Nga và Ukraine vẫn đang tranh cãi về Hạm đội Biển Đen đồn trú tại căn cứ Sevastopol. Mặc dù Hạm đội Biển Đen đã được phân chia vào năm 1997 nhưng Moscow và Kiev không thông qua các thỏa thuận song phương có liên quan cho đến ngày 24/3/1999. Hơn nữa, cả hai bên vẫn tiếp tục tranh cãi gay gắt về tương lai của hạm đội này…

Cuộc đấu tranh về tương lai của Hạm đội Biển Đen bắt đầu vào ngày 05/4/1992 – khi Tổng thống Ukraine khi đó – ông Leonid Kravchuk – kí sắc lệnh về Các biện pháp khẩn cấp Phát triển Lực lượng vũ trang Ukraine.

Sắc lệnh này đặt Hạm đội Biển Đen của Xô Viết cũ dưới quyền thực thi pháp lý của Kiev. Cũng từng có những kế hoạch thiết lập hải quân Ukraine trên cơ sở các yêu tố của hạm đội được triển khai tại Ukraine. Trong thực tế, điều này ám chỉ rằng Kiev sẽ có thể kiểm soát toàn bộ Hạm đội Biển Đen. Tuy nhiên, chính phủ Ukraine không có quyền đưa ra quyết định này.

Hiện tại, Hạm đội Biển Đen là một phần của Lực lượng vũ trang CIS và Hải quân CIS, do đô đốc Vladimir Chernavin chỉ huy.

Vào ngày 07/4/1992, Tổng thống Nga Boris Yeltsin đã đưa ra sắc lệnh đặt Hạm đội Biển Đen dưới quyền thực thi pháp lý của Moscow. Điện Kremlin đã đề xuất giải quyết cuộc khủng hoảng này thông qua đàm phán. Cả Kiev và Moscow đều tạm thời hoãn các sắc lệnh đã nói đến trước đây trong thời gian hội đàm.

Việc “mặc cả” ngoại giao kéo dài gặp trở ngại do những nỗ lực của Kiev trong việc thuyết phục quân nhân thuộc Hạm đội Biển Đen thề trung thành với Ukraine, để thiết lập kiểm soát về hạm đội, và để đặt Moscow vào việc đã rồi.

Vào ngày 28/5/1997, các thỏa thuận liên chính phủ cuối cùng về quy chế hoạt động của Hạm đội Biển Đen, các điều khoản đối với việc triển khai hạm đội tại Ukraine, giới hạn phân chia hạm đội và thỏa thuận liên quan đến sự phân chia của hạm đội và việc triển khai tại Ukraine đã được kí kết tại Kiev.

Hiện tại, Hạm đội Biển Đen bao gồm 50 tàu chiến và xuồng máy, cũng như vài chục tàu phụ trợ. Hạm đội này hiện nhỏ hơn so với Hải quân Thổ Nhĩ Kỳ nhưng lớn hơn tất cả các lực lượng hải quân Biển Đen khác cộng lại.  Vào tháng 8/2008, Hạm đội Biển Đen đã phải tiến hành các chiến dịch quân sự trong cuộc xung đột 5 ngày với Gruzia.

Hải quân Ukraine không được lợi từ các tàu chiến mà họ nhận được sau sự phân chia của Hạm đội Biển Đen. Đa số tàu chiến đã sớm phải loại bỏ, số còn lại được coi là không thích hợp để tiếp tục phục vụ.

Tuy nhiên, các cuộc tranh luận chính trị về Hạm đội Biển Đen tiếp tục không giảm bớt. Những người theo chủ nghĩa dân tộc Ukraine và những người ủng hộ họ yêu cầu Nga phải rút các tàu chiến khỏi căn cứ Sevastopol càng sớm càng tốt và không muốn thảo luận về việc gia hạn hợp đồng cho thuê căn cứ hải quân này sau năm 2017.

Căng thẳng giữa Nga và Ukraine gần đây gia tăng do liên quan đến cuộc xung đột Nga – Gruzia và việc Nga triển khai các tàu chiến thuộc Hạm đội Biển Đen, để đáp trả hành động của Mỹ và NATO.

Hạm đội Biển Đen là một đơn vị của hải quân Nga hoạt động trên Biển Đen và Địa Trung Hải từ thế kỷ 18. Căn cứ chính của hạm đội này đóng tại thành phố cảng Sevastopol thuộc bán đảo Crimean từ thế kỷ 19.

Theo một hiệp ước được ký năm 1997, Hạm đội này sẽ tiếp tục được thuê căn cứ Sevastopol cho tới năm 2017.

Ánh Hồng
theo RIA