ại hội nghị cấp cao ngày hôm qua, 04/02/2009, giữa Nga với Belarus, Kazakhstan, Kyrgystan, Uzbekistan, Tadjikistan và Armenia, chính quyền Matxcơva thông báo lập một quỹ 10 tỷ đô la trong đó Nga đóng góp 3/4 để đối phó với khủng hoảng. Bên cạnh đó, các nước sẽ thành lập một Lực Lượng Phản Ứng Nhanh.

Hôm qua, Matxcơva cam kết tháo khoán 7,5 tỷ đô la viện trợ cho 6 nước cộng hòa Liên Xô cũ. Đây là khoản tín dụng được bổ xung vào số tiền 3 tỷ đô la mà trước đó Nga đã hứa cung cấp cho các đồng minh này.

Trên đây là kết quả trước mắt giữa các lãnh đạo Nga, Belarus, Kazakhstan, Kyrgystan, Uzbekistan, Tadjikistan và Armenia. Tất nhiên, viện trợ kinh tế đi đôi với những thỏa hiệp chính trị mà các nước Trung Á và Belarus đã buộc phải chấp nhận, trong số này có việc Kyrgystan loan báo dự định đóng cửa căn cứ quân sự Mỹ ở nước này. Mặt khác, quan trọng không kém, các nước Liên Xô cũ kể trên đồng ý thành lập một Lực Lượng Phản Ứng Nhanh.

Thông tín viên Thierry Parisot tường thuật từ Matxcơva :

« Đây là một thành công ngọan mục của ông Dmitri Medvedev khi ông đạt được điều mà Nga đòi hỏi từ nhiều năm qua, đó là đóng cửa căn cứ quân sự của Mỹ tại Kyrgystan. Căn cứ này giữ vai trò rất quan trọng cho các họat động của Liên minh Bắc Đại Tây Dương tại Afghanistan.

Chủ nhân điện Kremlin xác nhận là Nga vẫn tiếp tục hợp tác trong cuộc đấu tranh chống khủng bố trong khu vực. Nhưng thật ra ai cũng biết chủ đích của Matxcơva không phải là hỗ trợ cho lực lương của NATO tại Afghanistan. Nga đang cố gắng duy trì được khu vực ảnh hưởng lâu đời của mình tại châu Âu, vùng Kapkaz và Trung Á.

Sau khi Liên Hiệp Châu Âu và NATO mở rộng, Nga đã mất di nhiều đồng minh chủ lực, nhất là Ukraina và một phần Gruzia, giới lãnh đạo Nga rất muốn siết chặt thế liên minh còn lại với Belarus, Armenia và bốn nước Trung Á. Nga đã thông báo thành lập Lực Lượng Phản Ứng Nhanh với 6 đối tác. Về mặt chính thức, Nga tuyên bố lực lượng này nhằm chống lại nạn buôn lậu ma túy và các mối đe dọa khác, nhưng không nói cụ thể. Matxcơva thành lập một ngân quỹ 10 tỷ đôla trong đó Nga đóng góp 3/ 4 để cùng giải quyết hậu quả cuộc khủng hỏang kinh tế, củng cố mọi liên hệ.

Tuy nhiên, cho đến nay, không thể nói là Nga đã giành lại được vùng ảnh hưởng truyền thống mà mục tiêu chính là ngăn chặn không để uy tín của mình sụt giảm thêm. »

Quả thật, Matxcơva đang tăng tốc trong chính sách lôi kéo các nước Liên Xô cũ vào quỹ đạo của mình, bởi vì trước đây 2 ngày, Nga và Belarus đã tìm được đồng thuận về việc thành lập một hệ thống phòng không chung.

Theo các quan sát viên, các sự việc vừa kể đánh dấu một bước tiến mới của Matxcơva trong việc tái lập ảnh hưởng tại đây, cho dù Hoa Kỳ chưa chịu thua và chắc chắn sẽ trả giá tiếp với Bichkek để duy trì căn cứ Manas, tại Kyrgystan.

Xin nhắc lại, đây là căn cứ cuối cùng của Hoa Kỳ tại Trung Á, kể từ khi một căn cứ khác của Mỹ đặt tại Uzbekistan đã bị đóng cửa cách nay bốn năm.

Matxcơva thành thạo trong việc sử dụng vũ khí kinh tế để gây áp lực chính trị

Như vậy, một lần nữa, Matxcơva đã tỏ ra rất thành thạo trong việc sử dụng vũ khí kinh tế để giành lại ảnh hưởng. Vào đầu năm nay, khủng hoảng khí đốt giữa Nga và Ukraina đã cho thấy là cuối cùng Matxcơva đã giành được thắng lợi trong cuộc đọ sức này và Kiev đã buộc phải tuân thủ điều kiện do Matxcơva đề xuất. Gruzia, nơi Nga đã tiến hành chiến tranh để kiểm soát trở lại 2 lãnh thổ, Nam Ossétia và Abkhazia, đã không còn được Liên Hiệp Châu Âu ủng hộ mạnh mẽ như xưa, cho dù các nước phương Tây càng ngày càng thiếu tin tưởng ở nguồn cung ứng nhiên liệu là Nga.

Hiện nay, thế và lực của Nga đang gây lo ngại cho 2 quốc gia khác, Azerbaijan và Moldova.

Azerbaijan, cộng hòa Trung Á đang xích lại gần Hoa Kỳ, vào tháng giêng vừa qua, đã phản đối ầm ĩ điều mà nước này xem là Nga cung cấp vũ khí cho Armenia, cựu thù của Azerbaijan.

Còn Moldova, quốc gia muốn được thâu nhận vào NATO cũng đang phải chịu áp lực. Một mặt, Nga ủng hộ khuynh hướng ly khai của lãnh thổ Transdniestrie, nơi mà dân cư sử dụng tiếng Nga. Mặt khác, Matxcơva chiêu dụ Chisinau hãy cam kết không gia nhập khối NATO và tuyên bố trung lập vĩnh viễn.

Đằng sau các động thái của Matxcơva, các nhà phân tích cho rằng Nga đang viện dẫn lý do tìm bảo đảm an ninh quốc gia để nắn gân tổng thống Barack Obama và tiếp tục thương lượng với NATO ở thế thượng phong.

Tuấn Vũ