Bất đồng về khí đốt giữa Nga và Ukraine đã thúc đẩy kế hoạch xây các đường ống dẫn khí đốt mang tên Dòng chảy phương Bắc và Dòng chảy phương Nam, giúp cung cấp khí đốt từ Nga đến các khách hàng châu Âu không còn quá cảnh Ukraine, chuyển sang đường biển Đen và biển Baltic. Do vậy, các kế hoạch này đã khuấy động một cuộc tranh cãi mới giữa Nga và Ukraine.

An ninh năng lượng cho châu Âu?

Giám đốc Tập đoàn Gazprom, Alexey Miller cho biết, Nga sẽ khai thác mỏ khí đốt ở Bắc Cực – nơi ước có khoảng 3.800 tỷ m³ khí đốt. Khí đốt từ đây sẽ được vận chuyển đến Đức qua đường ống Dòng chảy phương Bắc đang được xây dựng dưới biển Baltic. Đường ống Dòng chảy phương Nam – nối cảng Novorossiysk của Nga ở biển Đen với khu vực Varna của Bulgaria – dự kiến đưa vào hoạt động trong năm 2013.

Nhiều nước châu Âu, trong đó có Bulgaria, Hungary, Italia cùng nhiều nước thành viên EU, đã nhắc lại mối quan tâm và ủng hộ việc xây dựng đường ống khí đốt Dòng chảy phương Nam.

Thủ tướng Belarus, Sergey Sidorky đề nghị xây đường ống dẫn khí đốt khác để bảo đảm nguồn cung cấp khí đốt ổn định của Nga cho châu Âu, đồng thời tìm cách lôi kéo Ba Lan và Đức tham gia dự án. Đường ống dẫn khí đốt như đã đề nghị sẽ vận chuyển khí đốt khai thác tại bán đảo Yamal, Tây Bắc Siberia.

Tổng thống Nga, Dmitry Medvedev tuyên bố, Nga sẽ tiếp tục các dự án năng lượng quan trọng của mình, bất chấp khủng hoảng tài chính toàn cầu. Ông nhấn mạnh việc triển khai nhanh các dự án sẽ bảo đảm an ninh năng lượng cho châu Âu và việc mở rộng hệ thống đường ống khí đốt là cần thiết. Ông Medvedev cho biết: “Nếu chúng tôi thành công trong việc đa dạng hóa các đường vận chuyển khí đốt, châu Âu sẽ nhanh chóng thoát khỏi tình trạng “nóng lạnh thất thường” ở một số nước. Tất nhiên, chúng tôi sẽ không xây dựng một hình mẫu lý tưởng nhưng sẽ tìm cách có nhiều biện pháp chắc chắn để chấm dứt tình trạng đó”.

Ukraine cảnh báo về các tác động

Tuy nhiên, các chuyên gia Ukraine đã cảnh báo về các tác động có hại của kế hoạch trên. Chuyên gia kinh tế năng lượng Volodymyr Vakhitov cho rằng, không chỉ phải bảo đảm cho đường ống vận chuyển khí đốt mà phải bảo đảm cả nhà cung cấp. Ông cảnh báo, hiện một số nước châu Âu lệ thuộc vào Gazprom của Nga và việc xây thêm các đường ống khí đốt sẽ càng làm tăng sự lệ thuộc đó. Ngoài ra, đoạn chính của đường ống Dòng chảy phương Bắc sẽ gần như nằm hoàn toàn ở đáy biển chạy dọc các khu vực kinh tế của các nước Baltic. “Điều này sẽ gây thêm căng thẳng về các vấn đề an ninh quốc gia, quyền sở hữu lãnh thổ và môi trường”, Vakhitov nói.

Phó Giáo sư Valentin Zelenyuk, Đại học Kinh tế Kiev, cũng cho rằng, các dự án Dòng chảy phương Bắc và Dòng chảy phương Nam không phải là phương tiện đáng tin cậy để vận chuyển khí đốt và bảo đảm nguồn cung thường xuyên cho các khách hàng châu Âu. Trong bối cảnh giá dầu và khí đốt thấp như hiện nay, chưa kể lượng tiêu thụ khí đốt dự kiến giảm, những khoản đầu tư này có thể không thể thu hồi được vốn. “Gốc rễ vấn đề không phải là nằm ở đường ống khí đốt quá cảnh mà nằm ở sự độc quyền của Nga với thị trường khí đốt ở châu Âu”, Zelenyuk nói .

Ánh Hồng
theo RIA, THX