Từ hồi đầu năm Ucraina đã đề nghị Nga cho vay 4-5 tỷ $ để mua khí đốt dự trữ vào hầm ngầm chuẩn bị cho mùa đông. Tháng 5 thủ tướng Vladimir Putin tuyên bố, ông sẵn sàng xem xét việc này nếu EU chấp nhận chi một nửa số đó. “Nếu châu Âu quan tâm đến tín dụng cho Ucraina thì Nga cũng sẽ xem xét khả năng cùng tham gia”, – phó thủ tướng LB Nga Igor Sechin nói.

Mới đây Ngân hàng Tái thiết và Phát triển châu Âu EBRD và một số ngân hàng khác đã đồng ý chi 1,7 tỷ $ cho Ucraina trong năm 2009-2010, nhưng chủ yếu là để đầu tư cho Naftogas vào giao thông và cải cách lĩnh vực khí đốt. Còn Nga thì hoá ra chưa hề xem xét một khoản tín dụng nào cho đến nay.

Matxcơva biết về quyết định của EU và hiện đang phân tích quyết định này, ông Sechin nói. “Nhưng hiện chưa có nhu cầu về tín dụng của chúng tôi, – ông nhận định. – Thực chất thì thế là chúng tôi cũng đã cho Ucraina vay dưới hình thức trả trước phí vận chuyển”. Gasprom đã thanh toán gần 2 tỷ $ phí vận chuyển khí đốt sang châu Âu cho Ucraina hồi tháng 2-2010.
Ucraina không đề nghị tiếp về tiền nong nữa, phó thủ tướng Nga nói. Đã xây dựng hai phương án giải quyết: hợp tác với các ngân hàng Nga cho Ucraina vay hoặc đơn phương cho vay. Kiev tự chọn phương án hai, ông Sechin cho biết.

Ucraina đang chờ câu trả lời
Nhưng Kiev lại có cách hiểu khác. Đơn đề nghị được vay tín dụng từ hồi đầu năm đến nay vẫn còn hiệu lực, trợ lý thủ tướng Alechsandr Gudyma nói: “Chúng tôi đang chờ câu trả lời”. Thủ tướng Yulia Timosenko chuyển qua “các kênh liên lạc” đến ông Putin rằng bà hy vọng nhận được sự giúp đỡ, ông Gudyma cho biết thêm. EU chi có 300 triệu $ cho việc dự trữ khí đốt, trong khi chỉ riêng việc đảm bảo vận chuyển an toàn cũng đã cần đến 2 tỷ $. Nga có khả năng cho vay thêm ngân ầy nữa. Mặc dù “sẽ rất vui lòng” được vay thêm, 500 triệu $ chẳng hạn, ông Gudyma cho biết. “Nếu mà Nga đồng ý như vậy đáp lại quyết định của EU, thì tôi nghĩ, cả Ucraina cũng được hài lòng và cả uy tín của ông Putin cũng được bảo toàn”.

Đây không phải lần đầu tiên Kiev và Matxcơva có quan điểm khác nhau về việc ai hứa và hứa những gì: sự không hiểu nhau luôn xảy ra mỗi khi đả động đến vấn đề khí đốt. Ví dụ, mùa thu năm ngoá bà Timosenko nói rằng Naftogas có khối lượng dự trữ kỷ lục trong hầm ngầm và nếu mâu thuẫn với Gasprom có xảy ra thì cũng không có gì đáng sợ – vì nhiên liệu còn đủ đến tận mùa xuân. Nhưng khi chiến tranh khí đốt nổ ra, Ucraina phải rút nhiên liệu từ đường ống vận chuyển còn châu Âu thì chết cóng.

Mẫu thuẫn được tháo gỡ khi Gasprom và Naftogas ký hai hợp đồng mới thời hạn 10 năm. Và bà Timosenko lại hứa: giờ thì sẽ không có vấn đề gì với khí đốt cho đến tận năm 2019. Thế nhưng naftogas đã kịp nói bóng gió với gasprom rằng họ sẽ không phản đối xem lại hợp đồng. Từ nay cho đến Năm mới việc xem lại này liệu có dẫn đến chiến tranh hay không thì đại diện của cả Naftogas và Gasprom đều không bình luận.

Lê Tâm
theo Delo