Chỉ trong vòng một ngày, Merrill Lynch có thêm 696 triệu phú USD. Chuyện thoạt nghe thật khó tin. Làm gì có chuyện người người lên triệu phú USD ầm ầm và chóng vánh theo kiểu phong trào như thế, nhất là ở Merrill Lynch từng suýt bị phá sản vào cuối năm ngoái. Càng khó tin hơn khi lại xảy ra trong bối cảnh khủng hoảng khó khăn “thóc cao, gạo kém” như hiện nay. Ấy thế mà đó lại là sự thật hoàn toàn.

Theo kết quả điều tra được ông Andrew Cuomo, Tổng chưởng lý TP. New York công bố ngày 11/2/2009, Merrill Lynch đã lẳng lặng thưởng cho 696 lãnh đạo, nhà quản lý cao cấp của mình mỗi người tối thiểu 1 triệu USD (4 vị lãnh đạo chóp bu được nhận 121 triệu USD), cho dù năm qua Tập đoàn này bị thua lỗ liểng xiểng (lỗ 27,08 tỷ USD), suýt bị phá sản và cuối cùng được Bank of America mua lại.

Số tiền thưởng này là một phần trong tổng chi phí lương, thưởng trong tháng 12/2008 trị giá tới 3,6 tỷ USD của Merrill Lynch, được chi trả trước khi Merrill Lynch công bố mức thua lỗ tới 15,3 tỷ USD trong quý IV/2008 và trước khi được sáp nhập vào Bank of America (từ ngày 1/1/2009).

Vụ việc này đã trở thành một scandal mới ở Mỹ. Ông Andrew Cuomo đã quyết định báo cáo vụ việc lên Ủy ban Dịch vụ tài chính của Hạ viện Mỹ xem xét, xử lý tiếp. Bộ Tư pháp Mỹ cũng sẽ tiến hành điều tra vụ việc.

Theo ông Andrew Cuomo, “cơn mưa” tiền thưởng này lại rơi vào thời điểm rất đáng ngờ – ngay trước khi Merrill Lynch công bố thua lỗ và sáp nhập với Bank of Ameria – khiến cơ quan giám sát không thể không đặt câu hỏi phải chăng ban lãnh đạo của cả Merrill Lynch lẫn Bank of America đều cố tình vi phạm nhiều quy định về mặt pháp luật lẫn chuẩn mực đạo đức? Bởi sau khi sáp nhập, Bank of America được nhận khoản cứu trợ tài chính trị giá 45 tỷ USD từ Chính phủ Mỹ. “Việc Merrill Lynch bí mật chi lương và thưởng tới 3,6 tỷ USD trước thời hạn, cùng với việc Bank of America có biểu hiện đồng lõa, đã làm nảy sinh nhiều câu hỏi nghiêm túc về vấn đề này”, ông Andrew Cuomo nói.

Sau khi vụ việc bị phát hiện, lãnh đạo Bank of America thừa nhận đã biết trước về lượng tiền thưởng và thời gian thưởng cho các lãnh đạo, quản lý cao cấp của Merrill Lynch, song phủ nhận trách nhiệm.

Ông Kenneth Lewis, Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành (CEO) Bank of America phát biểu: “Chúng tôi không có quyền ra lệnh cho họ phải làm gì trước khi về với chúng tôi. Chúng tôi chỉ có thể khuyên họ nên làm gì và làm thế nào cho phải. Chính họ phải chịu trách nhiệm về những việc làm của mình”.

Còn ông Andrew Cuomo nhấn mạnh: “Câu hỏi cần xem xét hiện này là, liệu có phải Merrill Lynch và Bank of America đã tính toán thời điểm chi thưởng, để cuối cùng người đóng thuế phải trả cho các khoản này. Tôi được biết, 39.000 nhân viên của Merrill Lynch nhận tỷ lệ thưởng rất thấp và phần lớn số tiền rơi vào túi đội ngũ lãnh đạo”.

Hiện ông John Thain, nguyên CEO Merrill Lynch, một nhân vật có uy tín tại phố Wall, cùng một số lãnh đạo cao cấp khác có liên quan tới vụ việc đã bị triệu tập để giải trình. Việc thưởng cho các sếp vốn là chuyện nội bộ của doanh nghiệp, mọi năm có ai đả động đến làm gì, nhưng năm ngoái, hầu như tất cả các tập đoàn tài chính – chứng khoán Mỹ bị lỗ chổng kềnh, phải chìa tay xin trợ cấp từ gói 700 tỷ USD của Chính phủ Mỹ (mà thực tế đây là tiền đóng thuế của người dân). Ấy vậy mà cuối năm 2008, các ngân hàng, tập đoàn tài chính lại dùng tiền cứu trợ để trả thưởng tổng cộng tới hơn 18 tỷ USD.

Tổng thống Barack Obama mới đây gọi việc lãnh đạo các tập đoàn hưởng lương, thưởng cao trong khi tập đoàn lại phải xin trợ giúp tài chính là một “việc làm đáng xấu hổ và phi đạo đức”. Ít ngày sau khi lên nhậm chức, ông đã ra quyết định khống chế mức thưởng tối đa cho các CEO là 500.000 USD.

Một số người am hiểu và nắm vững nội tình Merrill Lynch và Bank of America cho biết, ngay sau khi về “ở chung” với nhau (từ đầu tháng 1/2009), đã có chuyện “cơm chẳng lành, canh chẳng ngọt” giữa Kenneth Lewis và John Thain. Đỉnh điểm đã đến khi vào cuối tháng 1/2009, John Thain buộc phải xin từ chức. Nguyên nhân chính cũng chỉ xung quanh chuyện chia tiền thưởng, bởi khi sáp nhập, Merrill Lynch chia chác xong xuôi đâu vào đấy cả rồi, trong khi Bank of America mới lên phương án và đội ngũ lãnh đạo, quản lý chưa ai được nhận một cent nào.

Có lẽ việc trả thưởng một cách vội vã, đáng ngờ của Merrill Lynch mà đầu trò là John Thain đã làm ông này mất uy tín và nay phải khăn gói ra đi. Đây là đòn đau với John Thain, bởi ông này đã từng là CEO Sở GDCK New York (NYSE), nhà quản lý cao cấp của Goldman Sachs… Tuy đang bị thất nghiệp, song giỏi như ông thì trước sau vẫn kiếm được việc làm, chỉ có uy tín và thanh danh đã bị sứt mẻ thì khó bề gỡ lại.

Lê Trí
theo ĐTCK