Việt Nam hiện đang đứng ở vị trí thứ 14 trên bản đồ dân số thế giới với hơn 84 triệu người, trải qua nhiều hoàn cảnh khác nhau cùng với những biến cố thăng trầm của lịch sử mà một bộ phận người Việt đã ly hương sinh sống tại nhiều nơi trên khắp thế giới.

Theo một thống kê chưa đầy đủ thì hiện có khoảng 3,5 triệu người Việt đang sinh sống tại 100 nước và vùng lãnh thổ, cho đến nay những thế hệ người Việt thứ 2, thứ 3 đã hình thành và phát triển hết sức mạnh mẽ. Từ thực tế cuộc sống, nhu cầu dạy và học tiếng Việt cho thanh thiếu niên người Việt tại nước ngoài đang trở thành một đòi hỏi ngày càng bức thiết. Vài năm trở lại đây, khi cuộc sống của người Việt tại hải ngoại ngày càng được quan tâm hơn thì Đảng và nhà nước cũng đã có những chủ trương, hành động cụ thể tạo điều kiện cho việc dạy tiếng Việt đối với người Việt Nam ở nước ngoài thông qua các ấn phẩm văn hóa và các chương trình truyền hình. Tuy nhiên ở một nơi mà cộng đồng người Việt còn khá non trẻ, mới chỉ bùng phát trong khoảng 6 năm trở lại đây với số lượng chưa tới 2000 người nhưng công cuộc gieo mầm cho tiếng Việt đã bắt đầu từ 10 năm trước, đó chính là những lớp học tiếng Việt dành cho thanh thiếu niên tại Odessa – Ucraina.

 Đến với lớp học của cô giáo Loan vào một ngày đầu đông, tôi được thấy một căn phòng với khoảng 40m vuông của ông Vũ Đức Trường bí thư Đảng ủy vùng tại Odessa – chủ tịch Hội doanh nghiệp được dùng làm phòng học tiếng Việt với đầy đủ bàn, ghế, bảng, sách vở, mười mấy em học sinh ngồi ngay ngắn đang ê a đánh vần. Những lớp học tiếng Việt như thế này xuất hiện từ năm 1998 tại kí túc xá số 10 do thầy Đỉnh phụ trách. Trải qua 10 năm, tuy cuộc sống mưu sinh tại hải ngoại cũng như tình hình xã hội đã có nhiều thay đổi nhưng cộng đồng người Việt tại Odessa vẫn cố gắng duy trì và phát triển phong trào dạy tiếng Việt cho thanh thiếu niên. Đến nay trong cộng đồng đã có 3 lớp học tiếng Việt là lớp 1, lớp 2 và lớp 3, mỗi lớp khoảng 12 em riêng khu vực Kva do điều kiện địa lý, các gia đình sống rải rác nên đội ngũ giáo viên đã phải tổ chức cho các em học theo nhóm, mỗi nhóm khoảng 4 đến 5 em. Toàn bộ tài liệu dạy và học của các em đều là các ấn phẩm của bộ giáo dục và đào tạo phát hành được mang từ trong nước qua. Một khóa học tiếng Việt của các em kéo dài trong 4 năm với chương trình từ lớp 1 tới hết lớp 4, sau mỗi năm học giáo viên cùng phụ huynh của các em đều tiến hành tổng kết, khen thưởng cũng như trao giấy chứng nhận tốt nghiệp “trường làng của công đồng” cho các em. Tuy là ngày nghỉ cuối tuần nhưng các em vẫn đến lớp học rất đều đặn với một niềm vui thích vì tại lớp học của cô giáo Loan, các em không chỉ được dạy tiếng Việt mà còn được học vẽ, học hát, nhiều em đã biết tự sáng tác những câu thơ đầu tiên. 20/11 vừa qua, để chào mừng ngày nhà giáo Việt Nam các em đã cùng nhau làm một tờ báo tường trên khổ giấy A2. Nhìn vào những nét vẽ ngộ nghĩnh những dòng chữ nắn nót, ngay ngắn của các em, tôi hiểu rằng những gì mà các thầy các cô đã làm nơi lớp học nhỏ bé này là vô cùng to lớn và đáng kính trọng, họ đã thổi vào tâm hồn trẻ thơ của các em những ý niệm giản đơn và trong sáng về tiếng Việt, về văn hóa Việt Nam. Đối với các em, những chữ cái latin ngày nào vẫn còn lạ lẫm thì nay đã trở nên thân quen, chữ “c” cong cong khó đọc hôm qua đã biến thành “con thuyền” trên báo tường của các em hôm nay và đó chính là sự đền đáp không gì lớn lao hơn đối với những người thầy, người cô, những người đang từng ngày gieo “mầm tiếng Việt” trên “mảnh đất con người”. 10 năm với công cuộc gìn giữ và phát triền tiếng Việt là biết bao nhiêu khó khăn, từ việc thiếu giáo viên cho đến việc thiếu địa điểm học, thiếu sách vở… . Để đạt được những thành quả như ngày hôm nay, ngoài công sức và tâm huyết của đội ngũ giáo viên, không thể không nhắc tới sự đóng góp, ủng hộ lớn lao cả về vật chất lẫn tinh thần của Hội người Việt Nam và phu huynh của các em học sinh, họ đã luôn chung sức cùng các thầy cô với sự nghiệp trồng người.




Trong cuộc sống có những công việc nhỏ bé đôi khi phải cần tới sự nỗ lực lớn lao và công việc “gieo mầm cho tiếng Việt” tại Odessa là một việc làm như thế. Bằng sự đóng góp của cả cộng đồng cùng với quyết tâm gìn giữ văn hóa truyền thống của Việt Nam thông qua tiếng Việt, các lớp học tiếng Việt đã được duy trì trong suốt 10 năm qua. Với những thành quả đạt được hôm nay, cộng đồng người Việt Nam tại Odessa xứng đáng được coi là một điểm sáng trong công cuộc gìn giữ và phát triển tiếng Việt của cộng đồng người Việt hải ngoại. Và trong thời gian tới các KTX được chuyển đến khu vực làng Sen, lúc đó các cháu sẽ có những phòng học rộng rãi và đầy đủ tiện nghi hơn.

Long