Mỗi lần HĐBt phấn khởi thông báo về khoản tín dụng tiếp theo được nhận, ta lại nảy sinh câu hỏi: có gì mà phấn khởi vậy? Vì bất kỳ người bình thường nào mỗi khi đi vay nợ đều lo âu đến khi phải trả nợ. Nhưng chính phủ Ucraina thì hiện tại chưa hề đặt ra vấn đề này, ít nhất là trên công luận. Mặc dù có lẽ họ cũng không phải lo, vì trả là việc của thế hệ sau kia mà.

Tốc độ gia tăng nợ quốc gia của Ucraina không thể không đáng thán phục. Sau 10 tháng xảy ra khủng hoảng Ucraina đã vay của IMF và WB hơn 10 tỷ $ và phát hành thêm gần 7 tỷ trái phiếu quốc gia nội bộ. Tổng cộng là 17,2 tỷ $ (tương đương 146 tỷ grivna theo giá thị trường hiện nay), nhiều hơn gấp 2 lần so với nợ quốc gia trước khủng hoảng.

Cho đến cuối năm nợ quốc gia sẽ còn tăng nữa. Đó là còn chưa có thông tin chính phủ của bà Timosenko đã in thêm bao nhiêu trái phiếu để cứu “Naftogas”, trả lương v.v. Chỉ riêng nợ nước ngoài chắc chắn sẽ tăng thêm 5 tỷ $ nữa (3,8 gói tín dụng stand-by tiếp theo và 1,2 tỷ $ vay của WB), đó là còn chưa tính 2 tỷ EU hứa cho vay để mua khí đốt của Nga.

Như vậy nếu HĐBT có không in thêm trái phiếu quốc gia mà chỉ hạn chế ở các khoản vay nước ngoài thì tính đến cuối năm nợ của Ucraina sẽ lên đến 40 tỷ $. Tức là 885 $ cho mỗi người dân Ucraina không kể lãi.

Điều gì sẽ xảy ra
Năm 2010 sẽ chưa có gì đáng lo ngại. Theo điều kiện của IMF, năm sau Ucraina chưa phải bắt đầu trả nợ, thậm chí còn có thể được nhận nốt số còn lại 4,2 tỷ $ – vừa đủ để thanh toán nợ nước ngoài. Nhưng bắt đầu từ năm 2011 trở đi trong vòng 3 năm đất nước sẽ phải bỏ ra 11-12% ngân sách để trả nợ, chỉ đến năm 2014 mới có thể dễ thở hơn.

Tiền đi vay có thể làm những gì
Có thể quy 32 tỷ grivna (3,8 tỷ $ gói tín dụng thứ ba) thành những việc thực tế để dễ hình dung. Ví dụ, ngân sách giáo dục năm 2009 là 12,4 tỷ, y tế – 4,1 tỷ, nội vụ – 8,3 tỷ, quốc phòng – 7,4 tỷ. Có nghĩa là với 32 tỷ grivna có thể duy trì được trường học, bệnh viện, quân đội và công an trong vòng 1 năm! Đó là mới tính giá đô la 8,5 grivna, còn nếu không giữ được ở giá đó thì…

“Vấn đề là ở chỗ đi vay để ăn”
Đại biểu quốc hội-chuyên gia kinh tế thuộc khối NUNS Ksenhia Liapina cho rằng, số nợ đi vay sẽ trở thành vấn đề, nhưng không phải do đó là tiền vay, mà vì HĐBT dùng nó cho nhu cầu của mình: “sẽ không có gì đáng sợ nếu tiền vay được dùng để phát triển, như vậy sẽ đảm bảo được khả năng hoàn trả trong tương lai. Nhưng tiền lại được dùng để duy trì nguyên trạng. Tức là vay để ăn. HĐBT thì làm việc theo nguyên tắc “chúng ta chỉ cần cầm cự cho qua ngày”.

Còn thành viên uỷ ban ngân sách của quốc hội, đại biểu khối BYUT Oleg Liasko nói rằng tín dụng của IMF sẽ không là vấn đề: “Tiền được vay với điều kiện chấp nhận được về lãi suất và thời hạn thanh toán, vì vậy không vay mới là việc ngu ngốc”. Trả lời câu hỏi nền kinh tế năm 2011 liệu có tăng trưởng đủ để 20-30 tỷ grivna trả nợ không còn là mối lo lớn hay không, ông Liasko đáp: “Chúng ta sẽ hy vọng là vậy”.

Đồng nghiệp cùng khối đại biểu với ông là bà Natalia Korolevskaia nói cụ thể hơn: “Nhờ có tín dụng ưu đãi của IMF mà chúng ta đã cải thiện được hình ảnh đất nước vốn sa sút trong năm ngoái, duy trì được hệ thống ngân hàng, và không phải hạ thấp các tiêu chuẩn xã hội. Vì vậy trong những năm tới, thậm chí nếu có gặp vấn đề với việc thanh toán thì Ucraina cũng sẽ không khó khăn để tìm ra khả năng tái đầu tư. Thêm vào đó, trên mọi xu thế năm 2010 sẽ là năm tăng trưởng, còn 2011 tăng trưởng sẽ đạt bền vững”.

Lê Tâm
theo Finance