Quỹ Tiền tệ Quốc tế(IMF) cho biết, để nhận được khoản viện trợ tiếp theo Ucraina cần phải có ít nhất một sự bảo đảm trong tình trạng khủng hoảng kinh tế toàn cầu hiện nay.

Mặt khác, một số điều kiện cho vay của IMF không hoàn toàn phù hợp với các chính sách của chính phủ thủ tướng Tymoshenko. Câu hỏi đặt ra là hai bên làm thế nào để thoát khỏi các khúc mắc này?

Thực tế tình trạng nền kinh tế Ucraina hiện nay cần phải được xem xét một cách nghiêm túc. Các chuyên gia phân tích của IMF lần đầu tiên cảnh báo điều này cho chính phủ vào cuối năm 2007. Khi đó, IMF cho rằng, năm 2008 sẽ là lần đầu tiên trong vòng vài năm trở lại đây tăng trưởng của Ucraina sẽ thấp hơn mức tăng trưởng bình quân của các nước đang phát triển tại châu Âu. IMF đưa ra dự báo GDP tăng khoảng 5,4% trong năm 2008, còn dự báo Hội đồng bộ trưởng là 6,8%. Nhưng thực tế cho thấy cả hai bên đã có những dự báo quá lạc quan khi mà GDP của Ucraina năm 2008 chỉ tăng 2,1%.  

Để giảm bớt những ảnh hưởng tiêu cực của thế giới đối với Ucraina, IMF đã khuyến cáo rằng Ucraina phải tập chung thực hiện 3 điều. Trước tiên là chính sách kinh tế vĩ mô: hạn chế việc kích thích tiêu dùng thái quá mà được thực hiện thông qua các chương trình xã hội. Thứ hai là phát triển được một nền tài chính vững mạnh, đặc biệt trong hoàn cảnh hiện nay là đánh giá được khả năng của người vay tín dụng và nguồn gốc tín dụng. Thứ ba là cải cách để tạo môi trường thuận lợi cho những nhà đầu tư lớn.

Chính phủ Ucraina đã làm theo cách riêng của mình. Tuy nhiên, khi cuộc khủng hoảng xảy ra, nhà nước vẫn cần tiền để hỗ trợ vốn cho các ngân hàng và kìm hãm sự mất giá của đồng grivna. Để nhận được tín dụng từ IMF, vào tháng 10-2008, Quốc hội đã thông qua một số điều luật chống khủng hoảng, và khoảng 1 tuần sau, Ucraina nhận được 4,5 tỷ đô la đầu tiên trong tổng số 16,4 tỷ đô la mà IMF hứa sẽ cung cấp.

Tuy nhiên đã nảy sinh nhiều câu hỏi về sự minh bạch trong việc sử dụng khoản viện trợ đầu tiên này của IMF, vì khi được sử dụng đã không làm cho tình hình khả quan thêm: độ tin cậy đối với hệ thống ngân hàng không tăng lên, cuộc khủng hoảng vẫn không bị làm chậm lại và đồng grivna chỉ tạm ngừng mất giá sau năm mới.

Đây cũng chính là nguyên nhân khiến IMF đình chỉ cấp tiếp khoản tín dụng thứ 2 theo dự kiến cho Ucraina khi nước này thất bại trong việc thực hiện cam kết trước khi vay: thông qua một ngân sách không có thâm hụt và tự do hóa tỷ giá(tức là không có sự can thiệp của nhà nước vào tỷ giá).

“Việc không thực hiện được những yêu cầu của IMF có một phần là do các yếu tố chính trị. Việc cắt giảm chi tiêu cho các vấn đề xã hội để chống thâm hụt ngân sách sẽ làm mất uy tín của thủ tướng trong cuộc chạy đua vào ghế tổng thống. Việc thả nổi thị trường tiền tệ có thể mang đến rủi ro cao, tuy nhiên không sớm thì muộn điều này cũng sẽ xảy ra bởi vì lượng ngoại tệ dự trữ của Ngân hàng quốc gia(NBU) không phải là không có hạn, do đó họ sẽ sớm phải bỏ chính sách can thiệp vào thị trường tài chính để duy trì tỷ giá,” – các chuyên gia phân tích.

Hiện nay khúc mắc lớn nhất giữa Ucraina và IMF vẫn là vấn đề ngân sách. Mặc dù IMF đã tăng mức thâm hụt có thể vào khoảng 4% GDP, nhưng chính phủ vẫn không đồng ý giẳm thâm hụt bằng cách cắt giảm các khoản chi phí xã hội. Đại diện của IMF tại Kiev từ chối bình luận về lý do hoãn chương trình cho vay. Nhưng câu hỏi này đã được đặt ra tại trụ sở chính của IMF tại Washington, trưởng phòng đối ngoại của IMF David Gouli cho biết, IMF mong rằng chính quyền Ucraina sẽ có chính sách nghiêm ngặt hơn để giám sát hoạt động của hệ thống ngân hàng, đây là một điều kiện quan trọng để Ucraina nhận được viện trợ ngoài các điều kiện về ngân sách.  

Tuy nhiên, chúng tôi lưu ý rằng IMF không phải cung cấp tín dụng cho chính phủ mà là cho NBU. Vì vậy không phải là chính phủ mà là NBU sẽ phải hỗ trợ các ngân hàng trong trường hợp có những biến động xung quanh nhu cầu ngoại tệ.

Cho đến nay, theo yêu cầu từ IMF, Ngân hàng tái thiết và phát triển châu Âu(EBRR) đã sẵn sàng trong việc phân bổ khoản tiền 500 triệu USD cho Ucraina, đây được xem như niềm an ủi cho sự chậm chễ của gói viện trợ thứ 2.

Mặc dù không liên quan đến các điều khoản của IMF, nhưng tổng giám đốc EBRR Tomas Mirov cho biết, việc hợp tác giữa Ucraina với các tổ chức tài chính trên thế giới sẽ được xem xét trên phương diện có hay không các thỏa thuận với IMF.

Trong khi đó, khi rời Ucraina vào ngày 18-4, IMF vẫn chưa xác định chính xác lúc nào sẽ quay trở lại làm việc tại Ucraina, nhưng hứa là sẽ trong thời gian gần nhất có thể. Có lẽ cho đến khi chính phủ Ucraina và IMF cùng tìm được tiếng nói chung trong quá trình hợp tác thì chúng ta vẫn tiếp tục phải chờ đợi.

Phamxuan
theo Glav