Rất đông người Việt ở Odessa (Ukraina) làm ăn ở một khu chợ đêm. Từ khu chợ ấy, bà con người Việt ở đây đang xây dựng cho mình một khu nhà ở riêng của người Việt, tên gọi của nó là Làng Sen – điều không dễ thực hiện ở những cộng đồng người Việt lớn hơn khác.

Odessa được mệnh danh là một thành phố “Liên hiệp quốc”, bởi thành phố này qui tụ đến hơn 30 sắc dân đến từ khắp nơi trên thế giới. Trong số đó có người Việt Nam. Cộng đồng người Việt ở Ukraina không lớn, tập trung chủ yếu ở Kharcov, còn Odessa chiếm vị trí thứ hai.

Tuyệt đại bộ phận người Việt ở đây làm ăn ở một khu chợ đêm, được gọi nôm na là “Chợ cây số Bảy”, do nằm ở ngay cột km số bảy, cách trung tâm Odessa chừng 10km. Đây là chợ đầu mối lớn nhất của thành phố Odessa và của cả đất nước Ukraina. Chợ cây số Bảy được xây dựng và đi vào hoạt động từ năm 1992 trên diện tích khoảng 40 hec-ta.

Chợ chia làm 3 khu, tạm gọi là khu 1, khu 2 và khu 3, kinh doanh đủ loại mặt hàng và là nơi cung cấp hàng hóa cho nhiều thành phố khác với đặc trưng các quầy hàng là các container không mái che xếp chồng 2 chiếc lên nhau ở ngoài trời. Tầng trên dùng làm kho, tầng dưới bán hàng. Tại đây người ta có thể tìm thấy mọi thứ, từ hàng may mặc (quần áo, giày dép…) đến đồ điện tử như tivi, tủ lạnh, thậm chí cả những thứ đồ lặt vặt như cây kim sợi chỉ cũng được bày bán. Khi màn đêm buông xuống cũng là lúc cuộc sống của những người làm ăn ở chợ bắt đầu.

Odessa là một thành phố cảng, bởi thế, việc kinh doanh tại thành phố này hết sức nhộn nhịp, hàng hóa từ các nước chuyển tới, sau khi làm các thủ tục hải quan, được mang thẳng tới chợ, chính vì thế mà mọi nhu cầu của thị trường luôn được đáp ứng gần như ngay lập tức. Không chỉ có hàng hóa đa dạng mà cả chủ hàng cũng rất đa dạng, ngoài chủ hàng là người bản xứ còn có rất nhiều chủ hàng người A rập, Thổ Nhĩ Kì, Trung Quốc và tất nhiên không thể thiếu Việt Nam.

Sở dĩ chợ hoạt động chủ yếu về ban đêm, vì đây là chợ đầu mối, phân phối cho các chủ từ các thành phố Kharkov, Kherxol, Kiev… Người ta tranh thủ về đây mua hàng ban đêm, để sáng ra đánh hàng về các trung tâm thương mại khắp nơi trên đất nước Ukraina. Bởi thế, khi trời sáng, khi những người mua hàng chất đầy lên xe cũng là khi chợ tan.

Những công nhân người Việt đầu tiên xuất hiện tại Odessa từ cuối những thập niên 1980, theo những hợp đồng lao động được kí kết với Liên Xô cũ. Sau khi Liên Xô sụp đổ, nhiều người đã bám trụ lại mảnh đất này. Những người Việt cũng gắn bó với Chợ Cây số bảy ngay từ khi nó mới đi vào hoạt động. Ban đầu người Việt chủ yếu kinh doanh các mặt hàng rẻ tiền như son môi, chì kẻ mắt, quần áo, hầu hết được nhập từ Moscow. Thị trường Ukraina lúc đó còn khá mới mẻ, nhu cầu của người dân là rất cao và các mặt hàng nhập từ nước ngoài (chủ yếu là từ Nga và một số nước Đông Âu khác) rất được ưa chuộng, nên việc kinh doanh đối với phần đông người Việt thời gian đầu khá dễ dàng.

Hiện giờ, số lượng người Việt làm ăn tại Chợ cây số Bảy khoảng 500 người. Phần đông có cửa hàng riêng. Giá để mua một quầy hàng container vào thời điểm này hoàn toàn không rẻ. Người ta không thể tìm được quầy hàng nào có giá dưới 200.000 USD. Mỗi quầy hàng chỉ vỏn vẹn là hai chiếc container xếp chồng lên nhau, nên việc kiếm tiền không thể nói là không vất vả. Nhất là mùa đông, mưa tuyết và gió rét, khi mọi người được ngủ trong chăn thì những người làm ăn ở chợ phải đứng trong giá lạnh bán hàng.

Những năm trước đây tình hình chính trị của Ukraina còn bất ổn, các băng nhóm tội phạm hoành hành tại Odessa, nhiều người Việt trở thành nạn nhân của những băng nhóm này. Nhiều người Việt làm nghề đổi tiền bị cướp, thậm chí có trường hợp bị sát hại. Những người làm nghề đổi tiền, thường là những người ít vốn, chuyên đổi tiền đổi tiền USD sang tiền Grivna của Ukraina để phục vụ nhu cầu buôn bán.

Công việc này ít vốn, nhưng nguy hiểm luôn rình rập, nhất là quãng đường từ nhà tới nhà băng và từ chợ về nhà. Mọi thứ đã dần thay đổi kể từ khi Hội người Việt Nam tại Odessa được thành lập. Bằng sự khéo léo của mình Hội đã tạo dựng được mối quan hệ rất tốt với chính quyền địa phương để bảo vệ những quyền lợi chính đáng về mặt pháp lý cho bà con người Việt nói chung và những người làm việc tại Chợ Cây số Bảy nói riêng. Riêng công việc tại chợ, Hội đã có hẳn một Ban quản lý chợ chuyên lo giải quyết các vấn đề của bà con tại chợ, đặc biệt là những khi bị công an chợ làm khó. Đến năm 2005, Hội Doanh nghiệp Việt Nam tiếp tục ra đời. Dưới sự hỗ trợ của các hội, đoàn, những người chuyên làm nghề đổi tiền cũng dần dần chuyển đổi sang những hình thức làm ăn khác ít nguy hiểm hơn.

Mặc dù số lượng ít ỏi, song Hội Người Việt Nam ở Odessa có tiềm lực khá mạnh. Làng Việt Nam ở đây đã được xây dựng từ năm 2005 và sẽ đưa vào hoạt động trong năm 2008. Đây là hai toàn nhà hiện đại, mỗi tòa cao 9 tầng, gần như tất cả cộng đồng người Việt tại đây sẽ tập trung tại ngôi làng này, dự kiến nó sẽ có tên là Làng Sen.

Cũng ở Odessa các sinh hoạt cộng đồng luôn diễn ra sôi nổi. Tháng 5, tháng 6, luôn là thời điểm diễn ra nhiều sinh hoạt cộng đồng như kỷ niệm ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Mính, tổ chức tết thiếu nhi 1-6, kỉ niệm những người Việt đầu tiên đến Odessa (18-6)…


theo Đại đoàn kết