Vào ngày thứ hai vừa qua, một cuộc hội đàm quan trọng đã diễn ra giữa tổng thống Bush và Tổng thống Yushenko. Kết quả của cuộc gặp mặt này cho đến nay vẫn còn là một bí ẩn đối với báo giới quốc tế.
Song, theo những nguồn thạo tin từ chính giới Mỹ thì chủ đề chính của cuộc đàm thoại quan trọng này là soạn thảo một hệ thống phòng thủ an ninh mới và Ucraina là một mắt xích quan trọng trong hệ thống này

Mỹ vẫn trước sau như một theo đuổi ý định trong năm nay sẽ trao cho Kiev quyền được là thành viên của NATO. Chính vì lẽ đó mà phái đoàn của Tổng thống Yushenko đến Oasinhton đã phình to ra với sự tham gia đầy đủ cả bộ trưởng ngoại giao, bộ trưởng quốc phòng và quyền bộ trưởng bộ nội vụ và Viện trưởng viện kiểm sát.

Tuy vậy, cựu bộ trưởng quốc Phòng Grishenko lại có ý kiến khác : “ Mọi cố gắng của Kiev để vào đuợc NATO đều không có hiệu quả. Nếu tôi ở vị trí của Tổng thống tôi sẽ rút đơn lại. Tại thời điểm hiện nay, tốt nhất là quan tâm tới an toàn của khu vực sau sự kiện Gruzia. Bằng những hành động của mình, Kiev đã khiến cho cả NATO và Nga bực tức. Tại Ucraina thiếu hệ thống quyền lực thông suốt từ trên xuống dưới, khủng hoảng chính trị, bất đồng trong xã hội dâng cao, thậm chí mẫu thuân ngay trong chính giới không cho phép Kiev hy vọng vào việc ra nhập NATO trong thời gian sớm nhất “

Ngay trước chuyến đi của Tổng thống Yushenko, Cựu đại sứ Mỹ tại Ucraina trong thời Cách mạng Cam Stiven Faife, cũng có ý kiến tương tự : “ Nếu như tháng mười người ta giải tán nghị viện và tuyên bố bầu cử thì cơ hội Ucraina trở thành thành viên NATO vào tháng 12 là bằng không” . Một tờ báo Mỹ cũng đưa ra nhận xét : “ Le lói một hy vọng rằng các chính gia Ucraina sẽ dừng chân đấm tay đá lại để cùng suy nghĩ xem làm cách nào không bị ảnh hưởng của Nga. Song, theo diễn biến của tình hình, họ chỉ càng lao đầu vào cuộc chạy đua tranh giành quyền lực mà thôi”

Một số nhà phân tích lại nghiêng về giả thuyết cho rằng giữa Iulia Timoshenko và Ianukovích đã thoả thuận về việc phân chia quyền lực trong tương lai : Timoshenko có thể trở thành Tổng thống còn Ianukovích sẽ là thủ tướng. Đảng Các vùng và BUT sẽ đưa ra dự thảo Hiến Pháp mới phù hợp. Mặc dù sự khẳng đinh chính thực sự tồn tại của các thoả thuận này không có, song nhiều lần đại diện của Văn phòng Tổng thống đã lên tiếng buộc tội hai địch thủ đã thực thi kịch bản của điện Kremlin. Chủ đề “ Mối đe doạ Nga” đựơc dấy lên từ đầu mùa hè và các nhà chính trị trong giới thân cận Tổng thống đã túm lấy ngay các nguy cơ có thể xảy ra đều xuất phát từ tình hình rối loạn tại bán đảo Crưm. Một ngày trước chuyến đi của Tổng thống Yushenko, tình hình trên bán đảo này thực sự bị nung nóng lên cao độ. Đại diện của Liên minh Tự do đòi đưa ra chưng cầu ý dân về việc thay đổi đơn vị hành chính của bán đảo: Thay vì là nước Cộng hoà tự trị, chỉ còn là một tỉnh bình thường. Ngày chủ nhật vừa qua, đã có xô xát và biểu tình diễn ra trên đường phố Sevastopol. Tờ báo Los Angeles Times có lời nhân định mang tính cảnh báo rằng: Ucraina có thể bị phân chia nếu như những người đứng đầu nhà nước đẩy nước Nga ra. Tổng thống Yushenko đã gọi bán đảo này là huyệt đạo nguy hiểm nhất của đất nước trước nguy cơ phân rã. Nhiều người dân Crưm tin rằng họ trước hết là người Nga sau đó mới là người Ucraina. Họ đã phản kháng dữ dội lại việc Ucraina ra nhập NATO và rất bất bình trước những lời phát biểu bài Nga của một số nhà chính trị dân tộc chủ nghĩa. Như nhiều tờ báo đã đưa tin, Thị trưởng Matxcova Luzkov, người bị chính quyền Ucraina cấm nhập cảnh vì bài phát biểu liên quan tới Crưm, mới lại đưa ra một tuyên bố mang đầy tính chất khiêu khích: Crưm không có liên quan gì tới Ucraina. Giữa Matxcova và Sevastopol có những mối liên hệ hợp tác gắn bó nhiều năm nay. Chính phủ Matxcova đã xây dựng nhiều trường học, nhiều nhà tại thành phố này. Sự hiện diện của hạm đội Nga tại đây là một di chứng lịch sử không thể chối bỏ. Tướng Nga Anđrây Baranov, phó tư lệnh hạm đội, đã thẳng thừng nói với báo giới trong và ngoài nước: “ Không có bất cứ thế lực nào có thể cản trở chúng tôi gia tăng sức mạnh tại đây, trên lãnh thổ Ucraina. Hạm đội sẽ được hiện đại hoá và các tàu chiến hạm mới sẽ còn ra vào đây”. Tại một nghĩa trang rộng lớn sát gần biển, ngay sát chân nhà thờ Thánh Nikolai, nơi yên nghỉ hơn 60 ngàn lính hải quân Nga đã bỏ mình trong cuộc chiến tranh Crưm thế kỷ 19, trong cuộc chiến tranh vệ quốc vĩ đại 1945. Những người lính hải quân và các vị cha đạo Chính thống cùng nhau ngồi chúc rượu sau chiếc bàn dài.

“150 năm trước, Phương Tây đã phải rùng mình run sợ khi nước Nga tuốt gươm ra. Biển Đen đã trở nên đỏ vì nhuốm máu quân thù. – Cha Igor Bebin nâng cốc rượu lên cao.

Nhà chính trị học Kornhilov đã nhận xét một cách hình ảnh : “ mọi nguy cơ không phải từ bên ngoài mà từ bên trong. Ucraina đang sống trên ngọn núi lửa của chính mình”.

Trần Mai Tùng (Tổng Hợp