Vòng xoáy suy thoái được công khai nhìn nhận là “tệ hại nhất trong 60 năm qua” tại Úc đã ảnh hưởng đến mọi cá nhân và gia đình. Vì vậy, cộng đồng người Việt không là ngoại lệ mà thậm chí còn chịu tác động trầm trọng hơn. Phần đông họ sinh sống trong khu vực Tây Nam Sydney, tại những vùng ít có công nghiệp cao cấp và hầu như chẳng có cơ quan chính phủ liên bang hoặc cơ sở kinh doanh nào lớn.

Một số siêu thị và cửa hàng lớn của Úc trong khu vực này như Go-Lo, Spotlight, Best và Less… cũng đã phải đóng cửa hoặc giảm hoạt động vì doanh thu quá sa sút.

Thành phố Fairfield thuộc bang New South Wales (bao gồm cả vùng Cabramatta) và nơi thường được nhắc đến như “thủ đô của người Việt ở Úc” cũng là một trong những địa phương có tỷ lệ thất nghiệp cao nhất nước. Ông Lâm Thanh, 52 tuổi, một người đến Úc cách đây gần 20 năm và đang sống ở vùng Cabramatta, thông thạo cả ba thứ tiếng Anh, Việt và Hoa, vừa bị mất việc.

Từ nhiều năm qua, ông hành nghề tự do và có mức thu nhập tương đối khá. Để chuẩn bị cho giai đoạn nghỉ hưu, ông đã tìm một việc làm ổn định trong lĩnh vực bán công với chức vụ nhân viên đa ngữ. Nhưng cơn lốc suy thoái kinh tế toàn cầu đã làm tiêu tan dự định của ông. Nơi ông làm việc là một cơ quan tư nhân cung cấp dịch vụ xã hội cho chính phủ ở Sydney đã có khoảng 20 người bị cho thôi việc trong đợt giảm biên chế vừa qua. Số tiền bồi thường ít ỏi không giúp họ yên tâm trong thời buổi khó khăn này. Những người còn lại đang ở trong tâm trạng nơm nớp lo sợ đến phiên mình.

Thị trường lao động ở Úc đang có những biến động mạnh. Hàng chục ngàn nhân công đã bị mất việc. Nhiều người cảm thấy việc làm của họ rất bấp bênh trong hoàn cảnh hiện nay, muốn “nhảy xuống biển trước khi tàu bị đắm” nhưng dường như mặt biển cũng đen ngòm. Một số người khác muốn “phòng thủ an toàn” bằng cách tìm một việc làm bán thời gian hay công nhật xen lẫn với việc làm toàn thời gian hiện có, nhưng thị trường lao động rất ít chỗ trống.

Một số hãng áp dụng biện pháp giảm giờ làm việc để giữ công nhân, chỉ còn làm việc bốn ngày thay vì năm ngày như trước. Có nơi, công nhân luân phiên tuần làm, tuần nghỉ. Tuy thu nhập bị giảm, nhưng bù lại, họ có thể yên tâm phần nào về việc giữ được việc làm qua cơn nguy khó để chờ đợi ngày mai tươi sáng hơn.

Tỷ lệ thất nghiêp trên toàn nước Úc hiện nay là 5,2%, dự đoán trong năm tới sẽ tăng đến 7%. Trong cộng đồng người gốc Việt, tỷ lệ đó có lẽ còn cao hơn vì phần lớn tập trung vào những ngành nghề bị ảnh hưởng mạnh nhất như may mặc, chế biến, sản xuất, xây dựng và tiểu thương. Một số kinh tế gia vẫn cho rằng đó là một tỷ lệ lạc quan, vì nó có thể lên đến hai con số. Chính Thứ trưởng Tài chính Chris Bowen cũng cảnh báo về “một viễn cảnh u ám hơn trước khi mùa xuân kinh tế ló dạng” khi ông phát biểu trên Đài truyền hình SBS rằng tình trạng suy thoái có thể kéo dài hơn ba năm nữa.

Trên đường phố ở các vùng Cabramatta, Bankstown và Marrickville – ba khu vực có mật độ tập trung đông đảo người gốc Việt nhất ở bang New South Wales – đâu đâu người ta cũng bàn tán về chuyện việc làm, giá cả và các biện pháp kích hoạt kinh tế mà chính phủ đang thực hiện. Họ có những ý kiến khác nhau về “cơn mưa tiền” 42 tỉ USD mà Thủ tướng Rudd vừa đưa ra nhằm khuyến khích dân chúng “thả ga tiêu xài” để kích thích kinh tế phát triển. Có lẽ, đối với cộng đồng người gốc Việt, đó là biện pháp trực tiếp và thiết thực nhất để họ vượt qua nỗi ám ảnh bị mất việc làm, giảm doanh thu, hoặc nguy ngập hơn là không trả nổi tiền góp hàng tháng cho món nợ vay mua nhà. Số lượng người về Việt Nam giảm sút thấy rõ trong dịp Tết vừa qua đã chứng minh nỗi lo âu đó.

Nhưng nếu rảnh rỗi để có dịp dạo phố vào những ngày cuối tuần ở những vùng trên, người ta sẽ chứng kiến những cảnh sầm uất đến mức nghịch lý. Dòng người mua sắm vẫn tấp nập, hàng quán vẫn đông đúc thực khách và các dịch vụ thiết yếu khác như mua bán nhà đất, bảo lãnh di trú, luật sư, kế toán… vẫn bận rộn như chẳng hề có cơn khủng hoảng kinh tế toàn cầu. Chẳng bù với cảnh đìu hiu vào dịp cuối tuần ở những khu phố người Úc. Một điểm cần ghi chú để tránh ngộ nhận người Việt dù đã định cư ở Úc hơn ba thập niên vẫn giữ thói quen đi chợ vào dịp cuối tuần, trong khi người Úc bản xứ thường sử dụng những ngày nghỉ này chỉ để nghỉ.

Ông Sonny Trần, một chủ kinh doanh về dịch vụ địa ốc ở Cabramatta, nhận xét rằng cơn khủng hoảng kinh tế hiện nay cũng có nhiều mặt tích cực của nó, ví dụ lãi suất thấp, giá cả tụt xuống, một số dịch vụ lại lên ngôi bất ngờ như du lịch nội địa và du học quốc tế (đồng AUD giảm giá so với đồng USD nên thu hút được nhiều khách hàng hơn), mua bán bất động sản (nhờ các biện pháp trợ cấp cho dân mua căn nhà đầu tiên)…

Ông nói: “Chúng tôi không đủ nhà để bán vì chính phủ rộng tay cấp cho những người mua căn nhà đầu tiên hàng chục ngàn USD để đặt cọc và chi trả các khoản lệ phí thủ tục. Tôi cũng thấy số du học sinh từ Việt Nam sang Úc trong thời gian gần đây tăng lên so với Mỹ hoặc Canada vì đời sống và tiền tệ dễ chịu hơn”.

Đối với những người bị cuốn vào cơn lốc suy thoái, ưu tư và ưu tiên của họ chỉ tập trung vào một điểm là phải nhanh chóng tìm ra việc làm để sống cầm cự trong thời gian tới. Họ không thể trông cậy vào sự giúp đỡ từ chính phủ. Ông Thanh nói: “Tôi không mong đợi được chính phủ cho tiền dù rất cần. Tôi chỉ mong nền kinh tế nhanh chóng phục hồi để có cơ hội tự lực lo liệu cho bản thân và gia đình mình. Tôi đã qua tuổi 50 và chỉ còn chục năm để làm việc. Con cái tuy đã lớn nhưng tôi muốn một đời sống độc lập”.

Chị Thanh cũng cùng một tâm trạng như vậy: “Nhận tiền trợ cấp của chính phủ là điều bất đắc dĩ. Các con của tôi còn nhỏ quá, một đứa mới bắt đầu trung học và hai đứa còn ở tiểu học. Tôi không thể bỏ bê chúng để có nhiều thời gian mà đi làm. Hơn nữa, việc làm công nhật với giờ giấc phù hợp hoàn cảnh riêng của tôi bây giờ không dễ kiếm”.

Ánh Hồng
theo Doanh nhân Sài Gòn cuối tuần