Báo “Người Việt Ukraina” trân trọng giới thiệu độc giả bài phỏng vấn dưới đây để tham khảo chính sách và hành động của chính quyền Mỹ đối với Ukraina trên con đường cải cách và hội nhập Châu Âu, đồng thời chúng tôi kỳ vọng để độc giả Người việt Ukraina nhìn thấy một phần bức tranh cải cách đất nước mà một bộ phận đồng bào ta đang cư trú lâu dài ở đây.

Bà Alina Romanovski mới đây trở thành người điều phối trợ giúp Châu Âu và Á-Âu của bộ ngoại giao Mỹ. Bà đã tới Kyiv tham gia vào Hội nghị quốc tế ủng hộ cải cách ở Ukraina. Bà Romanovski đã trả lời phỏng vấn của báo “eurointegration” (Ukrainska Pravda).

PV:  Trước hết đề nghị bà kể về chuyến thăm Kyiv của mình

– Đây là chuyến thăm lần đầu của tôi tới Kyiv trên cương vị người điều phối của bộ ngoại giao (Mỹ) về trợ giúp các nước Châu Âu và Á-Âu mà tôi được giao phó từ tháng 3 năm nay. Một cơ hội may mắn là chuyến thăm Ukraina của tôi trùng khớp với “Summit Ukraina-EU” và Hội nghị quốc tế do chính phủ các bạn thực hiện. Chính vì vậy đối với tôi chuyến thăm là quan trọng – tôi điều phối tất cả sự trợ giúp của Hoa Kỳ cho khu vực này, còn đối với Ukraina thì hiện nay có sự tập trung chú ý đặc biệt. Để đánh giá việc thực hiện các chương trình này tôi đã gặp gỡ với các quan chức của Ukraina cũng như với các đại diện của xã hội dân sự – với tất cả những ai liên đới tới thực hiện chương trình nhờ trợ giúp kỹ thuật của Mỹ. Trước hết – đó là chương trình trợ giúp không mang tính chất quân sự. Chẳng hạn, ngay sau câu chuyện của chúng tôi tôi đã có kế hoạch gặp gỡ với những người lãnh đạo dự án đào tạo cảnh sát giao thông mới.

PV: Bà nói về các chương trình trợ giúp phi quân sự? Tại sao Bà không muốn nói về hợp tác quân sự?

– Trợ giúp quân sự không hoàn toàn liên quan tới lĩnh vực trách nhiệm của tôi. Tối thiểu là có một số người nữa theo dõi nó, những người có hiểu biết chính trong những vấn đề này. Ngoài ra, mục đích chính của chuyến thăm này của tôi là các đề tài kinh tế và nhân đạo. Chúng tôi cần phải đánh giá, các dự án chủ đạo của chúng tôi về cải cách các cơ quan thực thi pháp luật, phát triển nền dân chủ và cải cách pháp hiến đang chuyển động như thế nào.

PV: Bà đã hình dung về việc các chương trình này được thực hiện như thế nào chưa, hay chúng cần điều chính như thế nào, thưa bà?

– Cuộc hội nghị quốc tế vừa qua là một cơ hội thành công để cho các nhà trợ giúp quốc tế đánh giá thành công của các cuộc cải cách ở Ukraina. Tôi muốn làm rõ: chúng tôi có các cố vấn kỹ thuật được gửi tới các cơ quan nhà nước khác nhau của Ukraina. Tôi đã có cơ hội tiếp xúc với họ và nghe thấy những đánh giá của họ về tiến triển của cải cách ở Ukraina.

PV: tiến trình cải cách được đánh giá như thế nào, thưa bà?

– Một số cải cách được tiến hành nói chung là theo lịch trình. Chẳng hạn, cải cách lĩnh vực năng lượng. Có những thành công trong tái cơ cấu tập đoàn nhà nước “Naftogaz Ukraina”, chúng tôi chia sẻ những kinh nghiệm của mình về tiết kiệm năng lượng quốc gia. Thí dụ thứ hai của thực hiện cải cách thành công – đó là lĩnh vực thượng tôn pháp luật.

Chúng tôi giúp cho cải cách hệ thống cơ cấu tòa án, chẳng hạn, theo chương trình đào tạo lại các thẩm phán và công tố. Ở đây chúng tôi cũng thấy chuyển động tích cực của cải cách.

Nhưng đồng thời chúng tôi cũng thấy cải cách chậm chạp. Hiển nhiên, nếu tổ hợp các cải cách chiếm hết các lĩnh vực rộng lớn thì để áp dụng chúng đòi hỏi phải có nhiều thời gian hơn. Đây tôi đang muốn nói tới lĩnh vực giãn quyền trung ương. Ở đây rõ ràng cần nhiều thời gian, bởi vì cần thiết tích cực thu hút các chuyên viên và các giới xã hội vào quá trình.

PV:  Dù sao thì bà cũng cho biết nguyên nhân của chậm trễ? Các vấn đề kỹ thuật hay do sức cản của các quan chức hiện tại?

– Theo cảm nhận của tôi thì điều này ở mức độ cao liên quan tới các cơ chế kỹ thuật cần thiết để áp dụng những thay đổi quả thật là rất lớn. Đối với chúng tôi rõ ràng là tổng thống và thủ tướng trung thành với sự nghiệp đặt một nền móng cho một đường lối mới của Ukraina. Điều đó cũng đúng đối với các bộ trưởng phát triển kinh tế, bộ trưởng tài chính mà tôi đã kịp gặp gỡ. Nhưng tất cả các quá trình đòi hỏi phải có thời gian!

PV: Bao nhiêu thời gian thì vừa, thưa bà?

– Câu hỏi rất đúng chỗ, nhưng nó cần phải đặt ra cho bản thân người Ukraina. Tốc độ của cải cách phụ thuộc vào ý chí chính trị của chính phủ, đồng thời vào dân chúng, vào việc họ sẵn sàng đến đâu đối với những đổi thay đất nước. Ngoài ra, nên nhớ: một nền dân chủ lành mạnh và mạnh mẽ đòi hỏi những thay đổi và cải cách thường xuyên. Bởi vậy tôi không thể cho một câu trả lời đơn trị cho câu hỏi này. Thay vì điều đó, tôi có thể tuyên bố rằng, Hoa Kỳ là một cộng sự tuyệt đối trung thành trong thực hiện cải cách mà thực tế là trong tất cả các lĩnh vực. Chúng tôi không chỉ có hỗ trợ tài chính, chúng tôi mang đến các nhà tư vấn, điều phối quá trình hoạt động với các nước Đông Âu, những nước đã thành công và có kinh nghiệm cải cách.

PV: Bà theo dõi trợ giúp kỹ thuật cả với các nước Á-Âu khác. Vậy tình hình ở Ukraina so với cải cách ở các nước đó thế nào?

– Trong nhiều bình diện thì Ukraina như là dẫn đầu. Bởi Ukraina làm ngay những thay đổi mang tính chất bi kịch khi tiến hành cải cách trong điều kiện rất phức tạp, trước hết là trong khi có xung đột ở miền đông. Một thí dụ nổi bật – hiện đại hóa cảnh sát giao thông. Đây là vấn đề rất phức tạp, nhưng quá trình đang chuyển động, và sắp tới chúng ta sẽ thấy kết quả. Chúng tôi ủng hộ cải cách trong quốc hội. Các dự án luật được thông qua không phải hàng ngày thì cũng hàng tuần. Và đây là bằng chứng của việc các quá trình cải cách đang tiến triển đúng đắn.

PV: Bà có biết chương trình nào đang cần phải tăng cường hay không? Hoặc là chương trình mới nào cần cho Ukraina?

– Hiện tại ở chừng mực nào đó chúng tôi có mặt trong tất cả các lĩnh vực, ở nơi nào có tiến hành cải cách. Tất nhiên, chúng tôi cần phải tiếp tục các công tác này, thậm chí phải làm nhiều hơn, điều phối công tác với các nhà cấp vốn khác – luôn luôn có cơ hội để làm nhiều hơn. Nhưng nhìn chung tôi có thể nói rằng, tôi hài lòng với mức độ có mặt của chúng tôi hiện này trong tất cả các mảng cải cách.

Tất nhiên, bao giờ chính phủ Ukraina xác định được những hướng cải cách mới thì chúng tôi ngay lập tức sẽ giải quyết vấn đề về đưa các chuyên gia kỹ thuật mới tới đó và giải quyết vấn đề hình thức trợ giúp. Chúng tôi sẵn sàng ủng hộ các cơ cấu mới hướng tới đấu tranh với nạn tham nhũng, và tôi nhìn thấy trước rằng sự ủng hộ của chúng tôi trong lĩnh vực này sẽ gia tăng.

– Chính phủ Ukraina đã gửi đơn xin gia tăng trợ giúp trong lĩnh vực này chưa, thưa bà?

– Đã có những thảo luận về vấn đề này. Bây giờ cần thiết để cho các cơ cấu này làm việc và khi đó chúng tôi có thể định dạng nhu cầu của họ và cứu trợ.

PV: Sự giúp đỡ của Bà được xem như chỉ là tư vấn của các chuyên viên, hay là còn có cả trợ giúp tài chính?

– Vấn đề là nói về trợ giúp tổng thể. Về trợ giúp tài chính, trước hết là sự cung cấp bảo đảm của chính phủ Mỹ để cho chính phủ Ukraina có thể vay tiền. Những bảo đảm như vậy đã được thực hiện với 1 tỷ đô la, và hiện tại công việc trợ giúp bảo đảm cho vay số lượng tiền như thế nữa đang được thực hiện.

Ngoài ra, chúng tôi có một loạt các chương trình trong đó có cả cấp tài chính, chẳng hạn, chương trình ủng hộ kinh doanh nhỏ và vừa, hoặc ủng hộ các phương tiện thông tin đại chúng và các tổ chức xã hội.

PV: Cái sáng kiến của Hội nghị quốc tế là ở chỗ thảo luận cải cách với sự tham gia của các nhà tài trợ quốc tế vào việc chi tài chính cho hoạt động của các quan chức mới của Ukraina. Mỹ có sẵn sàng tham gia vào chương trình này?

– Chúng tôi đã bắt đầu thảo luận vấn đề, cái gì cần thiết cho Cải cách công vụ của Ukraina. Ở đây tôi cần phải lưu ý rằng, một số láng giềng của các bạn, chẳng hạn Ba Lan hoặc là Slovakia, cũng đã làm công việc như vậy, và vì thế họ có thể giúp chia sẻ kinh nghiệm với các bạn.

Còn về sự tham gia của chúng tôi thì tôi có thể nói: Nếu Ukraina quyết định rằng quốc gia mình cần cải cách một cách quy mô lĩnh vực công vụ và thấy vị trí của sự trợ giúp của Mỹ trong quá trình này thì chúng tôi có thể trả lời một cách chắc chắn là sẽ xem xét vấn đề này. Nhưng bao giờ và với khối lượng trợ giúp như thế nào thì đó là đối thượng thảo luận trong tương lai.

Nguồn: “Ukrainska Pravda”//eurointegration.com.ua

»Cùng chủ đề