Để bảo hộ ngành sản xuất ô tô nội địa, chính phủ Nga đã tăng thuế quan đánh vào ô tô cũ nhập khẩu. Điều này đã dấy lên làn sóng phản đối mạnh mẽ của các nhà buôn ô tô ở miền Viễn đông Nga. Cho tới nay, căng thẳng vẫn chưa được xoa dịu.

Vladimir Kirillov, Vitaly Sukhinin và những người đồng khởi xướng biểu tình một thời không hề quan tâm tới chính trị. Họ chỉ đầu tắt mặt tối làm nghề buôn ô tô Nhật cũ nhập khẩu ở vùng Viễn đông Nga cho đến khi chính phủ phản ứng với cuộc khủng hoảng tài chính bằng cách đánh thuế quan rất nặng vào mặt hàng này.

Các cuộc biểu tình của những nhà buôn ô tô ở Vladivostok trong hai tháng qua đã thu hút hàng nghìn người. Tháng 12 năm ngoái, chính phủ Nga đã cử cảnh sát đặc nhiệm từ Moscow tới Vladivostok sau 9 giờ bay để dập tắt một cuộc nổi loạn.

Một vài người tham gia biểu tình bị đánh và bắt giam. Một số người cho biết họ đã nhận được điện thoại đe dọa từ các cơ quan an ninh, yêu cầu họ dừng ngay việc phê phán chính phủ.

Bên cạnh tượng đài Lenin, người dân Vladivostok đang phản đối việc chính phủ áp thuế quan nặng hơn vào ô tô cũ nhập khẩu.

Các quan chức cấp cao cho rằng những người tổ chức biểu tình ở Vladivostok là những kẻ hưởng lợi bất chính được điều khiển bởi các tổ chức nước ngoài muốn khu vực này ly khai khỏi Nga. Mặc dù vậy, có vẻ như Kremlin đang lo ngại rằng việc phản đối thuế quan có thể lan từ những người buôn ô tô đến đông đảo công chúng, và chuyển thành một cuộc phản ứng dữ dội hơn của người dân đối với cách xử lý khủng hoảng tài chính của chính phủ.

Kirillov cho rằng hệ thống kinh tế và chính trị của chính phủ cần phải thay đổi. “Ở Nga, chúng tôi không hề được đảm bảo về quyền quan trọng nhất – quyền được kiếm sống”.

Kirillov cho biết anh là một trong những người tổ chức biểu tình gần đây bị các cơ quan an ninh cảnh cáo. Sukhinin thì chưa nhận được cú điện thoại nào, nhưng cho rằng đó là điều khó tránh khỏi. Anh cho biết: “Nếu bạn lên tiếng, bạn sẽ phải chịu thiệt thòi”.

Khi kinh tế phát triển, chính quyền Putin được ủng hộ rộng rãi và phe đối lập bị gạt ra ngoài lề. Nhưng giờ đây khi kinh tế suy thoái, các sự kiện xảy ra ở miền Đông nước Nga đang báo hiệu những bất bình gay gắt hơn. Các quan chức cấp cao ý thức được rằng khu vực duyên hải giáp với Trung Quốc và Bắc Triều Tiên này xưa nay vẫn rất dễ xảy ra bất ổn chính trị vì nó quá xa Moscow.

Căng thẳng không hề có dấu hiệu giảm bớt, và vào cuối tháng 1 vừa qua, một cuộc biểu tình nữa ở Vladivostok đã thu hút hơn 1000 người. Đảng Cộng sản Nga – muốn nhấn mạnh vấn đề thuế quan – cũng tham gia. Đoàn tuần hành hô vang: “Putin, từ chức đi!” và giơ cao bức tranh biếm họa Thủ tướng Putin và Tổng thống Medvedev.

Các sĩ quan an ninh chỉ giám sát chặt chẽ diễn biến của sự kiện này chứ không can thiệp do lo ngại công chúng sẽ phản ứng gay gắt như hồi tháng 12.

Các nhà phân tích chính trị cảnh báo rằng bây giờ vẫn là quá sớm để coi các cuộc phản đối như là mối đe dọa đối với Kremlin. Khu vực Viễn đông chỉ chiếm khoảng 5% dân số Nga, và các sự kiện này sẽ ảnh hưởng tới những khu vực khác của nước Nga đến mức nào vẫn còn là một câu hỏi.

Tuy vậy, thậm chí cả các nhà lập pháp địa phương thuộc đảng của ông Putin cũng đã công khai phản đối loại thuế quan này.

Đi dạo khắp Vladivostok, người ta sẽ hiểu được tại sao thuế quan đánh vào ô tô cũ nhập khẩu lại kích động dân chúng đến vậy. Mọi người đều thích lái xe Nhật cũ, những chiếc xe được nhập khẩu từ nơi chỉ cách Nga 500 dặm. Họ cho rằng loại xe này tốt hơn xe do Nga sản xuất rất nhiều.

Do đó, trên khắp các con phố ở Vladivostok là xe Toyota, Honda cũ và các loại xe Nhật khác với vô lăng bên phải (ở Nhật, ô tô đi bên trái đường). Rất khó tìm thấy một chiếc xe mang nhãn hiệu Nga.

Việc mặt hàng ô tô là trọng tâm của mối bất hòa đang ngày một gia tăng là không có gì khó hiểu. Vào thời kỳ hậu Xô Viết, ô tô là biểu tượng nổi bật của sự tự do cá nhân. Số người sở hữu ô tô ngày một tăng; cả ngành sản xuất ô tô nội địa và nhập khẩu ô tô đều phát triển.

Nhưng cuộc khủng hoảng tài chính đã tác động xấu tới những nhà sản xuất ô tô nội địa tại những khu vực đông dân của Nga. Để hỗ trợ họ, điện Kremlin đã tăng thuế quan đánh vào ô tô nhập khẩu lên mức 30%

Ở Zelenyi Ugol, một chợ ô tô ở Vladivostok, các nhà buôn cho biết thuế quan và sự sụt giá của đồng RUB, đã làm doanh thu của họ sụt giảm.

Những chiếc xe Nhật cũ ế ẩm do tác động của thuế quan

Các nhà buôn cũng nhấn mạnh rằng nền móng công nghiệp của khu vực này đã bị lung lay trong những năm gần đây, kể cả các tàu cá cũng làm ăn rất kém. Họ cho biết ngành công nghiệp ô tô đang cung cấp trên 100.000 việc làm cho những người nhập khẩu, bảo trì, vận chuyển và bán ô tô.

Vladimir M. Kurnosenko, một nhà buôn ô tô cũ ở Vladivostok, cho biết: “Ở đây không có doanh nghiệp nào cả; tất cả các nhà máy đều đã phá sản. Để kiếm sống, chúng tôi phải tự kinh doanh ô tô”.

Sergei M. Darkin, Thống đốc khu vực Vladivostok, cho biết ông hiểu được sự bất mãn của những người đang chịu tác động của loại thuế quan này, nhưng cũng chỉ ra rằng hiện có hai triệu người đang làm việc trong các nhà máy sản xuất ô tô nội địa. “Vì vậy, tất nhiên bạn phải bảo vệ ngành công nghiệp ô tô của Nga”.

Phó Thống đốc Yevgeny V. Khokholkov buộc tội các nhà buôn ô tô đang tìm cách lôi kéo mọi người tham gia biểu tình bằng các tin đồn sai sự thật rằng ô tô có vô lăng bên phải sẽ bị cấm. Ông cũng cho biết cảnh sát Moscow dập tắt cuộc biểu tình hôm 21/12 năm ngoái vì các cuộc phản đối trước đó đã làm mất trật tự xã hội.

Những người tổ chức biểu tình cho biết bất chấp sức ép của chính phủ, họ vẫn sẽ tiếp tục đẩy mạnh phong trào. Trong một cuộc biểu tình cuối tháng 1 vừa qua, một trong số họ, anh Maxim S. Vednyov, dự đoán rằng cuộc bạo động hồi tháng 12 sẽ trở thành một sự kiện quyết định trong cuộc đấu tranh chống lại điện Kremlin.

Hải Yến
theo NYT