Sau một năm ông Medvedev được bầu làm Tổng thống Nga, vẫn có tới 81% số người Nga được hỏi ý kiến cho rằng, họ sẽ không thay đổi quan điểm cũ của mình và vẫn sẽ bỏ phiếu cho ông Medvedev nếu lại phải tham gia vào một cuộc bầu cử Tổng thống Nga mới. Chỉ có 11% số người Nga được hỏi ý kiến vào đầu năm 2009 mới tỏ ý tiếc cho quyết định cũ của mình, khi họ đã bỏ phiếu cho ông Medvedev trong cuộc bầu cử Tổng thống Nga đầu năm 2008.

Tháng 3/2009 vừa tròn một năm Tổng thống Nga Dmitri Medvedev trụ trên cương vị chủ nhân ông của Điện Kremli, thay cho Vladimir Putin đã hết hai nhiệm kỳ và đồng ý trở thành Thủ tướng trong giai đoạn mới của nước Nga. Sự tồn tại của cặp bài trùng Tổng thống Medvedev – Thủ tướng Putin trong hơn 12 tháng qua đã là một tâm điểm chú ý của dư luận quốc tế.

Những chuyên gia không thiện chí với Moskva đã không tiếc công “bới lông tìm vết” nhằm gièm pha mối quan hệ công việc giữa hai nhà lãnh đạo Nga đang ở trên những cương vị quy ước rất tế nhị này. Tuy nhiên, như thực tế cho thấy, ở Moskva đã không có thay đổi gì đáng kể trong nhận thức về quyền lực chính trị ở thượng tầng kiến trúc.

Một năm trước đây ông Dmitri Medvedev đã trở thành vị nguyên thủ quốc gia đầu tiên ở nước Nga thời “hậu Xôviết” nhận được quyền lực theo sơ đồ kinh điển – từ đương kim Tổng thống tới Tổng thống đắc cử. Đó đã là một năm êm đẹp nhìn từ khía cạnh chuyển giao quyền lực nhưng không hẳn đã êm ấm nếu nhìn từ góc độ diễn biến chính trường.

Tổng thống Medvedev và Thủ tướng Putin quả thực là hai người rất khác nhau. Nhưng họ lại đang cùng thực hiện một “dự án”. Vai trò của họ được phân chia theo Hiến pháp và theo những thỏa thuận riêng giữa họ. Và những bất đồng nếu có nảy sinh cũng đều đã được hai người cùng nhau xử lý êm thấm. Và cho tới hôm nay, ông Medvedev vẫn trung thành với đường lối an dân trị quốc mà ông Putin đã vạch ra, bất chấp những thử thách kinh tế – xã hội cam go đang diễn ra.

Tổng thống Medvedev, như thực tế cho thấy, là một chính trị gia có tính độc lập cao. Trên cương vị nguyên thủ quốc gia, ông đã tranh thủ thời gian thâu nhận kinh nghiệm một cách nhanh chóng, đặc biệt là trong điều kiện có quá nhiều thách thức nan giải hiện nay. Ông đã thể hiện được mình như một chính trị gia già dặn.

Trong bài trả lời phỏng vấn trên đài truyền hình Bulgaria nhân dịp tới thăm chính thức nước này, ông Medvedev tiết lộ: “Quan hệ của tôi với Thủ tướng Vladimir Putin rất tốt. Chúng tôi là những đồng nghiệp lâu năm và tôi từng làm việc dưới quyền Tổng thống Putin. Giờ chúng tôi lại cùng nhau làm việc, tôi là Tổng thống, còn ông ấy là Thủ tướng, vị Thủ tướng mà tôi đề cử, thế cho nên quan hệ của chúng tôi là quan hệ đồng chí anh em rất tốt.

Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là Tổng thống phải “mũ ni che tai” trước những vấn đề đang tồn tại. Vì thế, trong các cuộc gặp gỡ với Chính phủ và các Bộ trưởng, tôi đã chỉ ra những khiếm khuyết còn đang hiện hữu và điều này là hoàn toàn bình thường.

Điều này là một quá trình rất đỗi bình thường và ở đây, vấn đề trung tâm không phải là lòng tự ái của ai đó hay cách hiểu của ai đó về vấn đề này hay vấn đề khác, mà là lợi ích thực tế của các công dân Nga. Đấy là xuất phát quan điểm của cả tôi và của cả Thủ tướng, vậy cho nên ở đây không có bất cứ một vấn đề gì cả”.

Tổng thống Medvedev cho rằng, bài học quan trọng nhất đối với ông trong giai đoạn ông còn ở trên cương vị Tổng thống Nga là, không thể đoán trước được hết sự kiện này hay sự kiện khác từ những diễn tiến khác nhau, thậm chí lắm khi là bi thảm của tình hình. Nói cách khác, trong hàng loạt trường hợp đã xảy ra những vấn đề mà nói thẳng là ta đã không hình dung được rõ ràng và mặc dù đã chuẩn bị đón nhận nhưng vẫn cho là chúng chưa cấp thiết lắm trong giai đoạn này hay giai đoạn khác.

Chính trong năm thứ nhất làm chủ Điện Kremli của ông Medvedev, Moskva đã phải lần đầu tiên đụng độ về quân sự với một nước khác (xung đột vũ trang với Gruzia tại Cápcadơ) và đã xảy ra một “cuộc chiến khí đốt” quy mô lớn với một quốc gia láng giềng khác là Ukraina. Đồng thời cuộc khủng hoảng tài chính kinh tế toàn cầu cũng đã và đang khiến cho nước Nga không khỏi điêu đứng.

Đối với mối đe dọa Mikhail Saakashvili, cặp bài trùng Tổng thống – Thủ tướng Nga đã xử lý khá ngon lành và đã đạt được những mục tiêu chiến lược quân sự tại Cápcadơ trong một khoảng thời gian ngắn ngủi. Việc thực hiện các mục tiêu chính trị đòi hỏi cần nhiều thời gian hơn nhưng cũng sẽ không có gì phức tạp. Trong trường hợp Ukraina thì mọi việc cũng đã được giải quyết ổn thỏa.

Duy có các vấn đề liên quan tới cuộc khủng hoảng tài chính kinh tế thì mới phiền toái và khó khăn hơn. Và trong năm thứ hai làm chủ Điện Kremli, Tổng thống Medvedev sẽ phải trả lời câu hỏi: mô hình cặp bài trùng hiện nay có hiệu quả đến đâu trên mặt trận kinh tế Nga?

Thực tế cho thấy, trong điều kiện cụ thể của nước Nga hiện nay, có thể tồn tại được mô hình cùng tồn tại cặp bài trùng của hai thủ lĩnh mạnh, không cạnh tranh mà lại bổ sung nhiều phần cho nhau trong quốc sự. Cặp bài trùng ăn ý Medvedev – Putin đã giúp Moskva thoát ra khỏi sự đối đầu với các đối tác phương Tây. Một phần thuận lợi trong quá trình này là những tuyên bố ngỏ ý muốn cải thiện quan hệ với Moskva vang lên từ Washington sau khi Nhà Trắng thay đổi chủ nhân…

Tháng 8/2008, trong thời gian diễn ra cuộc khủng hoảng Gruzia tấn công Nam Ossetia, với tư cách Tổng tư lệnh tối cao, ông Medvedev đã chứng minh được rằng, ông không phải là một nguyên thủ quốc gia non gan, quen dựa bóng người khác. Ông đã có những phản ứng cứng rắn kịp thời và đã mau chóng đưa ra được một quyết định khả thi duy nhất đúng khi đó, buộc Tbilisi phải cầu hòa. Dù chưa phải mười phân vẹn mười nhưng đó là chiến dịch thắng lợi nhất của quân đội Nga trong cả thập niên qua.

Ngay buổi sáng sau hôm quân đội Gruzia tràn vào Nam Ossetia, ông Medvedev đã bắt đầu cuộc họp với Bộ trưởng Quốc phòng và Tổng tham mưu trưởng các lực lượng vũ trang bằng những lời nói quyết liệt.

Ông Medvedev đã đánh giá những hành động của quân đội Gruzia trong khu vực chiến sự là “diệt chủng” và “thanh trừng sắc tộc”. Khẩu khí sắt thép đã được kết hợp hài hòa với sự mềm dẻo ngoại giao, cho phép cùng với sự trung gian của Tổng thống Pháp Nikolas Sarcozy nhanh chóng làm nguội những nóng bỏng trong quan hệ đối đầu giữa Tbilisi với Moskva…

Dư luận Nga nhìn chung đã đánh giá đúng mối quan hệ giữa Tổng thống Medvedev với Thủ tướng Putin và chất lượng công việc chuyên môn của họ. Theo số liệu điều tra xã hội của tổ chức VSIOM, người dân Nga hiện nay hài lòng với hoạt động của Tổng thống và Thủ tướng.

Ông Medvedev hiện đang có tốc độ gia tăng chỉ số tín nhiệm cao nhất trong các chính trị gia Nga. Trong tháng 1/2008 đã có 34% số người Nga được hỏi ý kiến nói rằng ông Medvedev là chính trị gia Nga mà họ tin tưởng nhất. Tới tháng 3/2008, chỉ số này là 39%; tháng 9/2008: 45%. Trong cuộc thăm dò xã hội tiến hành trong hai ngày 21 và 22/2/2009, chỉ số này vẫn là 45%.

Tuy nhiên, tính về chỉ số tín nhiệm thì ông Putin vẫn đứng đầu: 56% số người Nga được hỏi ý kiến tuyên bố rằng họ tin tưởng ở nguyên Tổng thống và đương kim Thủ tướng Nga.

Tỉ lệ những người dân Nga đồng tình với hoạt động của ông Medvedev và ông Putin đều cao. Các cuộc điều tra xã hội cho thấy, tỉ lệ những người dân Nga đồng tình với hoạt động của ông Medvedev đã có mức cao nhất (83%) là ở tháng 1/2008. Hiện nay tỉ lệ này ở mức 74%. Tỉ lệ những người dân Nga đồng tình với hoạt  động của Thủ tướng Putin hiện nay cũng ở mức 74%.

Ông Medvedev cũng đứng đầu về tỉ lệ dân chúng ủng hộ khi họ trả lời câu hỏi, nếu bây giờ diễn ra bầu cử Tổng thống Nga, thì họ sẽ bỏ phiếu cho ai. Tháng 6/2008, tỉ lệ này là 54%, còn ở thời điểm đầu năm 2009, tỉ lệ này đã tăng thêm chút ít: 55%.

Cũng cần phải lưu ý rằng, sau một năm ông Medvedev được bầu làm Tổng thống Nga, vẫn có tới 81% số người Nga được hỏi ý kiến cho rằng, họ sẽ không thay đổi quan điểm cũ của mình và vẫn sẽ bỏ phiếu cho ông Medvedev nếu lại phải tham gia vào một cuộc bầu cử Tổng thống Nga mới. Chỉ có 11% số người Nga được hỏi ý kiến vào đầu năm 2009 mới tỏ ý tiếc cho quyết định cũ của mình, khi họ đã bỏ phiếu cho ông Medvedev trong cuộc bầu cử Tổng thống Nga đầu năm 2008.

Theo kết quả điều tra xã hội do Trung tâm Levada tiến hành, 43% trong số 1.600 người được hỏi ý kiến cho rằng, những nét tính cách của Tổng thống Medvedev khiến họ có cảm tình nhất là kinh nghiệm, sự năng động và tính nguyên tắc. 27% bị chinh phục bởi những phẩm chất thủ lĩnh của ông, khả năng hiệp thương, tầm nhìn xa, năng lực dẫn dắt những người khác theo mình, vốn hiểu biết về cuộc sống và sự thấu hiểu các nhu cầu của những người dân thường. 15% tin tưởng rằng, chính ông Medvedev là người có thể vãn hồi trật tự trong nước và đảm bảo sự ổn định xã hội…

69% số người Nga được hỏi ý kiến vào đầu năm 2009 đã tuyên bố rằng, sau một năm, quan điểm của họ đối với Tổng thống Medvedev không thay đổi. Thậm chí 12% còn cho rằng, họ đã thêm phần kính trọng ông Medvedev sau một năm ông làm chủ Điện Kremli. 86% cho rằng, ông Medvedev là người tiếp nối đường lối chính trị của ông Putin. 50% cho rằng, hiện nay ở Nga quyền lực chính trị đang được phân đều cho Tổng thống Medvedev và Thủ tướng Putin. 34% nghĩ rằng quyền lực thực tế ở nước Nga đang tập trung trong tay Thủ tướng Putin. 12% cho rằng, tất cả những công cụ điều hành hiện đang nằm trong tay Tổng thống.

Tuy nhiên, số lượng những người Nga cho rằng, trong hệ thống chính quyền Nga hiện nay, ông Putin có vai trò chính yếu hơn ông Medvedev sau một năm qua đã tăng lên gấp đôi. Ảnh hưởng hiện tại của ông Putin đối với đời sống chính trị ở Nga, theo nhận định của đông đảo người dân, hoá ra còn lớn hơn là họ đã nghĩ trước đây.

Nếu một năm trước, tháng 2/2008, chỉ có 25% số người Nga được hỏi ý kiến cho rằng, ảnh hưởng của ông Putin vẫn được duy trì như cũ trong thực tế ngay cả khi ông đã rời khỏi ghế Tổng thống, thì nay, đang có 45% suy nghĩ như vậy. 42% còn cho rằng, ảnh hưởng của Thủ tướng Putin hiện nay vẫn ở mức chính yếu và chỉ có 1% mới nghĩ rằng ông Putin không còn ảnh hưởng nữa trong đời sống chính trị Nga từ khi ông rời khỏi Điện Kremli.

Chỉ có 12% cho rằng, Tổng thống Medvedev hiện đang tập trung quyền lực trong tay mình (cách đây một năm 23% đã nghĩ rằng sau khi ông Putin rời khỏi Điện Kremli, quyền lực vẫn được duy trì tại đó). Một năm trước đây, 20% số người Nga được hỏi ý kiến cho rằng quyền lực thực tế sẽ nằm trong tay Thủ tướng Putin. Hiện nay tỉ lệ này là 34% .

Cũng cần phải nói rằng, trong tháng 2/2009, ông Medvedev đã củng cố được uy thế của mình và chính trong tháng qua, chỉ số  tín nhiệm đối với Tổng thống Nga lần đầu tiên đã vươn lên ngang bằng với Thủ tướng Putin. Đó có lẽ cũng là một tin mừng cho nước Nga

Ánh Hồng – Lê Hùng
theo CAND

»Cùng chủ đề