Nhiều yếu tố không thuận đang chi phối thị trường chứng khoán (TTCK). Tuy nhiên, cũng nhiều ý kiến cho rằng giá cổ phiếu đang rẻ và nên mua vào để bắt đáy, nhất là cổ phiếu có thể trả cổ tức cao vào cuối năm. Điều này hứa hẹn khối lượng giao dịch tuần này có thể tăng lên.

Tuần vừa qua, thị trường tiếp tục chứng kiến chuỗi giảm điểm của thị trường. Tính thanh khoản của thị trường giảm sút, đặc biệt là 3 phiên đầu tuần, sau đó có cải thiện vào hai phiên cuối tuần. Đà giảm có phần nào bị chặn lại ở phiên cuối tuần, khi nhiều nhà đầu tư đã mua vào. Với phiên tăng điểm phiên cuối tuần (đêm thứ 6 giờ Việt nam) của thị trường Mỹ, cũng như của thị trường châu Á phiên thứ 6, dự đoán TTCK trong nước tuần này có thể tiến triển.

TTCK tuần này chịu sự chi phối của nhiều yếu tố. Trước hết, các yếu tố “truyền thống” vẫn tiếp tục ảnh hưởng. Thông tin kinh tế vĩ mô tiếp tục có nhiều nhận định không khả quan. Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã nhận định nền kinh tế Việt Nam 2009 sẽ gặp nhiều khó khăn. Trong khi đó, cuộc hội thảo gần đây nhất về đầu tư quốc tế do MPI tổ chức (ngày 11/11) cũng đưa ra một số dự báo, rằng có thể luồng vốn đầu tư nước ngoài vào Việt Nam năm tới sẽ giảm đáng kể, do tình hình kinh tế thế giới đang suy thoái, nhà đầu tư nước ngoài sẽ bị tác động không nhỏ, vốn đầu tư sẽ bị hạn chế.

Nhà đầu tư nước ngoài vẫn tiếp tục bán ròng, và có khả năng tiếp tục bán ròng trong thời gian tới. Lời giải thích vẫn là thoái vốn vì chủ thể mẹ ở nước ngoài cũng đang gặp khó khăn, cơ cấu lại danh mục đầu tư trong đó tăng tỷ lệ tiền mặt nắm giữ để giảm bớt rủi ro, bán các cổ phiếu không còn tạo ra lợi nhuận cao như trước.

Việc nhà đầu tư nước ngoài rút tiền khỏi thị trường, dù ngắn hạn, tạo sự thiếu hụt tiền mặt trong thị trường, giảm tính thanh khoản và đặt nhà đầu tư nội trong thế kẹt: thị trường cứ lên một chút là nhà đầu tư ngoại lại ào ào bán ra.

Chia cổ tức cao để chạy thuế vẫn là chủ đề nóng, và việc áp thuế thu nhập cá nhân vào mua bán chứng khoán có thể vẫn theo lịch trình 1/1/2009. Trong khi thị trường đi xuống, không khí ảm đạm bao trùm lên nhà đầu tư, nên đa số họ không thiết tha gì việc đi đăng ký mã số thuế, một việc cần thiết để chuẩn bị đóng thuế thu nhập sắp tới. Không ai biết được liệu Bộ Tài chính sẽ thu thuế thế nào, khi mà nhà đầu tư chưa có mã số thuế, và các công ty chứng khoán cũng chưa sẵn sàng thu tiền hộ Bộ Tài chính.

Thời gian còn lại còn quá ngắn, Bộ Tài chính nên hướng dẫn chi tiết ngay các bên liên quan, không thì sẽ “dở khóc dở cười” vào đúng ngày 1/1/2009 khi thuế thu nhập kinh doanh chứng khoán bắt đầu được thu. Nhiều nhà đầu tư đang hy vọng: “chậm trễ thế này chắc là sẽ hoãn thôi.”

Viễn cảnh về thị trường tiếp tục suy giảm vẫn đang ảnh hưởng tới tâm lý của nhà đầu tư. Đọc trên các diễn đàn, nơi tập trung phản ánh của nhiều nhà đầu tư, có thể thấy đa số đang khá rụt rè khi nói tới viễn cảnh tăng của thị trường. Nhiều người khá bi quan, cho rằng với nền kinh tế đang khó khăn như hiện nay, khi thị trường quốc tế tiếp tục giảm sút, thì không thể đoán trước đáy của thị trường là bao nhiêu.

Thị trường tuần trước kết thúc ở mức đáy mới, VN-Index cuối tuần chỉ còn 318,96 điểm, trở lại bằng với chỉ số này cách đây 3 năm, tháng 11 năm 2005, khi thị trường còn rất non trẻ và chưa hấp dẫn.

Nhớ lại cách đây 3 năm, thị trường có 30 cổ phiếu, blue chip lúc đó như REE giao dịch cả phiên 65200 cổ phiếu, giá trị khoảng 2,2 tỷ đồng (phiên 18/11/2005). Với việc chỉ số VN-Index quay lại thời kỳ ảm đạm cách đây 3 năm, có thể nói thời gian hiện tại là một trong những thời kỳ đáng buồn trong lịch sử của thị trường chứng khoán Việt Nam.

Điều gì chờ đợi?

Ai cũng biết nền kinh tế đang khó khăn, thị trường thế giới đang suy thoái, và TTCK Mỹ quay về thời điểm cách đây 7 năm, xóa sổ toàn bộ nỗ lực của 7 năm tăng trưởng chỉ trong mấy tháng. Kịch bản nào đang chờ đợi thị trường?

Người bi quan cho rằng, thị trường đang giảm, nhà đầu tư đang xa lánh, nước ngoài đang chạy, vậy thì khó có thể cho thị trường tăng bền vững.

Người lạc quan thì lại nói, thị trường đang như gấu ngủ đông, nhà đầu tư nước ngoài vẫn sẽ không rời bỏ thị trường Việt Nam. Trong 6 tháng đầu năm khối ngoại mua ròng 6.000 tỷ đồng, thì mấy tháng qua họ bán ròng cũng vẫn thua nhiều lượng mua ròng đầu năm. Rồi thì thị trường đã quá rẻ, ngưỡng 300 sẽ là ngưỡng tâm lý khó vượt, xuống rồi sẽ bật lên.

Thật khó dự đoán thị trường vào lúc này, vì mọi dự đoán đều có thể sai. Với thị trường biến động như hiện nay, nhà đầu tư sẽ rất khó ra quyết định.

Trong tuần này, nhà đầu tư có thể hy vọng về tính thanh khoản sẽ tăng lên của thị trường, nhất là dựa theo số liệu hai phiên cuối tuần qua, khi mà nhiều người đã bắt đầu mua vào bắt đáy, đặt cược cho ngưỡng 300 điểm của VN-Index. Người ta hy vọng rằng thị trường sẽ ổn định, tích lũy và đi lên, tạo một sóng mới.

Dù thế nào, trong tình huống hiện tại, xu hướng “con gấu” (đi xuống) vẫn là xu hướng chủ đạo. Thị trường chưa tích lũy đủ các yếu tố để khẳng định xu hướng “con bò tót” đi lên. Khối lượng giao dịch mới chỉ khởi sắc hai phiên gần đây, trong khi thị trường vẫn giảm điểm, các chỉ số kỹ thuật vẫn chưa thấy tín hiệu tốt.

Nhà đầu tư nên cẩn trọng khi mua vào, và đặc biệt là lướt sóng các cổ phiếu đang hứa hẹn trả cổ tức cao trước cuối năm. Cổ phiếu khi chốt quyền giá sẽ giảm tương ứng số cổ tức nhận được, tính hấp dẫn không còn nữa, cổ phiếu rất dễ bị bán tháo, khi đó nhà đầu tư sẽ gặp rủi ro trong tính thanh khoản của cổ phiếu.

Trần Long