Ra khơi đón sóng đại dương WTO bởi Nguyễn Quang

(DN.ODESA) – Con đường dẫn từ Hà Nội tới Geneva – nơi WTO đóng đô, đi máy bay chưa mất một ngày (nếu đi transit qua nước nào đó, chẳng hạn Nga, Pháp, Đức), còn nếu bay thẳng, chỉ mất 10 giờ. Thế nhưng, VN đã đi hơn 10 năm – một quãng thời gian đủ dài để nhìn lại mình, để bước tiếp tự tin hơn.

Như chúng ta vẫn thường nghe câu nói: “giành chính quyần đã khó, nhưng giữ chính quyền còn khó hơn”. Ở đây, nội dung câu chuyện không phải là chính quyền, mà là những vất vả khó khăn để gia nhập, gia nhập xong rồi phải hội nhập đầy đủ, và tận dụng cơ hội ở mức tối đa vì quyền lợi cơ bản của dân tộc. Đó chính là việc phải giải quyết những vấn đề vừa cụ thể, vừa vô hình đòi hỏi mỗi quốc gia khi là thành viên chính thức WTO phải thực hiện theo cam kết, cũng như phải giải quyết nhiều công việc phát sinh cập nhật; nhưng đồng thời cũng phải biết tận dụng lợi thế của nước thành viên. Đúng như vậy, sau khi gia nhập, Việt Nam vẫn cần một đội ngũ đàm phán thật mạnh để tích cực đóng góp vào các vòng đàm phán trong khuôn khổ của WTO. Các cuộc đàm phán này còn phức tạp và khó khăn hơn nhiều so với quá trình đàm phán để gia nhập, bởi đây là cuộc chiến tìm chỗ đứng trên thị trường quốc tế cho hàng hóa VN ở từng ngành hàng, từng lĩnh vực cụ thể. Ngoài sự cần thiết phải tự bươn chải để bảo vệ mình sao cho ít bị thua thiệt, VN sẽ cần phải hợp tác chặt chẽ với các nước cùng chung lợi ích để cất tiếng nói trong WTO. Ví dụ như các nước thành viên cùng có mặt hàng xuất khẩu giống nhau: gạo, cà phê, cao su, giầy dép.v.v.

Hơn nữa, không phải cứ đàm phán thành công là hàng hóa VN sẽ tự tìm được chỗ đứng. Ngay từ thời điểm bước chân vào WTO, các doanh nghiệp đã phải khẩn trương xây dựng chiến lược cạnh tranh cho sản phẩm của mình. Hiểu rõ thế mạnh – yếu của các đối tác sẽ xâm nhập thị trường VN, tìm hiểu kỹ đặc thù của các thị trường mình muốn vươn tới và tập trung ưu tiên để xây dựng những thương hiệu mạnh là những yêu cầu khẩn cấp trước mắt.

Song song với việc triển khai thị trường, tìm kiếm đối tác thương mại, VN phải sử dụng tất cả các công cụ hiện hành sau khi gia nhập WTO để bảo vệ lợi ích của những người nông dân nghèo nhất. Chẳng hạn như việc sử dụng hạn ngạch thuế quan đối với các sản phẩm như đường, muối và các sản phẩm nông nghiệp khác, để bảo vệ người nghèo VN khỏi bị lao đao bởi các sản phẩm nhập khẩu rẻ.

Một nhiệm vụ quan trọng mà Chính phủ VN cần tiếp tục sử dụng các chương trình khuyến khích đầu tư vùng miền từng thành công để hỗ trợ một vài tỉnh nghèo hơn phát triển và phân bổ thành quả của tăng trưởng tới một vài khu vực kém phát triển hơn.

Bên cạnh đó, thách thức lớn mà VN sẽ phải trải qua là việc triển khai các hiệp định của WTO theo đúng cam kết. Trong đó có hiệp định về các biện pháp vệ sinh và kiểm dịch đầy phức tạp. Đây là những cam kết khắc nghiệt, đòi hỏi nông dân và các nhà chế biến nông nghiệp của VN muốn xuất khẩu hàng phải nhanh chóng đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng quốc tế.

Chính phủ cần tiếp tục sử dụng các chương trình khuyến khích đầu tư vùng miền từng thành công để hỗ trợ một vài tỉnh nghèo hơn phát triển, và phân bổ thành quả của tăng trưởng tới một vài khu vực kém phát triển hơn. Tuy nhiên, gia nhập WTO cũng giống như việc căng buồm ra khơi trong đêm tối, tác động chính xác chưa thể biết rõ chừng nào bạn còn chưa lên đường. Do vậy, điều thiết yếu ở đây là VN cần gia nhập đi đôi với việc tiếp cận càng nhiều các công cụ trong khuôn khổ WTO càng tốt. Và sau khi gia nhập lại sử dụng chính những công cụ này để đảm bảo chuyến tàu WTO mang lại lợi ích cho tất cả mọi người, “đặc biệt là những người nghèo nhất” ở VN.

Đã từ lâu, sau khi Liên Xô tan rã, hệ thống xã hội chủ nghiã ở Đông Âu sụp đổ, thì cũng đồng nghiã với việc thị trường lớn nhất, quan trọng nhất, cơ bản nhất, truyền thống nhất của Việt Nam bị suy giảm, thậm chí mất hẳn. Nhiều Doanh nghiệp trở nên điêu đứng sau sự kiện này. Tuy nhiên, nhờ chính sách đối ngoại đa biên hợp lý của chính phủ, hàng hoá của Việt Nam đang dần dần thâm nhập thị trường Nhật Bản, Mỹ, EU, dù ở mức độ hạn chế, nhưng đó là khi chúng ta chưa ra nhập WTO. Nay khi đã là thành viên chính thức của WTO, thì điều quan trọng đối với VN trong vòng 10-15 năm tới là sử dụng tư cách thành viên của WTO để thâm nhập các thị trường trọng yếu nói trên như thế nào?

Làm sao để bên cạnh việc duy trì xuất khẩu các sản phẩm như gạo, giày dép, quần áo, VN có thể xuất khẩu thêm các sản phẩm có giá trị gia tăng và hàm lượng công nghệ cao như cao su, cà phê đã qua chế biến, phần mềm, vi mạch máy tính…

Rõ ràng ở đây có hai bước. Gia nhập WTO chỉ là bước thứ nhất mở ra các cơ chế tiếp cận thị trường. Bước thứ hai chông gai hơn: sản phẩm VN đủ sức cạnh tranh tại thị trường quốc tế. Không thể phí phạm các cơ hội WTO mở ra với việc mãi mãi sản xuất các sản phẩm có giá trị gia tăng thấp và sản phẩm công nghiệp nhẹ. VN cần đi sâu vào sản xuất các sản phẩm có giá trị gia tăng cao để có thể thành công về dài hạn.

Ngoài ra, để hoà nhịp một cách đồng thuận với nền kinh tế thế giới sau khi VN gia nhập WTO, VN phải đối mặt với thách thức, liên quan tới việc triển khai các cải cách chưa hoàn tất, giúp VN có thể tận dụng tối đa tư cách thành viên WTO. Trước mắt, những cải cách gọi là “cải cách đằng sau biên giới” rất cần để củng cố khu vực tài chính, hệ thống pháp lý và cải thiện chất lượng của các dịch vụ hạ tầng cơ sở như giao thông và hậu cần thương mại, viễn thông và điện.

Tăng cường quản trị cũng là một thành phần quan trọng khác của chương trình cải cách chưa hoàn thiện tại VN. Điều này đòi hỏi VN tiếp tục cải cách quản lý tài chính công, hành chính thuế và hải quan, quản lý nợ công tốt hơn và tăng cường minh bạch trong mua sắm của chính phủ.

Ngoài ra, VN cần có một yêu cầu mạnh mẽ trong việc chiến đấu chống lại tham nhũng, đặc biệt là vào thời điểm tăng trưởng kinh tế đang tạo cơ hội cho tham nhũng phát triển nhanh hơn việc cải thiện hệ thống cơ quan công quyền.

Trung Kiên

»Liên quan
Người Trung Hoa với WTO

Thứ Ba, 23 Tháng Mười Hai 2008

Mười lợi ích của hệ thống thương mại WTO

Thứ Bảy, 22 Tháng Mười Một 2008

Năm nguyên tắc cơ bản của WTO

Thứ Năm, 06 Tháng Mười Một 2008

WTO - lịch sử hình thành và phát triển

Chủ Nhật, 19 Tháng Mười 2008