Năm 2009, theo giới chuyên môn ước tính, trên thị trường sơ cấp, nhu cầu phát hành trái phiếu của Nhà nước khá lớn, ít nhất là 2 tỷ USD. Trong bối cảnh TTCK vẫn còn xu hướng đi xuống, thì lựa chọn đầu tư vào trái phiếu đang được nhiều nhà đầu tư quan tâm. Nhưng đầu tư vào trái phiếu ở thời điểm này có thực sự là lựa chọn lý tưởng ?

Năm 2009, dự báo TTCK còn tiếp tục khó khăn cho cả cổ phiếu cũng như trái phiếu. Tính cho tới thời điểm hiện tại, trên HaSTC có 533 trái phiếu và HoSE hiện có niêm yết 68 loại trái phiếu.


Băn khoăn tính thanh khoản

Trong cả năm 2008, trái phiếu chỉ chiếm 56,54% khối lượng giao dịch và chiếm 76,8% giá trị giao dịch tại HaSTC. Nhưng tính từ đầu năm 2009 tới ngày 20/02/2009, khối lượng giao dịch trái phiếu chiếm 63,11% so với tổng khối lượng giao dịch và chiếm 89,63% giá trị giao dịch chứng khoán tại đây. Có thể nói, tính thanh khoản của trái phiếu trên thị trường thứ cấp đã được cải thiện rõ rệt. Tuy vậy, hiện tượng các nhà đầu tư nước ngoài vẫn liên tục bán ròng trái phiếu trong khi các nhà đầu tư trong nước bị giới hạn về hạn mức đầu tư tài sản sẽ có thể là trở lực cho tính thanh khoản được duy trì trong thời gian tới đây.

Các nhà đầu tư vẫn đòi hỏi lãi suất cao hơn trong khi đó, trần lãi suất mà Bộ Tài chính quy định lại có xu hướng giảm đi.

Năm 2009, theo giới chuyên môn ước tính, trên thị trường sơ cấp, nhu cầu phát hành trái phiếu của Nhà nước khá lớn, ít nhất là 2 tỷ USD. Tuy vậy từ đầu năm 2009 tới nay, hai lần đấu thầu trái phiếu Chính phủ do Ngân hàng Phát triển VN (VDB) phát hành tại HaSTC đều không thành công do cung và cầu lãi suất vẫn chưa gặp nhau. Trần lãi suất được ấn định khá thấp ở mức 8,5%/năm vào cuối năm 2008 thì sang năm 2009 lại giảm xuống còn 7%/năm trong khi những đơn vị đăng ký mua bỏ thầu lãi suất thấp nhất cũng là 8,2 -8,8%/năm. Các nhà đầu tư vẫn đòi hỏi lãi suất cao hơn trong khi đó, trần lãi suất mà Bộ Tài chính quy định vẫn không được nới thêm mà lại càng ngày càng có xu hướng giảm.

Mới đây, Thủ tướng vừa ký ban hành Quyết định số 211/QĐ-TTg về việc phát hành trái phiếu Chính phủ bằng ngoại tệ trên thị trường vốn trong nước. Bộ Tài chính sẽ quyết định khối lượng và lãi suất của từng đợt phát hành trên cơ sở nhu cầu vốn đầu tư cho các dự án trọng điểm và nhu cầu bù đắp bội chi ngân sách nhà nước. Lần phát hành này Chính phủ đã để mở rộng ngoài hai hình thức phổ biến là bảo lãnh phát hành và đấu thầu còn có bán lẻ thông qua hệ thống kho bạc nhà nước. Đối tượng mua trái phiếu không chỉ là tổ chức mà còn có cả các cá nhân cư trú hoạt động hợp pháp tại VN. Từ trước tới nay, việc phát hành trái phiếu Chính phủ bằng ngoại tệ là hạn chế và cũng không phát hành theo hình thức bán lẻ cho cá nhân do chi phí phát hành cao.

Tiềm năng tương lai

Hiện mức lãi suất cơ bản áp dụng cho VND đang là 7%, tuy nhiên nhiều nhà đầu tư vẫn kỳ vọng lãi suất có thể giảm thêm nữa nên trái phiếu sẽ vẫn có sự hấp dẫn tương đối trong thời điểm nay. Vì tính từ lúc đạt đỉnh vào 11/6/2008 tới nay, lãi suất cơ bản đã liên tục 6 lần giảm chỉ trong vòng hơn 5 tháng nhưng vẫn còn chưa đảm bảo khả năng trợ giúp các DN trong việc tái đầu tư sản xuất. Nỗ lực cắt giảm lãi suất của chính phủ các nước trên thế giới tới những mức kỷ lục càng khiến nhiều người hồ nghi rằng đây chưa phải là mức lãi suất thấp nhất. Những dự báo năm 2009 tình hình kinh doanh sẽ khó khăn và tồi tệ hơn do ở thời kỳ hậu khủng hoảng càng khiến người ta quan tâm tới trái phiếu.

Vì mục tiêu phát triển lâu dài và bền vững thị trường trái phiếu, các cơ quan quản lý cần quan tâm tới những nhược điểm lớn của thị trường này tại VN đã được các chuyên gia nước ngoài chỉ rõ như: các tiêu chí phát hành không được quy định rõ ràng; thiếu thông tin; chưa có tổ chức định mức tín nhiệm (CRA); các quy định điều chỉnh việc chào bán riêng lẻ không đầy đủ và hệ thống giao dịch trái phiếu chưa đồng bộ.

Hiện thị trường trái phiếu của VN đã có những bước phát triển nhất định. Nhà đầu tư được phổ cập và dần có thêm hiểu biết về thị trường, đã có Diễn đàn thị trường trái phiếu Việt Nam tiến tới thành lập Hiệp hội thị trường trái phiếu VN trong tương lai, hướng tới tiêu chuẩn hóa các giao dịch đối với công cụ nợ,…

Hải Yến
theo DDDN