Tiền thật và tiền ảo bởi Nguyễn Quang

Hàng chục ngàn tỉ đồng đã “bốc hơi” khỏi TTCK Việt Nam thể hiện ở mức vốn hóa suy giảm, nhưng đây có thể xem là tiền ảo, còn tiền thật chính là giá trị giao dịch trên sàn.

Mức vốn hóa của thị trường chứng khoán Việt Nam đang suy giảm, hàng chục ngàn tỉ đồng đã “bay hơi”.

Ngày 28-11-2008 mức vốn hóa cổ phiếu của sàn TPHCM còn 172.944 tỉ đồng, sàn Hà Nội còn 52.807 tỉ đồng, tổng cộng 225.751 tỉ đồng. Nếu tính cả trái phiếu, mức vốn hóa hai sàn là 403.147 tỉ đồng.

So với mức vốn hóa của thị trường 13 tháng trước đó là 423.000 tỉ đồng (ngày 28-10-2007), giá trị vốn hóa hiện tại không thấp hơn bao nhiêu.

Nhưng nằm giữa hai con số đó có hai yếu tố: thứ nhất giá trị trái phiếu niêm yết tăng vọt và thứ hai số lượng công ty niêm yết cũng tăng lên. Lẽ ra với số lượng hàng hóa được bổ sung, nếu VN-Index ít biến động, mức vốn hóa thị trường phải tăng gấp nhiều lần.

Minh chứng cho những đồng tiền “bay hơi” là mức vốn hóa của nhiều doanh nghiệp tụt giảm.

Vào ngày 12-3-2007, ngày VN-Index đạt đỉnh 1.170 điểm, SAM (Công ty Cáp và Vật liệu viễn thông Sacom) có giá thị trường 9.172 tỉ đồng, nhưng đến ngày 28-11-2008 chỉ còn 1.007 tỉ đồng; REE (Công ty cổ phần Cơ điện lạnh) là 7.888 và 1.811 tỉ đồng; STB (Sacombank) là 27.922 và 10.282 tỉ đồng; VNM (Công ty Sữa Việt Nam) là 31.482 và 13.408 tỉ đồng; FPT là 37.094 và 7.060 tỉ đồng; VSH là 10.250 và 3.492 tỉ đồng…

Có thật những đồng tiền đã “không cánh mà bay” đi không? Một tỷ lệ lớn cổ phiếu của các công ty không được giao dịch (như VNM, Nhà nước nắm giữ trên 50% cổ phần) và sự tăng hay giảm giá trị của những cổ phần nằm yên ấy chỉ mang ý nghĩa tương đối.

Có cổ phiếu trong nhiều phiên, giá trị giao dịch thực sự chỉ vài trăm ngàn, thậm chí vài chục ngàn cổ phiếu/phiên, nên sự xê dịch mức vốn hóa có thể không chính xác. Vì thế sự tăng giảm đó, những đồng vốn đến và đi đó, gần như là tiền ảo.

Tuy nhiên có những đồng tiền không ảo. Đấy là giá trị giao dịch thực sự đang giảm dần của sàn TPHCM từ tháng 8-2008 đến nay.

Theo thống kê của Sở Giao dịch chứng khoán TPHCM, sau khi lên đến 16.532 tỉ đồng trong tháng 8-2008, giá trị giao dịch khớp lệnh của tháng 9 là 14.914 tỉ đồng; tháng 10 là 9.705 tỉ đồng; tháng 11 là 7.626 tỉ đồng. Càng ngày càng có nhiều nhà đầu tư từ vị trí tham gia giao dịch chuyển sang vị trí đứng ngoài quan sát thị trường.

Vì sao gọi tiền giao dịch chứng khoán là tiền thật? Vì phải có đủ tiền ký quỹ 100% trong tài khoản mới được đặt lệnh mua cổ phiếu. Chưa kể đặt lệnh mà có thể không khớp nên tiền thật trong tài khoản nhiều hơn giá trị khớp lệnh trên sàn.

Tỷ lệ tiền thật 100% này đang góp phần làm giảm hấp lực của chứng khoán.

Trên sàn vàng Sài Gòn ACB, giá trị giao dịch hơn 1.000 tỉ đồng/ngày là chuyện bình thường, tính ra khoảng 30.000 tỉ đồng/tháng. Giao dịch vàng chỉ cần có tiền ký quỹ dưới 10%, bằng 1/10 tiền ký quỹ giao dịch chứng khoán. Có phải vì vậy mà chứng khoán chậm phát triển?

Hải Lý
theo TBKTSG