAN đang tiến hành khả năng thiết lập khu vực thương mại tự do giữa hai bên. Trong quá trình này, Việt Nam là một bên quan tâm tích cực đến khả năng đàm phán FTA giữa ASEAN và GCC. Trong bối cảnh triển vọng đàm phán FTA giữa ASEAN và GCC khá rõ ràng, để tránh sự trùng lắp và lãng phí nguồn lực, Việt Nam sẽ xem xét khả năng đàm phán ký riêng FTA với từng nước GCC và với GCC nói chung vào một thời điểm thích hợp khi điều kiện thuận lợi cho phép.


Khu vực có nhiều tiềm năng

Trong bối cảnh hiện nay, khi các thị trường như EU, Mỹ, Nhật bắt đầu bão hòa và có nhiều hàng rào kỹ thuật gây khó khăn đối với hàng hóa của Việt Nam thì việc tìm kiếm những thị trường mới, trong đó có Trung Đông, có ý nghĩa quan trọng. Ngoài trao đổi thương mại, Việt Nam có thể tận dụng lợi thế của một số nước thuộc GCC, Iran, Iraq để nhập khẩu dầu thô, khí gas, xăng dầu hoặc hợp tác đầu tư trong lĩnh vực dầu khí để phục vụ nhu cầu trong nước và đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia. Một số lĩnh vực hợp tác không kém quan trọng là Việt Nam có thể thu hút nguồn tài chính dồi dào của một số nước như UAE, Saudi Arabia đầu tư vào Việt Nam cũng như đẩy mạnh xuất khẩu lao động Việt Nam sang Trung Đông.

Để đẩy mạnh quan hệ hợp tác với Trung Đông, Thủ tướng Chính phủ đã có quyết định phê duyệt Đề án phát triển quan hệ Việt Nam-Trung Đông giai đoạn 2008-2015. Bộ Công Thương đã ban hành Chương trình hành động nhằm thực hiện Đề án. Bộ Công Thương đã có kiến nghị mở thêm Thương vụ tại khu vực này. Bộ cũng đã và đang triển khai nhiều chương trình xúc tiến thương mại, đưa các đoàn doanh nghiệp đi khảo sát thị trường, tổ chức hội thảo doanh nghiệp…, nhằm đẩy mạnh xuất khẩu hàng hóa Việt Nam.

Để tiếp tục thúc đẩy hơn nữa quan hệ hợp tác kinh tế – thương mại Việt Nam với Trung Đông, trong thời gian tới cần thực hiện đồng bộ các biện pháp sau: Tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý thông qua việc ký kết các Hiệp định khuyến khích và bảo hộ đầu tư, Hiệp định hợp tác trong lĩnh vực hàng không và hàng hải, Hiệp định tránh đánh thuế hai lần; Tận dụng và phát huy quan hệ tốt đẹp về chính trị, ngoại giao cũng như tình cảm tốt đẹp của nhân dân các nước Trung Đông đối với Việt Nam để làm bàn đạp cho việc mở rộng hợp tác kinh tế thương mại;..

.

Về phía Bộ Công Thương, sẽ tập trung vào một số giải pháp như: Kiện toàn cơ chế hoạt động Ủy ban Hỗn hợp với các nước ở Trung Đông; Sớm hoàn tất Đề án đẩy mạnh xuất khẩu vào thị trường Trung Đông, trong đó tập trung vào một số mặt hàng xuất khẩu có thế mạnh; Tiếp tục tăng cường các hoạt động xúc tiến thương mại; Đẩy mạnh hoạt động tuyên truyền thông qua tổ chức các hội thảo, xuất bản các ấn phẩm giới thiệu thị trường và doanh nghiệp thuộc khu vực Trung Đông; Phối hợp với các cơ quan hữu quan của một số nước mở các showroom trưng bày, giới thiệu hàng Việt Nam; Xúc tiến việc kêu gọi và khuyến khích đầu tư của các nước Trung Đông, đặc biệt là UAE, Kuwait và Saudi Arabia, vào lĩnh vực công nghiệp ở Việt Nam, đặc biệt là lĩnh vực dầu khí; Nhân chuyến thăm chính thức UAE của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng, Bộ Công Thương sẽ ký Hiệp định thành lập Uỷ ban Liên Chính phủ Việt Nam-UAE nhằm tạo cơ chế hợp tác song phương.

Về phía các doanh nghiệp, cần tích cực và chủ động đi khảo sát thị trường, tham gia vào các hội chợ triển lãm tại các nước trong khu vực để trực tiếp gặp gỡ bạn hàng; Nghiên cứu khả năng mở kho ngoại quan tại một số nước để đưa hàng hóa xâm nhập vào thị trường này có hiệu quả; Đa dạng hóa các phương thức thanh toán để thúc đẩy trao đổi buôn bán với đối tác.

Với những thúc đẩy mạnh mẽ như vậy, quan hệ hợp tác kinh tế thương mại giữa Việt Nam với các nước Trung Đông nói chung và với UAE nói riêng sẽ tiếp tục được tăng cường và phát triển lên một tầm cao mới.

Lê Dương Quang(Thứ trưởng Bộ Công Thương)

Xuất khẩu của Việt Nam sang Trung Đông năm 2008 đạt khoảng 1,4 tỷ USD, tăng 100% so với năm 2007. Các mặt hàng Việt Nam xuất khẩu sang Trung Đông gồm: gạo, cà phê, sản phẩm dệt may, máy tính và linh kiện điện tử, giày dép các loại, chất dẻo nguyên liệu, hải sản…

Việt Nam nhập khẩu từ Trung Đông một số sản phẩm: xăng dầu, các sản phẩm hoá dầu, phân bón, hoá chất, sắt thép, chất dẻo…

Lê Trí
theo TG & VN