Tranh chấp khí đốt Nga – Ukraine dừng lại chưa được 3 tháng, thời gian gần đây “cuộc chiến Nga – EU – Ukraine” lại bắt đầu tái diễn.

“Nếu như mức lợi nhuận của Nga không được coi trọng…”

Ngày 24/3, TT Nga Medvedev tuyên bố “theo như kế hoạch trước đây, Thủ tướng Nga và người đồng cấp phía Ukraine đã cùng nhau  thống nhất về việc tiến hành một cuộc đàm phán hợp tác năng lượng song phương. Nhưng hiện tại họ cùng quyết định, sẽ hoãn lần thương lượng này”. Tổng thống Medvedev nhấn mạnh, cuộc thương lượng sẽ diễn ra sau khi những yêu cầu mà phía Nga đưa ra được thông qua.

Các nhà phân tích cũng chỉ ra, trước đây không lâu phía Ukraine còn đưa ra lời thỉnh cầu hy vọng Nga có thể cung cấp cho Ukraine  5 tỷ USD dưới dạng các khoản cho vay. Nếu những căng thẳng của hai nước tiếp tục leo thang thì có thể thương vụ này sẽ bị đổ bể.

Thủ tướng Nga V.Putin cũng biểu thị sự đồng tình này với quyết định này của TT Medvedev. Ông Putin nhấn mạnh, việc “ruồng giẫy”  một thị trường cung ứng to lớn như nước Nga mà lại đưa ra yêu cầu tăng lượng cung cấp khí đốt,  thật đúng là một trò chơi trẻ con”.

Thủ tướng Putin cho rằng, châu Âu ngày một coi trọng tuyến đường trung chuyển khí đốt quá cảnh qua Ukraine, đồng thời cũng yêu cầu có một cơ quan giám sát về sự trung chuyển khí đốt lãnh thổ nước này. Đây là một việc làm khá tốt nhưng nếu lợi ích của Nga bị coi nhẹ thì Nga sẽ phải xem xét lại nguyên tắc quan hệ với EU.

Ngày 23/3, tại Brussels (Bỉ) diễn ra hội nghị bàn về việc hiện đại hóa tuyến đường ống dẫn khí đốt của Ukraine.

Sau khi thảo luận, Ukraine đã trực tiếp cùng với Ủy ban Châu Âu, Ngân hàng Thế giới, Ngân hàng Đầu tư châu Âu tăng cường hợp tác. Theo thỏa thuận đã ký kết, Ukraina hứa sẽ thông qua cải tổ bộ máy quan liêu tham nhũng của ngành năng lượng  nhằm tăng cường công tác quản lý và năng lực vận hành của tuyến đường ống trung chuyể. Trong quá trình trao đổi phía EU cho biết  sẽ cung ứng các vấn đề về tài chính cũng như kỹ thuật cần thiết cho phía Ukraine hoàn thiện tuyến đường ống.

Tham gia phiên họp có bộ trưởng Năng lượng Nga Sergei .Chashma Zitko, ông này đã “đứng ngồi không yên” bởi phía Nga luôn đưa ra một lập trường tách biệt. Với “cách làm độc lập” của mình Nga có thể gây tổn hại đến tình hình an ninh năng lượng của châu Âu.

Theo ông Chashma Zitko việc liên minh giữa Ukraine và EU đã không hề đề cập đến Nga. Điều này khiến người ta ngạc nhiên, bởi Nga là người  cung ứng chủ yếu khí đốt cho thị trường châu Âu và Ukraine. Hơn nữa, tuyến đường cung ứng của Ukraine có một phần là mạng lưới vận chuyển từ thời Liên bang Xoviet, và cũng phần nào có liên quan đến Nga. Mặt khác nếu không có Nga thì “ước nguyện” muốn hiện đại hóa tuyến đường ống của Ukraien cũng rất khó thành.


“Nếu Nga có thể tham gia…”



Để bầu không khí trở nên dễ chịu, Thủ tướng Ukraine Yulia Tymoshenko sau buổi lễ ký kết đã tuyên bố, EU và Ukraine sẽ không loại Nga ra khỏi dự án về hệ thống tuyến đường ống mới.

Cùng ngày, Chủ tịch Uỷ ban Châu Âu Jose Manuel Barroso cũng cho biết, nếu Nga bày tỏ hy vọng tham gia vào nỗ lực này, “Chúng tôi sẽ vui lòng chấp nhận”. Đồng thời khẳng định Nga là nhà cung ứng năng lượng chủ chốt, đồng thời cũng không muốn làm yếu đi vị thế của Nga trong thị trường năng lượng. Việc Ukraine và Châu Âu ký những thỏa thuận này mục đích không phải nhằm vào Nga.

Trong mấy tháng qua, chủ trương nhất quán của Nga đó là thành lập một công ty liên hợp khí đốt quốc tế” liên minh giữa Nga – EU và Ukraine và sẽ dùng tuyến đường ống trung chuyển qua lãnh thổ Ukraine. Cách làm này đối với Nga mà nói, Nga có thể tăng “tiếng nói” của mình trong việc trung chuyển khí đốt qua Ukraine.

Các chuyên gia phân tích cho rằng, công tu này ra đời có thể rất có lợi cho Nga, bởi Nga chỉ việc giao khí gas đến biên giới Ukraine còn phần việc còn lại là của Ukraine và EU. Nga chỉ cần “tiền trao cháo múc”.

Trong khi những thỏa thuận đã ký hôm 23/3 cho thấy EU muốn làm suy yếu đi sự khống chế của Nga về việc vận chuyển khí đốt cho châu Âu, đồng thời cũng trợ giúp Ukraine trong việc  thoát đi phần nào sự ảnh hưởng với Nga. Cách làm này của EU đã đi quá xa so với “tham vọng” của Nga. Và Nga đương nhiên là “nuốt không trôi” cục tức này.

Lê Hùng
theo CYOL