Vấn đề người nhập cư và sinh sống bất hợp pháp tại Đức đang gây ra nhiều vấn đề về kinh tế cũng như xã hội cho nền kinh tế số 1 châu Âu này. Chính vì thế, Đức đang ngày một siết chặt việc người nước ngoài nhập cư vào Đức trong đó có cộng đồng người Việt.

Cộng đồng người Việt là nhóm người ngoại quốc gốc Á lớn nhất tại CHLB Đức và đang có những đóng góp quan trọng vào sự phát triển kinh tế xã hội Đức. Theo công bố của Văn phòng Thống kê Liên bang Đức, hiện nay số người VN ở Đức là khoảng 90.000 ngươi. Tuy nhiên, cộng đồng người VN ở Đức có tính chất phức tạp nhất trong cộng đồng người nhập cư tại Đức. Nhức nhối nhất là có tới 40.000 người Việt hiện đang sinh sống bất hợp pháp tại đây, gây ra nhiều vấn đề về xã hội cho nước Đức.

Muôn nẻo nhập cư vào Đức

Ngày càng nhiều người Việt Nam sang Đức tìm kiếm cơ hội làm ăn. Vì sao? Xin mượn lời anh Hiệp, một người Việt sống lâu năm tại Berlin: “Trước đây khi nước Đức mới thống nhất, nhiều người Việt sang Tây Đức làm ăn rất thành công. Do giá nhân công bên này rất cao nên nhiều người Việt là chủ nhà hàng, chủ siêu thị muốn đưa người nhà sang làm.” Tuy nhiên, không ít người bị các đường dây đưa người đi nước ngoài dụ dỗ về “miền đất hứa”. Và họ sẵn sàng bỏ một số tiền rất lớn để được tới Đức. Trong khi nhiều người sang Đức bằng con đường hợp pháp như đoàn tụ gia đình, du học, chương trình thẻ xanh thì nhiều người lại chọn con đường cực kỳ rủi ro: tìm mọi cách vượt biên với sự giúp sức của các băng nhóm tội phạm hay các cuộc “hôn nhân mua bán”.

Cuối năm 2008, cảnh sát Đức bắt giữ 21 người Việt tại Berlin, Rotock, Brandenburg và Bavaria vì liên quan đến một đường dây đưa người nhập cư vào Đức và các nước Tây Âu. Kết quả điều tra cho thấy đường dây này đã thực hiện trót lọt khoảng 40 vụ, với ít nhất 130 người đã được đưa từ Việt Nam sang các nước Tây Âu một cách bất hợp pháp. Nạn nhân phải trả một khoản phí lên tới 20.000 Euro. Trong những chuyến đi “lành ít dữ nhiều ấy”, không ít những bi kịch đã xảy ra. Nhiều người tới được nước Đức, nhưng cũng không ít người bỏ mạng trên những nẻo đường đầy tuyết trắng trên đất Nga hay Séc. Câu chuyện về chị Hoa đã được nhật báo Tagesspiegel đưa tin tháng 9/2008 là một minh chứng. Thế chấp nhà để có số tiền 10.000 euro nộp cho 1đường dây, chị được đưa tới Đức. Bọn buôn người nhét 8 người trên một chiếc BMW và đâm vào gốc cây khi chạy chốn cảnh sát làm 6 người chết. Chị Hoa may mắn sống sót nhưng bị hồi hương với vết thương và khoản nợ khổng lồ.

Quyên, một cô gái gốc Hải Dương sang Đức từ năm 19 tuổi nhưng đã hơn 10 năm qua vẫn sống chui lủi. Cô cũng không thể trở về vì chưa trả xong món nợ 40.000 mác mà gia đình đã vay mượn cho cô đi. Nhưng cô còn may mắn hơn những người bạn của mình đã chết do chó của cảnh sát Czech cắn chết trên đường vượt biên. Đến được Đức đã khó, nhưng sinh sống chui lủi bất hợp pháp ở nơi xứ người còn gian khổ muôn phần. Không có trình độ, họ phải chấp nhận công việc nặng nhọc, lại luông sống trong tâm trạng nơm nớp lo bị phát hiện. Họ phải sống trong tình trạng 3 không: không quê hương, không gia đình, không được thừa nhận.

Bên cạnh đó, nhiều nhóm tội phạm gốc Việt tại Đức hoạt động rất mạnh với đủ mánh khoé kiếm tiền từ đưa người vượt biên trái phép, buôn ma tuý, trồng cần sa… đã khiến giới chức Đức lo ngại.

Đức thặt chặt quy định đối với người nhập cư

Tuy nhiên, trước vấn nạn dòng người nhập cư từ các nước thứ ba, đặc biệt là châu Á và châu Phi vào châu Âu nói chung và Đức nói riêng, gây ra nhiều vấn đề về kinh tế cũng như xã hội, chính phủ Đức bắt đầu siết chặt những quy định nhập cư cũng như nhập quốc tịch của nền kinh tế lớn nhất châu Âu này.

Nhập cư bất hợp pháp tại Đức bị coi là một tội có thể bị phạt tiền hoặc giam giữ đến 1 năm. Năm 1999, Chính phủ Đức có một số thay đổi trong chính sách đối với người nước ngoài, tạo điều kiện cho ổn định cuộc sống (cho cư trú đối với những người nhập cảnh vào Đức trước năm 1990, và người có gia đình nhập cảnh vào trước năm 1993 nêu không vi phạm luật pháp Đức).

Luật nhập cư của Đức chính thức có hiệu lực từ ngày 1/1/2005. Luật được đánh giá là “đóng cửa” đối với lao động phổ thông nhập cư và mở cửa đối với những lao động trí thức, tay nghề cao và những nhà nghiên cứu khoa học.

Kể từ 2007, Đức cho phép hợp thức hoá một số trường hợp đặc biệt là những người mà thủ tục trục xuất buộc phải hoãn lại vì những lý do khác nhau. Có tới 14.750 người trong tổng số 154.780 người nhập cư đã được hợp thức hoá.

Tháng 5 vừa qua, Đức cũng đã cùng các 27 nước thành viên EU thông qua luật mới về người nhập cư, theo đó người nhập cư trái phép tại sẽ không bị giam quá 18 tháng trước khi được trả về quê hương, trẻ em không có người đi cùng không bị trục xuất.

Kể từ ngày 1/09/2009, người nước ngoài sống ở Đức khi xin nhập quốc tịch Đức phải trải qua 1 kỳ kiểm tra là những câu hỏi lựa chọn đơn thuần những hiểu biết về nước Đức. Trong tổng số 33 câu hỏi, Bạn phải trả lời đúng tối thiểu 13 câu. Tổng số các câu hỏi để đưa ra chọn là 300 câu, tùy từng tiểu bang sẽ có 10 câu hỏi thêm riêng. Đức còn quy định dạng đoàn tụ gia đình phải vượt qua kỳ kiểm tra tiếng Đức ở trình độ A1 mới được cấp visa.

Đối với cộng đồng người VN ở Đức, những đối tượng không thuộc diện hợp pháp hoá, bạn yêu cầu hồi hương theo Hiệp định nhạn trở lại công dân ký giữa hai nước ngày 21/7/1995.


Nhập gia phải tuỳ tục!

Cộng đồng người Việt đang có những đóng góp quan trọng vào sự phát triển của nền kinh tế và xã hội Đức. Học sinh Việt Nam được đánh giá rất cao ở Đức. Mới đây tờ báo Thời Đại (die Zeit) có công bố chung về kết quả học tập của học sinh phổ thông ở Đức. Thật bất ngờ, học sinh gốc Việt Nam đứng đầu bảng, trên cả học sinh gốc Đức và các nước khác như Nga, Italia, Tây Ban Nha… Riêng tỷ lệ của học sinh Việt ở các trường chuyên vượt học sinh gốc Thổ Nhĩ Kỳ tới 4 lần. Giới nghiên cứu về giáo dục gọi đó là “Điều kỳ diệu Việt Nam” ở Đức. Có nhiều nhà nghiên cứu xã hội cho rằng nếu đà này tiếp tục diễn ra thì trong vòng 10 đến 15 năm nữa con em của người Việt sẽ thành tầng lớp tinh hoa của xã hội Đức.

Mới đây nhất, tiến sĩ, nghị sĩ trẻ 36 tuổi người Đức gốc Việt Phillipp Roesler đã được cử giữ chức Phó Thống đốc kiêm Bộ trưởng Kinh tế bang Niedersachsen, bang lớn thứ hai ở Đức.

Một vấn đề mà nước Đức đang phải đối mặt là thiếu trầm trọng lực lượng lao động chất lượng cao trong những năm tới. Theo tài liệu nghiên cứu của Phòng Công-Thương Đức (IHK), đến năm 2020 chỉ riêng bang Baden-Wuerttemberg sẽ thiếu 180.000 cán bộ khoa học và 370.000 lao động không có học vấn cao, đặc biệt trong các ngành nghề kỹ thuật. Chính vì thế, Đức đang mở rộng cửa đón người nhập cư có tay nghề cao. Học sinh nước ngoài có thể ở lại 1 năm sau khi tốt nghiệp để tìm việc. Và hiện chính quyền Đức đang thảo luận việc mở thị trường lao động cho người nước ngoài có bằng đại học, đặc biệt những người tốt nghiệp ở Đức.

Tuy nhiên, để trở thành một cộng đồng được tôn trọng tại Đức, người Việt cần khắc phục những hạn chế vốn có của mình, đặc biệt là ý thức tuân thủ luật pháp. Việc không vi phạm luật pháp Đức lại là rào cản mà không ít gia đình Việt. Chỉ cần một lần buôn thuốc lá lậu bán trên vỉa hè mà bị cảnh sát Đức bắt được, cũng bị “ghi sổ đen” và có thể bị đem ra tính sổ khi xin nhập cư. Nếu bán thuốc lá cho trẻ em thì việc trục xuất là không tránh khỏi.

Lê Hùng – Ánh Hồng
theo Cộng Đồng