Khi những tất bật của một ngày làm việc mới bắt đầu thì đó cũng chính là lúc âm hưởng của những vần thơ Hồng Thanh Quang lại tràn về trong tôi. Ấn tượng từ hồn thơ trong con người giản dị ấy cứ vang vọng mãi khiến tôi muốn ghi lại cảm nhận này về anh. Cùng với Hồng Thanh Quang, cuộc sống dường như “triết lý” và có “tình” hơn, làm tôi thêm yêu Quê hương đất nước, yêu Làng Sen và biết “xót xa” hơn cho những mảnh đời, đặc biệt là những người phụ nữ, họ có thể là vợ, là chị, là mẹ hay chỉ là một hình bóng thoảng qua trong đời…

Tôi đã được biết đến anh lần đầu tiên qua các chương trình “Câu lạc bộ những người yêu thơ” trên VTV1 từ khoảng cuối những năm 90. Ấn tượng về anh lúc đó với tôi là những lời bình thơ tự nhiên cho những bài thơ của các tác giả thuộc câu lạc bộ yêu thơ. Nói là tự nhiên bởi vì những lời bình đó hoàn toàn không được chuẩn bị trước. Cứ sau mỗi bài thơ được ngâm lên lại là một bài bình thơ cùng với chất giọng rất “thơ” của Hồng Thanh Quang mà hiếm ai có được.


Hồng Thanh Quang và tác giả (đứng thứ 2 từ trái và phải sang) trong một chuyến Thăm Ki Ép. Ảnh: TT.

Trở lại Odessa sau gần 4 năm, hồn thơ Hồng Thanh Quang dường như sống động, gần gũi và hiện thực hơn, nhất là khi tôi có dịp được tiếp xúc thật gần với anh. Ngoài cái tài “xuất khẩu thành thơ” anh dường như còn là một ông thầy ngôn từ khi biết góp nhặt và tinh luyện nên những triết lý của cuộc đời. Để rồi xếp sắp, truyền đạt lại qua những bài thơ mà khi đã nghe một lần, người nghe sẽ rất muốn được đọc lại để chiêm nghiệm và rút ra những giá trị của cuộc đời.

Thơ của Hồng Thanh Quang là để yêu đời và yêu người hơn
 

KHÚC MÙA THU
Hồng Thanh Quang

Vẫn biết ta giờ không trẻ nữa
Sao thương ai ở mãi cung hằng
Lời nguyện cũ trên đầu như nguyệt quế
Đâu chịu nhòa khi tới giữa mùa trăng

Tôi đã yêu như chết là hạnh phúc
Tôi đã quên mình chỉ để nghĩ về em
Người đàn bà giấu đêm vào trong tóc
Còn điều chi em mải miết đi tìm.

Tôi đã đến cùng em và tôi biết
Em cũng là như mọi người thôi
Nhưng chưa hết cuộc yêu tôi đã hiểu
Em ám ảnh tôi trọn một kiếp người

Ngay cả nếu âm thầm em hóa đá
Bầu lặng yên cũng đã vỡ rồi
Mênh mông quá khoảng trống này ai lấp
Khi thanh âm cũng bất lực như lời

Sẽ chỉ còn quầng thu thuở ấy
Nỗi cô đơn vằng vặc giữa trời
Người đàn bà giấu đêm vào trong tóc
Em tìm gì khi thất vọng về tôi…

Có rất nhiều người (trong đó có cả tôi) từng đọc và rất yêu bài thơ này vẫn cố tình nhầm tưởng tên bài thơ là “Người đàn bà giấu đêm vào trong tóc”, nhưng ít ai biết được đó là bài “Khúc mùa thu”. Một lý do cơ bản của sự “có tình nhầm lẫn” này đó chính là vì hình tượng “Người đàn bà giấu đêm vào trong tóc” quá đẹp, quá mê hoặc lòng người, và ẩn chưa bên trong mái tóc của người đàn bà kia là biết bao ẩn ý, dằn vặt, day dứt của một con người cũng như nỗi niềm cảm thông, chia sẻ của tác giả chăng?!

Tôi đã yêu như chết là hạnh phúc
Tôi đã quên mình chỉ để nghĩ về em

Chỉ có tình yêu đích thực của một gã si tình mới có thể thốt lên những vần thơ mãnh liệt đến như vậy. Đó cũng là một lẽ sống Hồng Thanh Quang, nhất là khi bạn có cơ hội được cảm nhận từ con người anh một con người với tâm hồn mạnh mẽ, luôn nhiệt huyết và thiết tha dâng hiến cho đời. Với Hồng Thanh Quang, sống là ra sức cống hiến, có lẽ chính vì vậy mà trong từng hơi thở, từng lời nói của anh có phần gấp gáp và người nghe cũng phải rất tập trung và phải thật nhanh trí mới có thể chắt lọc những tinh túy trong từng lời nói của anh.

Được trò chuyện cùng anh, tôi đã hiểu ai là “người đàn bà giấu đêm vào trong tóc”, cũng như hiểu được phần nào câu chuyện đằng sau hình ảnh huyền hoặc kia. Để càng thấm thía hơn tình yêu của tác giả giành cho hình ảnh đó. Tôi vẫn nhớ như in âm điệu và dáng vẻ con người anh khi nói về sự xót xa cho người mình yêu. “Xót xa” còn có tình và mãnh liệt hơn tình yêu vì dường như nó xuất hiện từ sâu thẳm trong trái tim mỗi con người. Nó xuất hiện dường như vô điều kiện, không như tình yêu – muốn tồn tại thì cần phải có lòng chung thủy!

Với Hồng Thanh Quang, “xót xa” dường như là điều kiện đủ để có “tình yêu”. Và tình yêu của anh không chỉ dừng lại ở tình yêu trai gái, mà nó còn là tình yêu dành cho những người phụ nữ là chị, là mẹ, là vợ của mình, nói rộng ra là tất cả những người xung quanh mình. Và khi yêu thương một ai đó, bạn hãy biết xót xa cho họ, biết thương cảm cho họ…

Hồng Thanh Quang và Odessa

2 ngày anh Quang ở Odessa, tôi đã được nghe ít nhất 2 bài thơ mà anh dành tặng Odessa, dành tặng Làng Sen, dành tặng bà con cộng đồng mình ở nơi đây. Bài thơ thứ nhất được anh đọc trước hội trường hơn 1 ngàn người trong chương trình văn nghệ hoành tráng kỷ niệm Báo Doanh nghiệp Odessa tròn 3 tuổi (bài thơ này tương đối dài nên tôi không chép kịp nhưng sẽ cập nhật sau). Bài thơ thứ 2 chính tôi được chứng kiến từ việc hình thành ý tưởng đến khi chắp bút và chính tác giả đã ngâm thơ trong một bữa cơm thân mật đón đoàn nhà thơ, nhà báo tại nhà hàng Hương Sen sau chuyến thăm Kiev 2 ngày:

LÀNG SEN ODESSA
Hồng Thanh Quang tặng Hải Anh và Đức Hải

Ầu ơ đứng giữa Làng Sen
Nghe như tiếng gió Biển Đen vọng về
Em ơi đâu cũng thành quê
Nếu ta giữ trọn câu thề thủy chung

Bốn câu thơ giản dị quá, nhưng trong đó có cả hình ảnh Biển Đen, có tiếng gió biển và một Làng Sen lừng lững trước gió biển bao la. Đó là những chi tiết tả thực nhưng rất nên thơ, vừa kiêu hùng có chất thép vừa có sự trải nghiệm nhưng không kém phần thi vị. 2 chữ “Ầu ơ” như lời ru từ đất mẹ làm yên lòng những người con xa xứ.

Ầu ơ đứng giữa Làng Sen
Nghe như tiếng gió Biển Đen vọng về

Những hình ảnh ấy trở nên “đắt” hơn khi tác giả khẳng định Làng Sen Odessa chính là quê hương của chúng ta, những người Việt Nam đang cần cù lao động hăng say. Và đặt lên trên hết vẫn là cái tình – tình cảm giữa con người, tình cảm thủy chung son sắc chồng vợ, tình cảm anh em, đồng bào, đồng chí. Dường như với Hồng Thanh Quang ở đâu có ân tình, ở đó là quê hương.



Nhà thơ Hồng Thanh Quang đang đọc thơ trước sự chăm chú của mọi người. Ảnh: NHC.

… Tiễn các anh về khách sạn, chúng tôi vẫn lưu luyến và muốn nói chuyện với các anh được nhiều hơn. Từ chuyện đời, chuyện thơ đến những câu chuyện làm ăn hàng ngày của mỗi người, của bà con Odessa. Ai cũng mong muốn bà con mình làm ăn tốt hơn, Làng Sen ngày càng phát triển và tôi không quên nhắc anh Quang về bài thơ thứ 3 về Odessa mà anh đã hứa sẽ thực hiện khi về Việt Nam sau chuyến thăm Odessa góp nhặt những hình ảnh và tình cảm thân thương của con người nơi đây.

Tôi không là thi sĩ, cũng không là nhà văn, chỉ là người có chút vương vấn với thơ Hồng Thanh Quang./.

Huy Cường