Hạm đội Biển Đen là liên binh đoàn chiến lược của Hải quân Nga phụ trách tác chiến trên vùng Biển Đen và Địa Trung Hải, khi cần có thể tham gia các chiến dịch hải quân ở Đại Tây Dương.

Hoàng tử Pô-tem-kin (vị hoàng tử nổi tiếng vì đã chiếm được đảo Crê-mi-a (Crưm) vào thế kỷ 18) được coi là người đã lập nên Hạm đội Biển Đen đến nay được 200 tuổi, cùng với căn cứ chính là thành phố cảng Xê-vát-xtô-pôn.

Năm 1790, hải quân Nga dưới sự chỉ huy của đô đốc Phi-ô-đo U-sa-cốp đã đánh bại hạm đội Thổ Nhĩ Kỳ trong trận eo biển Kớt (Kerch). Từ năm 1841 trở đi, hạm đội này bị giới hạn phạm vi khu vực hoạt động ở Biển Đen theo Công ước eo biển Luân-đôn. Sau đó, trong cuộc chiến tranh chống phát xít Đức, vào tháng 6-1941, dưới sự chỉ huy của Phó Đô đốc F.S. Ốc-chi-a-bơ-xki, hạm đội đã gây được tiếng vang lớn khi chiến đấu sát cánh cùng Hồng quân trong cuộc bao vây Ô-đét-xa và trận chiến Xê-vát-xtô-pôn.

Trong thời Liên Xô cũ, Hạm đội Biển Đen đã có 70 nghìn quân trong biên chế, trang bị gần 400 tàu chiến các loại, trong đó có 45 tàu mặt nước, 28 tàu ngầm, hơn 200 tàu loại vừa và nhỏ, 151 máy bay và 85 trực thăng. Trong 45 tàu mặt nước, có tàu sân bay Ku-zơ-nét-xốp, 7 tàu tuần dương, 11 tàu khu trục được trang bị tên lửa mang đầu đạn hạt nhân. Trong 28 tàu ngầm có lớp tàu ngầm Giu-li-ét cũng được trang bị tên lửa hạt nhân.

Sau khi Liên bang Xô viết sụp đổ, tầm quan trọng quân sự của hạm đội bị suy giảm dần. Tuy nhiên, những cuộc xung đột xảy ra gần đây tại dãy Cáp-ca-dơ – nơi có một đường ống dẫn dầu lớn từ châu Á tới châu Âu (Cộng hòa Gru-di-a nằm trong khu vực này), cùng với việc vận chuyển dầu mỏ tại khu vực này tăng lên khiến nước Nga phải củng cố và hỗ trợ tối đa cho hạm đội. Sau khi củng cố lực lượng, đến năm 1995, hạm đội có khoảng 48.000 quân thuộc hải quân và lính thủy đánh bộ, 14 tàu ngầm, 31 tàu nổi, 43 tàu tuần tiễu, 125 máy bay chiến đấu và 85 máy bay lên thẳng.

Hiện nay, Hạm đội Biển Đen của Nga có khoảng 12.000 binh sĩ, và có khoảng 25.000 người U-crai-na làm các công việc khác nhau tại đây. Theo hợp đồng, Hạm đội biển Đen sẽ tiếp tục đóng quân tại Xê-vát-xtô-pôn đến năm 2017 và phía Nga cũng công khai tuyên bố Nga muốn hạm đội sẽ tiếp tục đóng quân tại đây sau thời hạn này.

Hàng năm Nga thường xuyên tổ chức các đợt tập trận quy mô lớn cũng như tăng cường sức mạnh về quân sự cho Hạm đội Biển Đen. Cuối tháng 1 năm 2008, Nga đã tổ chức một đợt tập trận quy mô lớn. Trong thời gian diễn tập, không quân Nga đã thực hiện hơn 100 chuyến bay diễn tập với sự tham gia của nhiều loại máy bay mang tên lửa chiến lược như Tu-160, Tu-95MC, máy bay ném bom tầm xa TY-22M3, máy bay trinh sát tầm xa A-50, máy bay tiếp dầu trên không IL-78, cùng các loại máy bay cường kích như MiG-31, SU-27. Để bảo đảm cho các máy bay tham gia diễn tập, Nga đã huy động hơn 10 sân bay phục vụ. Nga khẳng định các cuộc diễn tập đều được tiến hành tại những vùng lãnh hải quốc tế, không ảnh hưởng tới bất kỳ quốc gia nào, tất cả các chuyến bay cũng đều được thực hiện thành công và tuân thủ nghiêm ngặt luật pháp quốc tế, không xâm phạm vùng trời quốc gia khác. Vào ngày 11-5-2008 vừa qua, Nga đã kỷ niệm 225 năm thành lập Hạm đội Biển Đen với 1 cuộc biểu dương lực lượng lớn nhất từ trước tới nay. Bên cạnh đó, Nga cũng đã tăng cường thêm nhiều chiến hạm chiến lược trong năm nay với mục tiêu duy trì sức mạnh cho Hạm đội Biển Đen.

Với những động thái mới của Nga chứng tỏ, Hạm đội Biển Đen sẽ tiếp tục đóng vai trò rất quan trọng trong chiến lược quân sự của nước này bất chấp U-crai-na đang tỏ ý muốn chấm dứt hoạt động của Hạm đội tại Xê-vát-xtô-pôn. Mặc dù còn nhiều hoài nghi cho rằng, liệu Hạm đội Biển Đen có còn sức mạnh khủng khiếp như trong lịch sử, tuy nhiên, theo khẳng định của trợ lý Tổng Tư lệnh Hải quân Nga, ông I-go Đi-ga-lô, Hạm đội Biển Đen luôn có vai trò quan trọng trong chiến lược quân sự của Nga trước đây cũng như hiện nay và trong tương lai.

theo M.C-Tổng hợp