400 triệu hrivna (100 triệu USD) là số tiền mà Ukraina sẽ phải chi để tổ chức cuộc bầu cử trước thời hạn, sau quyết định giải tán Rada Tối cao (Quốc hội) của Tổng thống Yuchshenko hồi tuần trước.

Một số tiền tuy không lớn, nhưng thời điểm phải chi trùng với bối cảnh khủng hoảng tài chính toàn cầu, đã biến cuộc khủng hoảng ở Ukraina thêm phần phức tạp.

Mâu thuẫn giữa Tổng thống Yuchshenko và Thủ tướng Tymoshenko – những người chung “chiến hào” trong cuộc cách mạng cam – bộc phát gần như ngay sau khi “người đàn bà thép của Ukraina” được bổ nhiệm làm người đứng đầu nội các.

Nhưng cuộc đối đầu lên đến đỉnh điểm khi một bộ phận nghị sĩ của khối thân tổng thống “Ukraina của chúng ta – Quốc phòng toàn dân” (NUNS) ủng hộ sáng kiến của “Khối Yulia Tymoshenko” (BYUT) về sửa đổi hiến pháp, mở rộng quyền của thủ tướng, cắt giảm quyền của tổng thống.

Kết cục là ngày 16.9, Chủ tịch Rada Tối cao – ông Arseni Yatsenyuk đã tuyên bố chấm dứt tồn tại của liên minh này. Theo hiến pháp thì trong vòng 30 ngày phải thành lập đa số mới, nhưng điều này đã không đạt được và trở thành cái cớ để tổng thống ra lệnh bầu cử trước thời hạn.

Các nhà phân tích tin rằng quyết định giải tán quốc hội của ông Yushchenko chủ yếu là để ngăn chặn các nghị sĩ đặt vấn đề phế truất tổng thống, sau vụ bê bối bán vũ khí cho Gruzia. Cách thức ông thực hiện việc này cũng khá độc đáo. Trước khi đi công du Italia, ông cho ghi hình lời phát biểu của mình, chiều 8.10 các kênh truyền hình trung ương phát cuộn băng này thì ông đã ở nước ngoài. Sáng 9.10, ông ký sắc lệnh tổ chức bầu cử vào ngày 1.12 và sắc lệnh có hiệu lực vào ngày hôm sau khi nó được đăng trên công báo.

Hành động của tổng thống đã dấy lên sự phản đối mạnh mẽ không những từ các đối thủ chính trị, mà từ cả những người đã từng ủng hộ ông. Các nghị sĩ BYUT đã phong toả diễn đàn, phản đối việc xem xét những thay đổi trong luật bầu cử thay vì thông qua ngân sách 2009.

“Nếu Tổng thống Ukraina và các nhà tư tưởng khác chủ trương bầu cử sớm cho rằng có thể sống mà không cần ngân sách, thì chúng tôi cho rằng đó là tội ác chống lại nhân dân” – ông Tomenko – Phó Chủ tịch Quốc hội, đại biểu của BYUT – phát biểu.

Đảng Cộng sản Ukraina, Đảng “Các vùng mới” của cựu Thủ tướng Yanukovich, Khối Litvin cũng ủng hộ quan điểm trên. Đại đa số các nghị sĩ cho rằng không thông qua ngân sách trong khi năm cũ đã hết đến nơi, trong bối cảnh thế giới khủng hoảng, là đưa đất nước không chỉ vào khủng hoảng chính trị mà còn hỗn loạn về xã hội.

Không những thế, việc chi 100 triệu USD từ ngân khố quốc gia cho bầu cử vào lúc này là bất hợp lý. Thủ lĩnh 5 trong số 9 đảng tham gia vào khối NUNS cũng tỏ thái độ không tin vào chính sách của tổng thống và gọi sắc lệnh giải tán quốc hội của ông là “sai lầm” và “vi hiến”.

Mất khá nhiều sự hậu thuẫn, ông Yuchshenko tuyên bố sẽ không loại trừ chính ông sẽ lãnh đạo khối bầu cử của mình, tuy nhiên các nhà phân tích đều cho rằng uy tín của ông đã xuống rất thấp và nếu khối này có vượt qua được ngưỡng phiếu cần thiết để có mặt trong quốc hội, thì cũng khó mà có được vai trò nào nổi bật.

Ngày 14.10, bà Tymoshenko tuyên bố bầu cử sớm là hành động gây mất ổn định Ukraina: “Trong khi mỗi xu đều cần để đối phó với khủng hoảng tài chính thì chúng ta lại tiêu gần nửa tỉ hrivna để tổ chức bầu cử, đó là đi ngược lại lợi ích dân tộc”. Bà còn úp mở về khả năng cầu viện của Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) để giải cứu nền kinh tế Ukraina.

Theo kết quả thăm dò dư luận mới đây, BYUT và Đảng “Các vùng mới” vẫn đang dẫn đầu và do lập trường của hai lực lượng này khác hẳn nhau, nên cuộc thương lượng thành lập liên minh sau bầu cử (nếu có) sẽ vô cùng khó khăn. Kết quả một cuộc thăm dò dư luận khác do Trung tâm Sotsis tiến hành trên toàn quốc cho thấy, có đến 81,4% số người được hỏi cho rằng “những gì đang diễn ra tại Ukraina là không đúng hướng”; 65% không ủng hộ bầu cử sớm. Thế mà ông Yushchenko lại tuyên bố rằng “không muốn người Ukraina coi quyết định bầu cử sớm là thảm kịch”!


theo Elena Zubtsova (từ Mátxcơva)/ Quỳnh An dịch

»Cùng chủ đề