Theo một báo cáo mới đây của các chuyên gia hàng đầu viện nghiên cứu năng lượng Oxford (Anh), Nga không sử dụng vấn đề gián đoạn trong lĩnh vực cung cấp khí đốt sang Ukraine như một vũ khí chính trị và kinh tế để chống lại châu Âu.

Đầu tháng 01/2009, vấn đề không điều hòa được quá trình vận chuyển khí đốt của Nga chạy qua địa phận Ukraine đã gây gián đoạn cung cấp cho hàng loạt các nước châu Âu. Tiến trình cung cấp sau đó đã được nối lại sau khi 2 hợp đồng mua bán và vận chuyển khí đốt giữa tập đoàn khí đốt Gazprom của Nga và Naftogaz của Ukraine đã được ký kết với sự tham dự của các thủ tướng 2 nước.

Bản báo cáo dài 60 trang trên đưa ra những đánh giá toàn diện về những tranh cãi giữa Nga và Ukraine hồi tháng 01/2009, trở thành cuộc nghiên cứu mang tính quy mô đầu tiên của các chuyên gia viện Oxford.

Cuộc tranh cãi bất phân thắng bại

Bản báo cáo đưa ra kết luận: không bên nào trở thành kẻ thắng cuộc trong vụ tranh chấp.

Các chuyên gia cho biết: “Cuộc tranh cãi không có người chiến thắng, mà đây đơn thuần chỉ là cuộc chơi giữa hai quốc gia ngoại trừ các công ty năng lượng và một số nhà lãnh đạo của châu Âu, Liên minh Châu Âu và Hiệp ước về Hiến chương năng lượng”.

Bản báo cáo nhấn mạnh: đại diện các công ty năng lượng của châu Âu đã hình thành nhóm giám sát và tìm kiếm nguồn năng lượng thay thế tạm thời trong điều kiện khan hiếm khí đốt  để “hình thành các điều kiện mới để ký các hợp đồng mới”.

Khí đốt của Nga không phải là vũ khí chống lại châu Âu

Các tác giả bản báo cáo nói rõ: “Chúng tôi tin rằng, chính phủ Nga không sử dụng năng lượng như một con bài chính trị hay kinh tế để chống lại các quốc gia châu Âu giữ vai trò chủ đạo trong cuộc khủng hoảng. Tuy nhiên, chúng tôi cũng băn khoăn là tại sao Nga và Ukraine đều để xảy ra cuộc tranh cãi này cho đến thời điểm 20% khí đốt của châu Âu đã bị cắt giảm trong 2 tuần liền liên quan đến vụ việc trên”.

Theo tính toán của các chuyên gia, Gazprom đã mất 1,5 tỷ USD do không nhận được tiền thanh toán và tiền phạt cung cấp, còn danh tiếng 40 năm của Nga được biết đến là nhà cung cấp khí đốt có uy tín và Ukraine  – nhà trung chuyển khí đốt tin cậy có khả năng không thể khôi phục một sớm một chiều.

Tương lai cho sự đa dạng hóa cung cấp



Những triển vọng phát triển lâu dài, theo nhận định của các chuyên gia Oxford, chưa chắc sẽ được thay đổi, hơn nữa Nga và châu Âu sẽ là những đối thủ tương hỗ trên thị trường mua bán khí thiên nhiên.

Các tác giả nhấn mạnh: “Nhiều công ty châu Âu có hợp đồng nhập khẩu khí đốt lâu dài với Nga (đại đa số từ 15 – 25 năm), theo các hợp đồng, không có khung pháp lý làm giảm đáng kể sản lượng cung cấp”.

Theo các chuyên gia, những sự kiện này sẽ diễn ra theo 2 hướng:

Trước hết là sự đa dạng hóa cung cấp từ Nga, vòng qua biên giới Ukraine trong những năm tới.

Các chuyên gia lưu ý, Nga có thể hạ bớt tầm quan trọng trong mối quan hệ Nga – Ukraine đối với các đối tác châu Âu bằng việc xây dựng đường ống cung cấp Nord Stream và South Stream cho đến năm 2015 hoặc sớm hơn.

Thứ 2, đa dạng hóa nguồn cung cấp và giảm bớt vai trò cung cấp khí đốt của Nga trong 10-20 năm tới.

Các chuyên gia năng lượng Anh kết luận: “Có khả năng, hai phương án trên sẽ bao gồm biện pháp lựa chọn nguồn năng lượng thay thế, cũng như việc châu Âu sẽ không mua khí đốt của Nga”.

Hải Yến
theo Ria Novosti