Trong vòng xoáy suy thoái được coi là “tệ hại nhất trong 60 năm qua” tại Australia, cộng đồng người Việt chịu tác động nặng nề.

Phần đông họ sinh sống trong khu vực Tây Nam Sydney, tại những vùng ít công nghiệp cao cấp và hầu như chẳng có cơ quan chính phủ liên bang hoặc cơ sở kinh doanh nào lớn. Một số siêu thị và cửa hàng lớn của Australia trong khu vực này như Go-Lo, Spotlight, Best và Less… cũng đã phải đóng cửa hoặc giảm hoạt động vì doanh thu quá sa sút.

Thành phố Fairfield thuộc bang New South Wales (bao gồm cả vùng Cabramatta) và nơi thường được nhắc đến như “thủ đô của người Việt ở Australia” cũng là một trong những địa phương có tỷ lệ thất nghiệp cao nhất nước. Ông Lâm Thanh, 52 tuổi, đến Australia cách đây gần 20 năm và đang sống ở vùng Cabramatta, thông thạo cả ba thứ tiếng Anh, Việt và Hoa, cũng vừa bị mất việc.

Từ nhiều năm qua, ông hành nghề tự do và có mức thu nhập tương đối khá. Để chuẩn bị cho giai đoạn nghỉ hưu, ông đã tìm một việc làm ổn định trong lĩnh vực bán công với vai trò nhân viên đa ngữ. Nhưng cơn lốc suy thoái kinh tế toàn cầu đã làm tiêu tan dự định đó. Nơi ông Thanh làm việc, một cơ quan tư nhân cung cấp dịch vụ xã hội cho chính phủ ở Sydney, đã có khoảng 20 người bị cho thôi việc trong đợt giảm biên chế vừa qua. Số tiền bồi thường ít ỏi không giúp họ yên tâm trong thời buổi khó khăn này. Những người còn lại đang ở trong tâm trạng nơm nớp sợ đến phiên mình.

Thị trường lao động ở Australia đang có những biến động mạnh. Hàng chục nghìn nhân công đã bị mất việc. Nhiều người cảm thấy việc làm của họ rất bấp bênh trong hoàn cảnh hiện nay, muốn “nhảy xuống biển trước khi tàu bị đắm” nhưng dường như mặt biển cũng đen ngòm. Một số người khác muốn “phòng thủ an toàn” bằng cách tìm một việc làm bán thời gian hay công nhật xen lẫn với việc làm toàn thời gian hiện có, nhưng thị trường lao động rất ít chỗ trống.



Một khu chợ người Việt ở Australia.

Một số hãng áp dụng biện pháp giảm giờ làm để giữ công nhân, chỉ còn làm việc bốn ngày thay vì năm ngày như trước. Có nơi, công nhân luân phiên tuần làm, tuần nghỉ. Tuy thu nhập bị giảm nhưng bù lại, họ có thể yên tâm phần nào về chuyện giữ được việc làm qua cơn nguy khó để chờ đợi ngày mai tươi sáng hơn.

Tỷ lệ thất nghiệp trên toàn Australia hiện nay là 5,2%, dự đoán trong năm tới sẽ tăng lên 7%. Trong cộng đồng người gốc Việt, tỷ lệ đó còn cao hơn vì phần lớn tập trung vào những ngành nghề bị ảnh hưởng mạnh nhất như may mặc, chế biến, sản xuất, xây dựng và tiểu thương. Một số kinh tế gia vẫn cho rằng đó tỷ lệ trên vẫn lạc quan, vì nó có thể lên đến hai con số. Chính thứ trưởng Tài chính Chris Bowen cũng cảnh báo về “một viễn cảnh u ám hơn trước khi mùa xuân kinh tế ló dạng”, và tình trạng suy thái có thể kéo dài hơn ba năm nữa.

Trên đường phố vùng Cabramatta, Bankstow và Marrickville, ba khu vực có mật độ tập trung đông đảo người Việt nhất ở bang New South Wales, đâu đâu người ta cũng bàn tán về chuyện việc làm, giá cả và các biện pháp kích hoạt kinh tế mà chính phủ đang thực hiện. Họ có những ý kiến khác nhau về “cơn mưa tiền” 42 tỷ USD mà Thủ tướng Rudd vừa đưa ra nhằm khuyến khích dân chúng “thả ga tiêu xài” để kích thích kinh tế phát triển. Có lẽ, đối với cộng đồng gốc Việt, đó là biện pháp trực tiếp và thiết thực nhất để họ vượt qua nỗi ám ảnh bị mất việc làm, giảm doanh thu, hoặc nguy ngập hơn là không trả nổi tiền góp hằng tháng cho món nợ vay mua nhà. Số người về Việt Nam giảm thấy rõ trong dịp Tết vừa qua đã chứng minh nỗi lo âu đó.

Ông Sonny Trần, một chủ kinh doanh về dịch vụ địa ốc ở Cabramatta, nhận xét rằng cơn khủng hoảng kinh tế hiện nay cũng có nhiều mặt tích cực, ví dụ lãi suất thấp, giá cả tụt xuống, một số dịch vụ lên ngôi bất ngờ như du lịch nội địa và du học quốc tế (đồng AUD giảm so với USD nên thu hút được nhiều khách hàng hơn), mua bán bất động sản (nhờ các biện pháp trợ cấp cho dân mua căn nhà đầu tiên)…

Ông nói: “Chúng tôi không đủ nhà để bán vì chính phủ rộng tay cấp cho những người mua căn nhà đầu tiên hàng chục ngàn USD để đặt cọc và chi trả các khoản lệ phí thủ tục. Tôi cũng thấy số du học sinh từ Việt Nam sang Australia trong thời gian gần đây tăng lên so với Mỹ hoặc Canada vì đời sống và tiền tệ dễ chịu hơn”.

Đối với những người bị cuốn vào cơn lốc suy thoái, ưu tư và ưu tiên của họ chỉ tập trung vào một điểm là nhanh chóng tìm ra việc làm để sống cầm cự trong thời gian tới. Họ không thể trông cậy vào sự giúp đỡ từ chính phủ. Ông Thanh nói: “Tôi không mong đợi được chính phủ cho tiền dù rất cần. Tôi chỉ mong nền kinh tế nhanh chóng phục hồi để có cơ hội tự lực lo liệu cho bản thân và gia đình mình. Tôi đã qua tuổi 50 và chỉ còn chục năm để làm việc. Con cái tuy đã lớn nhưng tôi muốn một đời sống độc lập”.

Chị Thành cũng cùng một tâm trạng như vậy: “Nhận tiền trợ cấp của chính phủ là điều bất đắc dĩ. Các con của tôi còn nhỏ quá, một đứa mới bắt đầu trung học và hai đứa còn ở tiểu học. Tôi không thể bỏ bê chúng để có nhiều thời gian mà đi làm. Hơn nữa, việc làm công nhật với giờ giấc phù hợp với hoàn cảnh riêng của tôi bây giờ không dễ kiếm”.

Ánh Hồng
theo Doanh Nhân Cuối tuần