Trong cuộc họp báo hôm 9/12, Công tố viên Mỹ Patrick Fitzgerald thẳng thừng tuyên bố không tìm thấy bất kỳ chứng cớ nào về sai phạm của Tổng thống mới đắc cử Barack Obama trong bê bối mà Thống đốc bang Illinois Rod Blagojevich bị buộc tội âm mưu bán ghế Thượng nghị sĩ hiện đang để trống của ông Obama cho người trả giá cao nhất.

Tuy nhiên, đối với các chính trị gia, chẳng bao giờ là tin tốt lành khi một công tố viên cấp cao phải ra mặt để bảo vệ họ khỏi một bê bối đang xuất hiện trên trang nhất các báo.

Vượt quá xa địa hạt cho phép

Và thực tế, hiện có đủ mối liên hệ giữa thế giới của Blagojevich và Obama để toàn bộ sự việc này có thể vượt quá một câu chuyện tham nhũng đầy màu sắc ở Chicago nhằm gây rắc rối cho các thành viên trong nhóm chuyển giao của Tổng thống đắc cử;

Sát hạch hình ảnh con người theo đường lối cải cách mà ông Obama đã cố gây dựng và làm rối trí Tổng thống đắc cử khi ông đang chuẩn bị tuyên thệ nhậm chức.

Âm mưu thế chỗ ghế Thượng nghị sĩ mà ông Obama từng nắm giữ chỉ là một trong các cáo buộc nhằm chống lại ông Blagojevich – vị Thống đốc hai nhiệm kỳ.

Theo đơn kiện, ông Blagoevich đã cố gắng gây áp lực với những người sở hữu công ty Tribune nhằm sa thải các biên tập viên tờ Chicago Tribune, và chuyển 8 triệu USD trong các quỹ công cho một bệnh viện của trẻ em với hy vọng sẽ bòn rút được 500.000USD tiền quyên góp cho chiến dịch vận động từ một trong các Giám đốc điều hành của họ.

Blagojevich, người lên nắm quyền năm 2002 với những cam kết sẽ xóa sạch văn hóa hối lộ của bang, đã không đưa ra bình luận nào hôm 9/12 trong phiên xử bảo lãnh, nơi ông được trả tự do nhờ cam kết trước tòa.

Tuy nhiên, vào cuối ngày, luật sư của ông – Sheldon Sorosky phát biểu trước các phóng viên rằng Thống đốc rất ngạc nhiên và khẳng định không làm điều gì sai trái… và phần lớn những điều này “mang tính chính trị”.

Khi đưa ra cáo buộc phạm tội hình sự cấp liên bang, Công tố viên Fitzgerald cho biết, ông Blagojevich đã vượt quá xa địa hạt của nền chính trị đầy khớp nối để chuyển sang “một cuộc bù khú của bọn tội phạm tham nhũng chính trị”.

Cáo buộc chính là Thống đốc đã âm mưu bóp nặn tiền bạc và việc làm cho bản thân ông ta và vợ từ nhóm chuyển giao của ông Obama nhằm đổi lấy việc đề cử ứng cử viên yêu thích của ông Obama (không được nêu tên trong các cáo buộc) đối với chiếc ghế mở trong Thượng viện.

Từ “phái viên”…

Đơn kiện đã nêu chi tiết các nỗ lực của ông Blagojevich nhằm liên lạc qua những kẻ trung gian với nhóm chuyển giao. Trong đó, một truờng hợp cho thấy, viên Thống đốc đã gạ gẫm các lợi ích từ một quan chức liên bang mà bản thân ông nhận dạng là một “phái viên”.

Tất cả những hành động khả nghi này đáng ngạc nhiên là diễn ra vào thời điểm ông Blagojevich có nhiều lí do để tin rằng ông đang bị Văn phòng Công tố Mỹ theo dõi sát sao.

Hiện tại, Obama và các trợ lý của ông đã từ chối bình luận về đơn khiếu nại. Khi được hỏi về vấn đề này tại một buổi chụp hình hôm 9/12, Obama nói ông “đã rất buồn và bình tĩnh trước thông tin trên nhưng ông đã không liên lạc với ông Blagojevich và “không hay biết về những gì đã xảy ra”.

Tuy nhiên, trong những ngày và tuần sắp tới, nhóm chiến dịch của ông Obama sẽ phải tìm hiểu xem liệu có khả năng Blagojevich hay bất kỳ đại diện nào của ông ta đã thực sự nói chuyện với một cố vấn của Tổng thống đắc cử hoặc một phái viên nào khác về vấn đề này hay không.

Chắc chắn, nhóm chuyển giao của ông Obama cũng sẽ phải cố gắng tách ông Obama ra khỏi chính khách mà ông từng giúp đỡ đắc cử ghế Thống đốc bang năm 2002 và 2006, cũng như khỏi cái danh của nền chính trị tham nhũng ở Chicago mà John McCain từng thất bại trong nỗ lực gắn kết nó trong chiến dịch tranh cử.

Theo khiếu nại của FBI dựa vào nội dung các cuộc điện thoại nghe lén hợp pháp, ông Blagojevich có vẻ đã bắt đầu suy nghĩ tới việc tiếp cận nhóm chuyển giao của Tổng thống mới đắc cử gần như ngay sau các vòng bỏ phiếu hồi tháng 11.

Trong một cuộc thảo luận với phó Thống đốc dưới quyền hôm 5/11, ông Blagojevich đã đề cập tới việc nhận chức đại sứ hoặc một vị trí trong Nội các (ví dụ như Bộ trưởng Y tế và các dịch vụ con người) để đổi lấy ghế trống trong Thượng viện.

Tuy nhiên, mọi việc dường như đã không ổn thỏa trong những ngày tiếp theo. Vào ngày 10/11, ông Blagojevich được cho là đã tổ chức một cuộc họp qua điện thoại với vợ, các trợ lý thân cận và một nhóm cố vấn ở Washington.

Tại cuộc họp này, Thống đốc bang Illinois than phiền rằng, các cố vấn đã báo cáo ông sẽ phải nịnh bợ và trao ghế Thượng nghị sĩ bỏ trống của ông Obama cho người được Tổng thống đắc cử lựa chọn mà không được gì cả.

Ở điểm này trong đơn khiếu nại, người ta vẫn chưa rõ liệu ông Blagojevich, các cố vấn của ông ta hoặc bất kỳ đại diện nào khác thực sự có tiếp cận nhóm chuyển giao của ông Obama hay không.

… cho đến “ứng viên số 1”

Tuy nhiên, trong hai ngày tiếp theo, ông Blagojevich đã tăng cường các nỗ lực của mình. Vào ngày 11/11, ông Blagojevich tuyên bố với Chánh văn phòng của mình và cũng là một bị kiện trong vụ việc này – John Harris: Obama muốn trao chiếc ghế Thượng nghị sĩ bỏ trống cho một ai đó đang là “ứng cử viên số 1 vào Thượng viện”. Tuy nhiên, ông Blagojevich nói: “Họ không sẵn sàng trao cho tôi bất cứ thứ gì, trừ lời đánh giá cao”.

Điều đó dường như đã không ngăn cản được vị Thống đốc. Cùng ngày, ông Blagojevich đã đề xuất khởi động một tổ chức vận động hành lang phi lợi nhuận, được biết đến như một nhóm 501(c)(4), nơi ông cuối cùng có thể tới làm việc và đề xuất nhờ những người bạn của Obama như “Warren Buffett hoặc một vài trong số đó hỗ trợ chúng ta trong những vấn đề như thế”.

Trong một cuộc đàm thoại riêng rẽ cùng ngày, ông Blagojevich nêu ý tưởng rằng ông Obama và những người cộng tác “có thể khiến Warren Buffett và một số khác đóng góp 10 hay 12 hoặc 15 triệu USD cho tổ chức”, và sau đó cho hay, ông có thể rút khỏi ghế Thống đốc để chuyển sang tổ chức này.

Tiếp đến, ông Blagojevich đã thử sử dụng một quan chức hiệp hội làm trung gian với nhóm chuyển giao của ông Obama và “ứng cử viên số 1 vào Thượng viện”. Vào ngày 12/11, ông Blagojevich đã thảo luận với một quan chức trong Liên hiệp quốc tế các nhân viên dịch vụ (SEIU), về chiếc ghế bỏ trống tại cơ quan lập pháp mà ông chủ mới của Nhà Trắng từng nắm giữ .

Theo đơn kiện, trong cuộc trò chuyện, ông Blagojevich nhấn mạnh ông coi quan chức SEIU là “một phái viên để thảo luận về sự quan tâm của ứng cử viên số 1 vào Thượng viện” đối với chiếc ghế bỏ trống. Blagojevich quả quyết ông ta hứng thú với việc sắp xếp tổ chức 501(c)(4) và quan chức SEIU đã nhất trí nêu ý kiến đó ra và chờ xem nó sẽ đi đến đâu.


Blagojevich đắc cử lần đầu năm 2002 với những cam kết sẽ xóa sạch văn hóa hối lộ của bang. (Ảnh: AFP)

Tuy nhiên, cuối ngày 9/12, một phát ngôn viên của SEIU ra tuyên bố khẳng định: “Chúng tôi không có lí do gì tin rằng SEIU hoặc bất kỳ quan chức nào của hiệp hội có liên quan đến các sai phạm”.

Vào ngày tiếp theo, Blagojevich đã cố gắng liên lạc với nhóm chuyển giao của ông Obama với hy vọng có thể tuyên truyền cho ý tưởng lập tổ chức 501(c)(4). Thống đốc bang Illinois cho biết, ông muốn nói với một cố vấn chưa được nhận dạng của Tổng thống mới đắc cử về hy vọng gây quỹ cho tổ chức 501(c)(4).

Cùng ngày, ông tuyên bố trong một cuộc điện đàm rằng việc đề cập với cố vấn của ông Obama sẽ là một cách ngầm nêu câu hỏi với “ứng viên số 1 vào Thượng viện’ và những người khác. Ông Blagojevich cũng đề xuất sử dụng một cá nhân chưa rõ danh tính như một trung gian liên lạc với cố vấn của ông Obama.

Kết cục nào cho bê bối?

Khi toàn bộ bang Illinois cảm thấy choáng váng trước những hé lộ khủng khiếp về vị Thống đốc của họ, các chính trị gia tại bang này đang cuống cuồng nghĩ xem sẽ làm như thế nào với việc thay thế chiếc ghế mà ông Obama từng nắm giữ trong Thượng viện.

Bất chấp tất cả các cáo buộc tồi tệ này, ông Blagojevich hiện vẫn có quyền chỉ định người sẽ ngồi vào chiếc ghế trống ấy. Trừ khi ông Blagojevich từ chức hoặc bị truy tố hay kết tội, luật pháp cho phép ông và chỉ mình ông cái quyền ấy.

Dù tồn tại khả năng Thượng viện có thể đơn giản từ chối trao ghế trống cho bất kỳ ai mà ông Blagojevich lựa chọn, không ai muốn để tình hình hiện tại tiến xa tới như vậy.

Đến cuối ngày 9/12, dường như có khả năng Hội đồng lập pháp bang Illinois sẽ nhóm họp phiên đặc biệt để thông qua luật khẩn cấp, cho phép tổ chức một cuộc bỏ phiếu đặc biệt chọn người thay ông Obama vào Thượng viện.

Thanh Bình
theo The Times