Cuộc gặp của Tổng thống Mỹ Barack Obama và Thủ tướng Nhật Taro Aso tại Nhà Trắng diễn ra giữa lúc hai nhà lãnh đạo này ở vào hai hoàn cảnh khác biệt nhau: Trong khi Obama được phần lớn thế giới ủng hộ thì Aso phải chật vật để duy trì quyền lực.

Tuy nhiên, khi chọn Aso làm chính khách nước ngoài đầu tiên tới thăm Nhà Trắng, chính quyền mới ở Mỹ không quan tâm đến việc tăng thêm uy tín cho ông này nhiều bằng phát đi một thông điệp, tới Tokyo và tất cả thế giới, rằng Nhật Bản – một đồng minh đôi khi bị Washington lãng quên – vẫn là một đối tác cực kỳ quan trọng trong giải quyết các cuộc khủng hoảng kinh tế và an ninh toàn cầu.

Nhật Bản, nền kinh tế lớn thứ 2 thế giới, là nước sở hữu lượng trái phiếu kho bạc Mỹ nhiều thứ hai chỉ sau Trung Quốc. Nước này còn là trụ cột cho các nỗ lực an ninh của Mỹ ở châu Á, cho phép khoảng 50.000 quân Mỹ đồn trú và hợp tác với Mỹ cùng một số quốc gia khác trong việc gây áp lực đòi CHDCND Triều Tiên từ bỏ các tham vọng hạt nhân.

Lời mời của Washington dành cho Thủ tướng Aso là một tín hiệu rõ ràng gửi “tới chính trường Nhật Bản rằng chính quyền Obama sẽ hợp tác với bất kỳ ai ở đó”, Michael Auslin, một chuyên gia về Nhật Bản thuộc American Enterprise Institute, nhận định.

“Nếu chúng ta tiếp tục chờ đợi một Koizumi nữa, một nhà lãnh đạo mạnh mẽ tiếp theo, chúng ta sẽ phải chờ đợi mãi mãi”, Auslin nói, ngụ ý tới cựu Thủ tưởng Junichiro Koizumi, người tiền nhiệm của một số nhà lãnh đạo không thành công tại Nhật Bản.

Trong thời gian qua, Aso phải đối mặt với tỷ lệ ủng hộ sụt giảm cùng nhiều lời kêu gọi từ chức từ chính đảng của ông giữa thời điểm Nhật Bản đang trải qua một cuộc suy thoái kinh tế tồi tệ nhất trong vòng 50 năm qua.

Chính quyền của Aso đã chạm xuống điểm thấp nhất hồi tuần trước khi Bộ trưởng Tài chính Shoichi Nakagawa phải từ chức trước những cáo buộc rằng ông say xỉn tại một cuộc họp của nhóm G7.

Mặc dầu vậy, khi được hỏi ở Tokyo về vụ bê bối này, Ngoại trưởng Hillary Rodham Clinton vẫn tỏ rõ rằng Mỹ mong muốn được sát cánh cùng với Nhật Bản cho dù có bất ổn về kinh tế hay chính trị. “Tôi nghĩ rằng sự kiên cường của người Nhật Bản và chính phủ Nhật Bản là điều quan trọng ở đây”, bà Hillary khẳng định.



Thủ tướng Nhật Bản Taro Aso đón Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton (trái)

trước khi vào phòng hội đàm ở Tokyo ngày 17/2. (Ảnh: Reuters)

Tuy nhiên, dù mang tính biểu tượng quan trọng, chuyến thăm tới Washington của Thủ tướng Aso có thể sẽ bị lu mờ vì dư luận đang hướng sự quan tâm vào các sáng kiến kinh tế của Tổng thống Obama: Aso tới Washington vào đúng ngày ông Obama có bài phát biểu đầu tiên trước một phiên họp chung của Quốc hội và nhiều người ở Mỹ sẽ theo dõi sự kiện này rất sát sao.

Nhật Bản đang mong muốn được Mỹ tái đảm bảo vị thế của nước này như là một đồng minh hàng đầu của Washington ở châu Á. Không ít người ở Tokyo tỏ ra lo lắng trước việc Mỹ tăng cường hợp tác với, và phụ thuộc vào, Trung Quốc về hàng loạt các vấn đề quân sự, kinh tế và ngoại giao.

Nhật Bản, dù đối mặt với nhiều khó khăn kinh tế và chính trị, vẫn là một đất nước giàu và có thể đóng một vai trò quan trọng trong các vấn đề quốc tế mà Mỹ đang hy vọng chi phối, theo Douglas Paal, một cố vấn cấp cao về châu Á của các cựu Tổng thống Mỹ Ronald Reagan và George H.W. Bush.

Việc Hillary Clinton quyết định chọn Nhật làm chặng dừng chân đầu tiên khi công du châu Á trên cương vị Ngoại trưởng Mỹ, cùng với chuyến thăm tới Nhà Trắng của Thủ tướng Taro Aso, là những tín hiệu quan trọng phát đi từ chính quyền ông Obama.

Ngoại trưởng Clinton còn muốn xoa dịu tâm trạng bực tức của người Nhật về cách xử lý của chính quyền ông Bush đối với vụ CHDCND Triều Tiên bắt cóc các công dân Nhật hồi những năm 1970-80.

Bất chấp sự phản đối từ Nhật, năm ngoái Mỹ đã dỡ bỏ Bình Nhưỡng ra khỏi danh sách tài trợ khủng bố.

Trong chuyến thăm Tokyo, bà Hillary đã gặp gỡ gia đình những người Nhật bị bắt cóc và cam kết sẽ ưu tiên vấn đề này trong các cuộc hội đàm giải giáp hạt nhân vốn bị trì hoãn lâu nay với CHDCND Triều Tiên.

Lê Trí
theo AP, JPost, VNN