Bộ Xây dựng vừa có văn bản Số 07 /TTr-BXD trình Chính Phủ đề nghị ban hành một số cơ chế khuyến khích, ưu đãi phát triển nhà ở cho các đối tượng có thu nhập thấp.

15 – 20% hộ gia đình tại các khu vực đô thị thực sự gặp khó khăn về chỗ ở



Theo Bộ Xây Dựng, cho đến nay Nhà nước hầu như chưa có cơ chế, chính sách hỗ trợ cụ thể về nhà ở cho các đối tượng thu nhập thấp và các các hộ nghèo tại khu vực đô thị. Trong khi đó các doanh nghiệp hầu như chỉ chú trọng phát triển các dự án nhà ở thương mại để bán cho các đối tượng có thu nhập cao và các hộ gia đình khá giả theo giá thị trường, cho nên các đối tượng thu nhập thấp có khó khăn về nhà ở tại khu vực đô thị (gồm cán bộ, công chức, viên chức, sỹ quan, quân nhân chuyên nghiệp thuộc lực lượng vũ trang nhân dân hưởng lương từ ngân sách; người lao động thuộc các thành phần kinh tế …) không đủ khả năng tài chính để cải thiện chỗ ở.

Cũng theo kết quả điều tra, thống kê của Bộ về thực trạng nhà ở của cán bộ, công chức cho thấy hiện nay trên phạm vi cả nước có khoảng gần 2 triệu cán bộ, công chức, viên chức (khoảng 250 nghìn cán bộ, công chức và trên 1,6 triệu viên chức), trong đó mới chỉ khoảng 2/3 số cán bộ, công chức đã tự lo được nhà ở cho mình; 1/3 còn lại (chủ yếu tập trung ở các đô thị lớn) chưa có chỗ ở ổn định (phải ở ghép hộ, ở nhờ, ở tạm).

Đối với những cán bộ, công chức được phân phối nhà chung cư trước đây thì hầu hết chất lượng nhà đã xuống cấp nghiêm trọng nhưng chưa được sửa chữa kịp thời. Đối tượng gặp khó khăn về nhà ở tập trung vào các hộ gia đình trẻ có trình độ chuyên môn, nghiệp vụ. Hầu hết các đối tượng này do thời gian công tác còn ít, khả năng thu nhập còn hạn hẹp, chưa đủ điều kiện tích luỹ để mua hoặc thuê nhà ở theo giá thị trường và rất cần sự hỗ trợ của Nhà nước để giúp họ cải thiện chỗ ở.

Bên cạnh đó, tại khu vực đô thị vẫn còn hàng vạn hộ gia đình thuộc các thành phần kinh tế đang phải sống trong điều kiện chỗ ở không đảm bảo tiêu chuẩn tối thiểu. Kết quả khảo sát cho thấy trên 30% các hộ gia đình có diện tích nhà ở dưới 36 m2. Chỉ có 25% hộ gia đình có nhà ở kiên cố và 19% sống trong những căn nhà tạm bợ, cấu trúc không bền vững được làm từ các nguyên vật liệu rẻ tiền. Nhiều hộ gia đình thu nhập thấp phải tận dụng không gian nhà ở chật hẹp của mình để làm dịch vụ (sửa chữa dụng cụ đồ dùng gia đình, bán tạp hóa, sản xuất hàng thủ công…). Theo đánh giá chung có khoảng 15 – 20% hộ gia đình thuộc các thành phần kinh tế tại khu vực đô thị thực sự gặp khó khăn về chỗ ở.

 

Chính vì thế, Bộ Xây Dựng đề xuất bổ sung các cơ chế khuyến khích, ưu đãi đối với các nhà đầu tư tham gia xây dựng nhà ở cho các đối tượng thu nhập thấp. Đồng thời cần có giải pháp hỗ trợ về tài chính để giúp cho các đối tượng thu nhập thấp có khả năng mua hoặc thuê mua nhà ở thông qua hình thức cho vay ưu đãi, bù lãi suất…Bên cạnh đó, cần ban hành bổ sung các quy định cụ thể về tiêu chuẩn thiết kế, tỷ lệ tối thiểu bắt buộc phải xây dựng loại nhà ở giá thấp trong các dự án nhà ở thương mại, dự án khu đô thị mới phù hợp với đối tượng thu nhập thấp.

Cơ chế khuyến khích phát triển nhà ở cho các đối tượng thu nhập thấp

Phương thức thuê mua nhà ở xã hội áp dụng đối với các đối tượng là cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp thuộc lực lượng vũ trang nhân dân hưởng lương từ ngân sách nhà nước và một số đối tượng khác thuộc diện thu nhập thấp theo quy định tại Nghị định số 90/2006/NĐ-CP; bên thuê mua phải trả trước 20% giá trị căn nhà theo mức giá do Nhà nước quy định, số tiền còn lại phải trả trong thời hạn 15 – 20 năm)

Các đối tượng được mua nhà ở giá thấp, bao gồm những người thuộc diện được thuê, thuê mua nhà ở xã hội, nhưng chưa được giải quyết và các đối tượng thu nhập thấp khác thuộc các thành phần kinh tế do ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định cụ thể.  

Mỗi hộ gia đình, cá nhân thuộc diện thu nhập thấp chỉ được cơ quan có thẩm quyền xem xét, giải quyết hỗ trợ nhà ở 01 lần theo hình thức cho thuê, thuê mua nhà ở xã hội hoặc mua nhà ở giá thấp trong các dự án phát triển nhà ở thương mại, dự án khu đô thị mới.

Nhà nước thực hiện việc mua quỹ nhà ở của các thành phần kinh tế đã đầu tư xây dựng hoặc thực hiện hình thức đặt hàng mua một phần hoặc toàn bộ dự án nhà ở của các doanh nghiệp. Giá mua nhà ở được tính đủ các chi phí đầu tư xây dựng nhà ở và cơ sở hạ tầng trong phạm vi dự án, kể cả chi phí bồi thường, giải phóng mặt bằng, lãi vay ngân hàng (nếu có) và 10% lợi nhuận định mức (giá mua nhà ở phải được cơ quan có chức năng thực hiện việc kiểm toán hoặc thẩm định giá); Trường hợp chủ đầu tư dự án đã có quyền sử dụng đất (đã trả tiền sử dụng đất theo quy định) thì sẽ được ủy ban nhân dân cấp tỉnh hoàn trả tiền sử dụng đất (đối với phần diện tích đất xây dựng nhà ở đã mua hoặc đặt hàng) theo giá đất tại địa phương sau khi được cơ quan chức năng có thẩm quyền xem xét, thẩm định.

Để khắc phục tình trạng thờ ơ của doanh nghiệp đối với loại hình kinh doanh này, Bộ Xây dựng đề nghị, khi tổ chức lập, thẩm định và phê duyệt đồ án quy hoạch chi tiết xây dựng đối với các dự án khu đô thị mới và dự án phát triển nhà ở thương mại trên địa bàn có quy mô diện tích đất từ 5 ha trở lên, ủy ban nhân dân các cấp có trách nhiệm đảm bảo có ít nhất 10% tổng diện tích nhà ở của mỗi dự án là nhà ở giá thấp (với tiêu chuẩn thiết kế là nhà chung cư, có diện tích mỗi căn hộ tối đa không vượt quá 70 m2).

Đổi lại, doanh nghiệp tham gia đầu tư xây dựng các dự án nhà ở xã hội để cho thuê mua và các dự án phát triển nhà ở giá thấp được miễn tiền sử dụng đất, tiền thuê đất đối với diện tích đất xây dựng nhà ở xã hội để cho thuê mua hoặc nhà ở giá thấp; : Khi tổ chức lập, thẩm định và phê duỵệt quy hoạch chi tiết xây dựng đối với các dự án nhà ở xã hội và dự án nhà ở giá thấp được phép điều chỉnh tăng mật độ xây dựng và hệ số sử dụng đất tối đa 1,5 lần so với mật độ xây dựng và hệ số sử dụng đất áp dụng đối với các dự án nhà ở thương mại; Được áp dụng thuế suất Thuế giá trị gia tăng bằng 0% đối với các hợp đồng thuê mua nhà ở xã hội và các hợp đồng mua bán nhà ở giá thấp; Được áp dụng thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp là 10% đối với thu nhập chịu thuế của các dự án nhà ở xã hội và dự án nhà ở giá thấp; Được miễn thuế sử dụng đất trong thời hạn 3 năm, kể từ khi được giao đất đối với phần diện tích được Nhà nước giao để thực hiện dự án; được hỗ trợ tín dụng về đầu tư và nhiều hỗ trợ khác…

Bộ Xây Dựng đề xuất thành lập Quỹ đầu tư phát triển nhà ở xã hội và nhà ở giá thấp để tạo nguồn tài chính hỗ trợ cho các chủ đầu tư dự án và các đối tượng thu nhập thấp được vay vốn ưu đãi để tạo lập và cải thiện nhà ở.

Để góp phần tạo nguồn vốn đầu tư xây dựng nhà ở cho các đối tượng có thu nhập thấp, Bộ Xây dựng kiến nghị nên bổ sung quy định đối với các đối tượng lao động thuộc mọi thành phần kinh tế phải trích nộp một phần thu nhập (khoảng 3-5% thu nhập hàng tháng) để gửi vào Quỹ đầu tư phát triển nhà ở (theo hình thức gửi tiết kiệm). Các đối tượng tham gia gửi tiết kiệm vào Quỹ sẽ được xem xét, hỗ trợ giải quyết nhà ở theo các phương thức như đã đề cập ở phần trên. Những người không có nhu cầu hỗ trợ về nhà ở sẽ được cơ quan quản lý Quỹ hoàn trả toàn bộ khoản tiền đã đóng góp (kể cả lãi) khi người lao động về hưu hoặc được nghỉ theo chế độ quy định.

 

Hiền Trang