Trước tình hình nhiều lao động (LĐ) làm việc ở Nga buộc phải trở về trước thời hạn, Tuổi Trẻ đã trao đổi với ông Đào Công Hải (ảnh) – phó cục trưởng Cục Quản lý LĐ ngoài nước. Ông Hải cho biết:

– Đến nay khoảng 5.000 LĐ VN sang Nga làm việc chủ yếu trong ngành may mặc và cơ khí (nghề hàn). Khủng hoảng tài chính thế giới từ năm 2008 khiến tình trạng mất việc làm xảy ra nghiêm trọng với nhiều thị trường LĐ, tập trung vào một số ngành công nghiệp như điện tử, ôtô, may mặc và xây dựng… LĐ VN làm việc ở nước ngoài cũng nằm trong hoàn cảnh đó.

* Cục Quản lý LĐ ngoài nước nhiều lần cho rằng khi mở một thị trường mới đã có những bước khảo sát kỹ càng, hợp đồng cung ứng LĐ đều được thẩm định kỹ. Nhưng sai sót vẫn xảy ra, vì đâu?

– Khi nhu cầu LĐ giảm, LĐ thiếu việc làm, thu nhập giảm, thậm chí một số LĐ sau khi được doanh nghiệp và đối tác nước ngoài cố gắng hỗ trợ tìm việc làm mới không thành công phải về nước trước thời hạn. Một số hợp đồng cung ứng LĐ có phát sinh chưa đúng với cam kết ban đầu.

* Trách nhiệm này ai sẽ chịu hay thiệt thòi vẫn là người LĐ nghèo?

– Công tác đưa LĐ VN đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng đã được luật hóa. Luật đưa LĐ VN đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng của VN được thực hiện từ 1-7-2007. Theo quy định của luật, khi vụ việc phát sinh liên quan đến việc phái cử LĐ do doanh nghiệp xuất khẩu LĐ (XKLĐ) thực hiện (kể cả phát sinh trong quan hệ LĐ hay trong thời gian sống tại nước sở tại), trên cơ sở trách nhiệm quản lý LĐ cũng như quy định liên quan của nước sở tại, các doanh nghiệp có trách nhiệm hợp tác với đối tác và chủ sử dụng LĐ giải quyết phát sinh, đảm bảo quyền lợi hợp pháp của người LĐ.

Nếu LĐ về nước trước thời hạn vì lý do khách quan, doanh nghiệp XKLĐ cùng người LĐ tiến hành thanh lý hợp đồng đã ký kết. Doanh nghiệp XKLĐ ngoài trách nhiệm giải quyết phát sinh liên quan đến LĐ ở nước ngoài, thanh lý hợp đồng theo quy định với LĐ sau khi về nước còn có trách nhiệm hướng dẫn người LĐ nếu có nhu cầu sẽ được vay vốn theo như một số chính sách quy định, cũng như tạo điều kiện hỗ trợ họ làm việc ở một quốc gia khác.

* Trong những thông tin người LĐ từ Nga trở về cung cấp, nghiên cứu kỹ các hợp đồng cho thấy có sai sót từ phía doanh nghiệp. Cục Quản lý sẽ làm gì với tư cách quản lý?

– Theo quy định, hợp đồng phái cử LĐ được bất kỳ doanh nghiệp XKLĐ ký với đối tác nước ngoài đều phải được đăng ký tại Cục Quản lý LĐ ngoài nước để thẩm định. Sau khi được chấp thuận, doanh nghiệp XKLĐ mới thực hiện.

Nếu trong quá trình thực hiện có điều khoản nào chưa đúng, doanh nghiệp phải có trách nhiệm cùng đối tác và chủ sử dụng LĐ nước ngoài xử lý ngay điều khoản đó nhằm đảm bảo quyền lợi và lợi ích hợp pháp của người LĐ. Trong quá trình thực hiện việc đưa LĐ đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, kể cả doanh nghiệp XKLĐ và người LĐ nếu vi phạm quy định sẽ được xử lý theo nghị định số 144/2007 ngày 10-9-2007 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động đưa người LĐ VN đi làm việc ở nước ngoài. Doanh nghiệp phải bồi thường cho người LĐ theo quy định có trong Luật XKLĐ

* Theo cục, trong tình hình hiện nay, người LĐ nên tiếp tục sang Nga làm việc hay không? Nếu người LĐ vẫn muốn, họ sẽ đi như thế nào, ở đâu để an toàn?

– Nhu cầu tiếp nhận LĐ nước ngoài nói chung và LĐ VN nói riêng của thị trường LĐ Nga vẫn có, song hiện đã suy giảm. Trách nhiệm của các doanh nghiệp XKLĐ là phải ký kết được hợp đồng phái cử đảm bảo an toàn, không rủi ro.

Khi doanh nghiệp về địa phương tuyển chọn LĐ, Sở LĐ-TB&XH địa phương cũng như người LĐ có thể yêu cầu doanh nghiệp cho xem hợp đồng phái cử đã được Cục Quản lý LĐ ngoài nước thẩm định và công văn cho phép thực hiện hợp đồng đó.

Ngoài ra người LĐ có thể gọi điện đến đường dây nóng của Cục Quản lý LĐ ngoài nước theo số: (04)- 38249517 xin máy lẻ 511, 512, 513 phòng thông tin tuyên truyền hoặc 601, 602,603, 605, 606, 607, 608 phòng thị trường LĐ để được hướng dẫn.

* Theo Cục Quản lý LĐ nước ngoài, LĐ VN đi Nga làm việc thường qua hai đường: chính thống (qua các doanh nghiệp XKLĐ hay hợp đồng cá nhân – tức một bộ phận người từ Nga về trực tiếp chỉ đăng ký tại sở LĐ-TB&XH các địa phương) và không chính thống (thăm hỏi, du lịch… rồi trốn ở lại làm việc).

* Để bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình, người LĐ nên đi theo đường chính thống, thông qua những doanh nghiệp có hợp đồng đăng ký và được thẩm định tại Cục Quản lý LĐ ngoài nước. Nếu không, khi có sự cố xảy ra mọi quyền lợi sẽ bị mất trắng mà các cơ quan chức năng cũng khó can thiệp.

Ánh Hồng
theo tuoitre.com.vn