Theo mạng tin “ Báo chí quốc tế tổng hợp” , các nhà bình luận Phương Tây luôn nhận định rằng những cuộc diễn tập quân sự, tuần tiễu tầm xa của hải quân và không quân Nga gần đây báo trước sự trở lại của chính sách ngoại giao kiểu Liên Xô cùng tham vọng siêu cường. Tuy nhiên, trên thực tế nước Nga hiện phải đối mặt với cuộc khủng hoảng sâu rộng.

   Theo báo cáo mới nhất của chương trình phát triển Liên Hợp quốc  ( UNDP) về nhân khẩu học ở Nga dựa trên tỷ lệ sinh trong thập kỷ qua cho thấy số thanh niên trong độ tuổi nhập ngũ sẽ giảm phần nửa sau  năm 2020. Trong khi đó, nền kinh tế này tiếp tục sa sút với tỷ lệ thất nghiệp tăng gấp đôi trong 6 tháng qua. Còn tỷ giá đồng rúp so với Euro  và USD giảm mạnh khiến người ta hoài nghi phải chăng những tham vọng hiện nay của Kremlin là vượt quá khả năng?

    Một nghiên cứu mới công bố trên tờ “ Moskovski Comsomon” cuối tuần qua cho rằng : kinh tế Nga lúc này còn kém thành công hơn thời Liên Xô trước đây. Nó phải dựa nhiều hơn vào xuất khẩu nguyên liệu thô trong khi không xuất khẩu được nhiều sản phẩm giá trị gia tăng. Theo bài phân tích này, năm 1988 tỷ lệ dầu  mỏ khí đốt  và điện trong tổng kim nghạch xuất khẩu  của LX trước đây chỉ là 42.1 %. Trong khi đó, tỷ lệ này từ những số liệu sơ bộ  năm 2008 của Nga đã lên đến 65.9% . Hai thập kỷ trước, Liên xô xuất khẩu nhiều máy móc, phương tiện vận tải, sản phẩm hoá chất, hàng hoá công nghiệp. Nước Nga hiện đại không làm được như thế.

Việc gía dầu giảm cộng với cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu đã ảnh hưởng nặng nề đến Nga. Vừa qua, một cuộc điều tra thị trường Matxcova của nhật báo Izvestia cho thấy những người dân thành phố đã phải giảm từ 10-20% chi tiêu cho lương thực kể từ đầu năm này. Nga mất khoảng 200 tỷ USD trong quĩ dự trữ của mình để cứu không cho đồng rúp giảm giá quá nhanh. Nhà phân tích Kricheski nhận xét tiến trình trên có thể sẽ biến thành tai hoạ. Theo ông, Nga vẫn còn khoảng 386.5 tỷ  USD từ quĩ dự trữ ngoại tệ  cũng nhuư từ quĩ bảo vệ tỷ giá. Theo nhà phân tích này, thâm thụt ngân sách quốc gia và các khoản nghĩa vụ xã hội đã ngốn mất 225 tỷ USD của con số trên. Trong khoản còn lại thì 40 tỷ  cũng đã được chính phủ cam kết dành cho việc giải cứu hệ thống ngân hàng. Như vậy, ngân sách chống đỡ khủng hoảng chỉ còn 120 tỷ những trong 18 tháng tới, các ngân hàng và doanh nghiệp Nga phải trả nợ khoảng 171.7 tỷ USD. Như vậy, đến cuối năm tới, dự trữ ngoại tệ Nga sẽ cạn kiệt. Chủ tịch ngân hàng Tái thiết và phát triển Châu Âu  Thomas Mirow nhận xét rằng Nga sẽ cạn kiệt ngoại tệ nếu khủng hoảng tài chính kéo dài sang năm 2010.

  Lúc này, tình hình tài chính của Nga cũng không thể trông đợi vào “ chiến binh” chủ lực là Tập đoàn năng lượng Gazprom bởi bản thân tập đoàn này cũng bắt đầu mang dáng dấp một quả bong bóng sắp vỡ.  Từ năm 2004 đến năm 2008 chi phí hoạt động của Gazprom tăng gấp 3 lần, nợ tăng gấp 4 lần nhưng tỷ lệ tăng sản lượng hàng năm chỉ là 1.35%.

    Một hình ảnh tiêu biểu cho cuộc khủng hoảng tài chính là mức tăng chóng mặt của lãi suất. Kể từ tháng 10.2008, lãi suất vay thời hạn 3 tháng đã tăng gấp 3 từ 9.1% lên 28.3%. Một hệ thống quan trọng khác của nền kinh tế Nga là sản lượng năng lượng : trong tháng giêng sản lượng dầu đã giảm 1% so với cùng kỳ năm trước, xuống còn 9.7 triệu thùng/ngày. Sản lượng ít đi trong khi giá dầu trên thị trường thế giới vẫn giảm là một xu hướng đáng lo ngại.

 Tuần trước, phát biểu tại một diễn đàn, Bộ trưởng Phát triển kinh tế Nga Elvira Nabulina đã tỏ ý rằng dự báo chính thức về tốc độc tăng trưởng kinh tế 2.4% trong năm nay đã bị loại bỏ. Trong tháng 12.2008, một cuộc thăm dò ý kiến cho thấy chỉ có 23% người Nga cho rằng cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu là nghiêm trọng. Giờ thì con số đó đã tăng lên 43%. Chỉ 11% người Nga tin rằng kế hoạch chống khủng hoảng của chính phủ Nga tương xứng với tình hình và sẽ đem lại kết quả  tích cực trong tương lai gần.

Trần mai Tùng