Nhân cuộc họp báo của Tổng thống Ucraina về tình hình đời sống chính trị trong nước và quan hệ quốc tế báo chí và các chuyên gia chính trị học Ucraina bình luận khá sôi nổi về những gì ẩn ý trong những thông điệp của ông đối với xã hội. Chúng tôi giới thiệu bài của nhà báo Nhikolai Pysarchuk đăng tải trên Website của thông tấn xã Ucraina – UNIAN.

Cũng như mọi lần, cuộc họp báo của tổng thống Yushenko kéo dài và tẻ nhạt, nghèo nàn những cái mới, thiếu những thông điệp độc đáo và nhàm chán. Nhưng lần này ít nhất nó cũng nhòn cụm vào một số vấn đề rời rạc không liên hệ chặt chẽ với nhau bởi vì được xác định bởi một động cơ nhất định. Người đứng đầu nhà nước thường xuyên tìm kẻ có tội trong những vấn đề mấu chốt của Ucraina hiện tại. Và đó từng là những cơ quan, nhân vật rất khác nhau, ngoài chính bản thân Tổng thống.

Cần phải nói rằng, Yushenko tuyệt đối không độc đáo gì trong thái độ chính trị. Trong những phát biểu công khai cả Tymoshenko, Yanukovich, Litvin cũng đều đổ lỗi cho những đối thủ chính trị của mình trong những tại họa của Ucraina, cố làm ra vẻ ?trong trắng và nhung lụa’. Nhưng có lẽ Vichtor Yushenko muốn nhổ toẹt vào người không ai vượt qua là Yulia Tymoshenko.

Trong khủng hoảng chính trị hiện nay trước tiên những người có lỗi là những người tiến hành ?cải cách không đạt năm 2004’. Té ra là cải cách (năm 2004 – ND) được toan tính “cho quyền lợi tối đa là của hai người mà họ nghĩ sẽ là thủ tướng hoặc chủ tịch quốc hội vĩnh cửu, hoặc tối đa là đối với hai lực lượng chính trị để chia sẻ Ucraina và đại diện lâu dài cho chính quyền Ucraina”.

Vậy ai là hai người kỳ lạ đó – Kuchma? Yanukovich? Litvin? Medvedhuk? Khó có thể cho đó là Tymoshenko, người mà hồi đó (2004) cùng với khối chính trị của bà phản đối cải cách chính trị. Cũng có thể đã xảy ra nhầm lẫn thời gian trong ý nghĩ của Tổng thống: năm 2004 nhầm với năm 2009 chăng? Bởi chính Yushenko lo nhất bây giờ là liên minh “Regiony + BYUT” và cá nhân Tymoshenko và Yanukovich có thể liên minh trong vòng tay của nhau.

Logic của Tổng thống là: “Thật tồi tệ vì trung tâm quyền lực đã bị chuyển sang quốc hội. Mà bây giờ ở quốc hội không có đa số. Có nghĩa là – thực tế không có đa số rất khó thực hiện những quy phạm bắt buộc đại diện của chính phủ và bầu thủ tướng, không ai nhận trách nhiệm chính trị về kinh tế, về xã hội của đất nước này. Có lỗi là quốc hội, có lỗi cả ?liên minh thiếu’ và nếu không có đa số, không có liên minh trên thực tế thì không thể hình thành ngân sách, nhưng có con đường khác – bầu cử quốc hội trước thời hạn”.

Ngoài ra chỉ còn có một yếu tố là những đại biểu thuộc ?NUNS’ do Tổng thống kiểm soát có thể bảo đảm cho liên minh hoạt động. Còn nữa, các đại biểu lại còn có lỗi trong ?nạn tập kích’ (cướp, chiếm doanh nghiệp – ND) ở Ucraina. Và đây là hiện tượng ghê tởm mà theo lời Tổng thống sẽ không kết thúc ở Ucraina chừng nào các đại biểu còn có quy phạm ?bất khả xâm phạm’. Những ?bất khả xâm phạm’ này đi thẳng từ Tòa đến chiếm doanh nghiệp. Mặc dù có thể tranh cãi với Tổng thống về việc ?ô dù’ là của ai – của quốc hội? của Tổng thống? của chính phủ? Hay của cơ quan tư pháp?…

 Vậy hóa ra các đảng phái chính trị lại có lỗi trong ?nạn cướp chiếm’ đó… “Tình hình này sẽ tiếp tục chừng nào các chánh tòa còn phụ thuộc lãnh tụ các đảng”. Tổng thống lưu ý là đề xuất thay đổi Hiến pháp có tiên liệu việc cấu tạo các chánh tòa và trưởng công tố không có màu sắc đảng mà do cơ quan ?vĩnh cửu hơn’ là Thượng viện của quốc hội lưỡng viện chỉ định. Không hiểu sao tác giả bài này lại nghi ngờ về việc các ?thượng nghị sỹ vĩnh cửu’ này lại có thể cử ?chánh tòa và công tố vĩnh cửu’ theo ý chúa. Về phương diện này thì các bè cánh trung ương và địa phương cũng có thể sắp xếp không cần ?ý đảng’. Còn nữa, các đại biểu quốc hội có lỗi trong điều tra khả dĩ không thành vụ đầu độc Yushenko. Tuồng như là ủy ban điều tra của quốc hội có thể kéo dài và làm ảnh hưởng đến quá trình điều tra của Viện công tố.  Ông nói: “Ủy ban này không bao giờ giúp điều tra. Trong đó rõ ràng có quyền lợi chính trị”. Tuy nhiên ông tin là Viện công tố (VCT) đang đi đúng hướng và kết quả điều tra của VCT sẽ mỹ mãn.

 Ngoài cái đó ra, Tông thống tin như đinh đóng cột rằng, quôc hội hiện nay có lỗi là không thông qua dự luật về cải cách tư pháp và tư cách của chánh tòa. Tuồng như “mô hình hiện nay là nguồn gốc của tham nhũng ở Ucraina được định hình từ trên cấp cao của Ucraina”. Đây quả là đúng sự thật, nhưng chỉ một phần. Chính mô hình Tổng thống đề xuất mở ra khả năng tham nhũng quy mô lớn ở cả những cấp nhỏ hơn, nhưng có điều là ở nhánh quyền lực khác – ở Văn phòng Tổng thống khi họ có quyền quyết định về cán bộ, về tài chính, về những vấn đề tổ chức hoạt động của hệ thống tư pháp.

Trong những móc ngoặc trên thị trường đất đai thì Chính phủ lại có lỗi. Tổng thống cho rằng, chính trật tự đấu giá đất do chính phủ đề ra dẫn đến xuất hiện những hiện tượng tiêu cực.

Tổng thống có ý định hướng rằng, năm 2008 Chính phủ áp dụng một điểm đấu giá trung ương đối với mọi khoảnh đất. “Sự tập trung quyền lực thiếu kiểm soát dẫn đến xuất hiện hàng chục sơ đồ tham nhũng”.

Nếu quốc hội thông qua luật ?về chủ quyền của cơ quan tự quản địa phương’  mà mảnh đất này khác sẽ thuộc sở hữu của địa phương’ thì đấu giá trở nên minh bạch như nước nguồn, và tất cả tham nhũng cút ngay khỏi mảnh đất Ucraina ruột thịt.

Rất tiếc là tác giả bài này cũng đã không một lần tìm hiểu vấn đề này ở các cơ quan tự quản địa phương và được biết rõ tình hình nên tin tưởng rằng, nếu chuyển quyền đấu giá cho các cơ quan địa phương thì không phải chỉ có chục sơ đồ mà có hàng trăm (nếu không là hàng ngàn) sơ đồ tham nhũng khác nhau. Tổng thống nói, tất nhiên là chính quốc hội lại cũng có lỗi cấm lưu thông đất nông nghiệp.

Ở điểm này thì tác giả là người theo quan điểm thị trường cho nên đồng ý với Tổng thống.

Tổng thống đồng thời cũng chê hiệp định khí đốt với Nga. Theo ý Tổng thống thì nó không cho một cảm giác ổn định cả đối với Nga, Ucraina và châu Âu, mặc dù không chỉ rõ lỗi ở ai. Nhưng quá rõ là Tổng thống muốn đổ lỗi cho Yulia Tymoshenko mà ai cũng biết qua xi-căng-dan vừa qua.

Theo lời Tổng thống thì chính phủ đồng thời có lỗi trong việc giảm đặt hang nhà nước đối với các trường đại học, trong việc cứu trợ vùng lụt năm ngoái.

Đối với đảng của Tổng thống ?NSNU’ (Ucraina của chúng ta) thì những người không rõ tên tuổi là có lỗi, những người đứng đằng sau lưng Tổng thống, trên quảng trường trong cách mạng Cam mà ông đã cho họ tất cả và thậm chí nhiều hơn và bây giờ họ có chỗ ngồi ở quốc hội như một câu lạc bộ của một chính trị gia. Rõ ràng chính những người này đã thay ý tưởng chính trị bằng “thực dụng trần gian” và đã nợ 37 triệu tiền cho các văn phòng đảng ?NSNU’ ở các địa phương…

Bản thân Tổng thống không thể có lỗi một điều gì cả…

Thí dụ, năm 2005 Yushenko đã đề nghị quốc hội bãi bỏ thị thực cho các công dân EU, còn EU quái quỷ cũng không đe mà cũng không búa nhưng họ không cấp cho Ucraina chế độ quá cảnh tự do. Và từ năm 2005 công dân EU đến Ucraina tăng gấp 2,7 lần. Tổng thống tin tưởng rằng, công dân EU đến Ucraina sẽ mang lại lợi nhuận cho Ucraina. Tuy thế người Ucraina muốn sang châu Âu thì đủ mọi loại thủ tục và giấy tờ. Ở đây Tổng thống đổ lỗi cho một số đại sứ quán có lỗi khi họ sử dụng dịch vụ tư chứ bộ ngoại giao của Tổng thống thì chẳng có lỗi gì cả.

Tổng thống Yushenko thừa nhận lỗi trong một vấn đề – chỉ số tín nhiệm thấp và ông tham gia tranh cử với chỉ số vừa với sai số thống kê.

Hoàng Xuân Kiểm
theo UNIAN