Đăng ký ứng cử tổng thống – 2,5 triệu grivna, mua lá phiếu – từ 100 grivna đến 100 đô la, dịch vụ cổ động viên trên quảng trường – 30 grivna thêm suất ăn. Vậy chiến dịch tranh cử tổng thống 2009/2010 sẽ trị giá bao nhiêu đối với mỗi ứng cử viên và đối với từng cử tri?

Tổng thống mới giá bao nhiêu?
Kỳ bầu cử tổng thống trước tiêu tốn gần nửa tỷ grivna của đất nước. Theo báo cáo của Uỷ ban bầu cử quốc gia (SIK), năm 2004 và 2005 đã chi 477,1 triệu grivna cho công tác chuẩn bị và tiến hành chiến dịch tranh cử. Con số đó tiết kiệm hơn so với dự trù ngân sách 533,5 triệu grivna. SIK thực nhận 486,6 triệu, và sử dụng hết ít hơn 9,5 triệu grivna.

Chi phí lớn nhất của cuộc bầu cử năm 2004 là lương cho uỷ ban bầu cử (214,5 triệu grivna), chế tạo thùng phiếu và niêm phong (54,761 triệu grivna), in phiếu bầu (27,89 triệu), chi phí giao thông (19 triệu).

Kỳ bầu cử tổng thống năm 2009 được SIK dự tính chi phí sẽ gấp đôi. Trong dự toán chi phí được thông qua hôm 24-12 năm ngoái đưa ra con số 941 triệu 285 nghìn grivna: 651 triệu 385 nghìn cho vòng một, thêm 289 triệu 900 nghìn grivna cho vòng hai.

Nhưng ngân sách năm 2009 chỉ dự trù có 712 triệu cho bầu cử, vì vậy hồi tháng 4 SIK đã đề nghị quốc hội và HĐBT bổ sung thêm 229 triệu grivna nữa.

Cho đến hè thì dự toán bầu cử tăng thêm 803 triệu grivna nữa. Ngày 29-7 SIK phê chuẩn tổng chi phí cho bầu cử tổng thống từ ngân sách năm 2010 là 1 tỷ 532 triệu grivna. Tổng chi phí cần thiết cho bầu cử tổng thống theo lời phó chủ tịch SIK Andrray Maghera là 1 tỷ 744 triệu 300 nghìn grivna (tăng 3,7 lần so với kỳ bầu cử năm 2004).

Theo số liệu của chiến dịch tranh cử năm 2007 có 37 triệu 185 nghìn công dân Ucraina có quyền bỏ phiếu. Như vậy là chỉ tính theo dự toán chính thức, tổng thống mới của Ucraina sẽ có giá 47 grivna đối với một cử tri.

Bảng lương
Vì sao chỉ trong nửa năm giá bầu cử lại tăng gần gấp đôi từ 941 lên 1,74 tỷ grivna? “80% tổng số này (1 tỷ 500 triệu grivna) dành để trả lương cho nhân viên các uỷ ban bỏ phiếu. HĐBt ra quyết định ngày 22-7 rằng họ sẽ được tăng lương, vì vậy chi phí cũng tăng lên”, – ông Maghera giải thích.

SIK dự tính sẽ có 30 ứng cử viên tham gia cuộc chạy đua lần này, mỗi ứng cử viên có quyền có 2 đại diện trong các uỷ ban khu vực và các vùng. Tức là trong mỗi uỷ ban sẽ có khoảng 60 thành viên.

SIK dự báo tại 225 uỷ ban bầu cử vùng sẽ có 13 nghìn 500 nhân viên, tại 33 nghìn uỷ ban khu vực có 2 triệu 31 nghìn nhân viên. Như vậy là nhà nước sẽ trả lương gần 730 grivna cho một nhân viên uỷ ban bầu cử.

Ngày 23-6, bình luận về quyết định rút ngắn thời gian tranh cử từ 120 xuống 90 ngày, phó chủ tịch SIK cho rằng “việc đó thậm chí còn giúp tiết kiệm chi phí cho ngân sách”, vì tất cả các giai đoận bầu cử sẽ ngắn hơn. Kỳ lạ là sau khi quốc hội thông qua luật thì bản dự toán chi phí cho bầu cử có tới 80% là chi phí lương lại tăng lên, chứ không giảm đi.

Năm 2004, khi nhân viên các uỷ ban buộc phải phục vụ vòng bỏ phiếu bổ sung, SIK đã chi 214,5 triệu grivna để trả lương cho họ. Khi đó có 24 ứng cử viên rra tranh cử, nghĩa là ít hơn nhiều so với dự báo của SIK hiện nay.

Khoản cược của tổng thống
Tuy nhiên số ứng cử viên cho chiếc ghế tổng thống có thể sẽ ít hơn nhiều con số 30 SIK dự báo. Quốc hội đã lo việc đó khi tăng mức tiền cược để đăng ký làm ứng cử viên tổng thống.

Giờ đây để trở thành ứng cử viên cho cuộc đua tổng thống, mỗi ứng cử viên phải bỏ ra 2,5 triệu grivna đóng cược. Đổi lại các ứng cử viên được phép tiết kiệm chi phí thu thập chữ ký và bãi bỏ cơ chế danh sách chữ ký nói chung.

Các ứng cử viên tiết kiệm
Ứng cử viên trong kỳ tranh cử này sẽ cố gắng tiết kiệm mọi thứ có thể. Biết làm thế nào được khi đang là khủng hoảng, tiền nong của các nhà tài trợ cứ tan biến đi ngay trước mắt. Theo đánh giá của các nhà chính trị học và kỹ trị học, ngân sách bầu cử sẽ ít hơn nhiều so với các kỳ bầu cử trước. Nếu năm 2004 bầu cử tiêu tốn của mỗi ứng cử viên 1 tỷ đô la, theo đánh giá của chuyên gia, thì hiện nay đây là chi phí dự tính cho toàn bộ các chiến dịch tranh cử của tất cả các ứng cử viên. “Các ứng cử viên chủ chốt sẽ chi gần 200 triệu đô la mỗi người thêm bớt một vài chục triệu”, – chuyên gia nghiên cứu công nghệ chính trị Alechsay Kovsa đưa ra đánh giá.

Nhiều khả năng, các trình diễn cổ động bầu cử hoành tráng của các ngôi sao Ucraina và nước ngoài sẽ lùi vào quá khứ. Từ 50 giảm xuống còn 30grivna cho nhiệt tình của mỗi cổ động viên đi vẫy cờ tại các buổi mit tinh.

Trong thời kỳ khủng hoảng sẽ có nhiều nỗ lực mua lá phiếu hơn. “Thực tế gần đây cho thấy việc mua cử tri trở nên rất phổ biến. trong điều kiện khủng hoảng hiện nay có nhiều người nghĩ: “Bọn họ ai cũng giống nhau tất, còn mình thì tốt nhất là tận dụng mà kiếm thêm”, – chủ tịch Uỷ ban cử tri Ucraina Alechssandr Chernhenko mới đây trả lời phỏng vấn báo “Làn sóng mới” nói như vậy.

Về phần mình ông Victor Yanukovich đã đưa ra cái giá của một lá phiếu. Ngày 22-7 tại cuộc mít tinh ở Beregovo thủ lĩnh đảng khu vực tuyên bố, đối thủ của ông đang có kế hoạch mua lá phiếu: từ 100 grivna đến 100$.

100$ thì là hơi phóng đại. Trong kỳ bầu cử thị trưởng Kiev trước thời hạn và trước khủng hoảng năm 2008 lá phiếu của mỗi cử tri được định giá 15-20 đô la. Còn vào mùa này thì theo các nhà chính trị học một lá phiếu sẽ rẻ hơn 2-3 lần: từ 5-10 $.

Các mục chi phí chính sẽ là quảng cáo trên truyền hình và trên các biển quảng cáo ngoài trời, chi phí cho hoạt động của ban lãnh đạo tranh cử, các chuyến công du đến các vùng trước bầu cử.

Phuong Anh
theo Podrobnosti