Kremlin chọn “nữ hoàng cam” bởi Nguyễn Quang

TT- – TT – Sự tan rã của “liên minh cam” cầm quyền ở Ukraine dường như đã không thể hàn gắn. Tổng thống và thủ tướng gần như công khai đấu đá nhau. Nga cũng công khai chọn lựa đối tác ở Ukraine.

Những ngày qua, chính trường Ukraine nóng hừng hực, không chỉ vì thời hạn 30-9 đã qua mà các đảng phái vẫn chưa lập được liên minh cầm quyền thay cho “liên minh cam” tan rã 20 ngày trước đó. Không khí thêm “nghẹt thở” vì cuộc đối đầu công khai giữa hai nhà lãnh đạo đất nước: Tổng thống Viktor Yushchenko và Thủ tướng – “nữ hoàng cách mạng cam” Yulia Tymoshenko.

Sau khi rút khỏi liên minh cầm quyền do phe của bà Tymoshenko thông qua các nghị quyết hạn chế quyền lực tổng thống, ông Yushchenko đã không tiếc lời chỉ trích cựu đồng minh, từ gọi bà là “kẻ phản bội lợi ích quốc gia” tới “điệp viên của điện Kremlin”. Tuy nhiên, trong khi ông Yushchenko chưa trưng ra bằng chứng cho những cáo buộc của mình thì cú đáp trả của “nữ hoàng cam” lại đầy lợi hại.

Những tiết lộ động trời

Đòn đáp trả được tung ra – theo nhận định của các báo Nga – “thật thuyết phục và đúng kiểu Mỹ” (Komsomolskaya Pravda), không khác vụ Watergate thời thập niên 1970. Chẳng hạn, một số nguồn tin cho rằng chiếc tàu Faina của Ukraine đang nằm trong tay cướp biển Somalia chở xe tăng và vũ khí không phải cho Kenya mà cho Sudan – nơi đang diễn ra chiến tranh (từ lâu, Liên Hiệp Quốc đã cấm các nước bán khí tài, đạn dược cho nước này).

Chưa hết. Hôm 1-10, từ kho lưu trữ mật quốc gia Ukraine “rò rỉ” những thông tin động trời hơn: Tổng thống Yushchenko từng ra lệnh lấy bớt khí tài của quân đội đang trực chiến để chuyển cho Gruzia, hỗ trợ nước này trong cuộc chiến tranh Nam Ossetia. Tất cả còn lưu đủ chữ ký, con dấu!

Ngay sau cáo buộc trên, tờ Tin Tức của Nga tiết lộ nắm trong tay báo cáo đặc biệt của Ủy ban Quốc hội Ukraine về số vũ khí mà Ukraine cung cấp cho Tbilisi 10 năm gần đây. Hoạt động này trở nên cấp tập từ năm 2004, tức từ sau khi Tổng thống Gruzia Saakashvili lên nắm quyền, và chủ yếu là loại vũ khí tấn công.

Phía Nga nắm được tài liệu cho thấy đến tháng 8-2008, Ukraine đã chuyển cho Gruzia bảy tiểu đoàn tên lửa “Buk-M1”, tức một nửa số vũ khí loại này mà Ukraine đang sở hữu. Không chỉ thế, báo Tin Tức còn chứng minh Tổng thống Yushchenko đã ủng hộ Gruzia bằng cách cung cấp kỹ thuật sử dụng “Buk-M1” để tấn công và “nấp” máy bay Nga.

Thông tin động trời này có thể khiến Tổng thống Yushchenko trả giá đắt. Thứ nhất, là một tổng thống, lại ủng hộ kẻ xâm chiếm, ông Yushchenko phải đoán trước những hậu quả khả dĩ. Thứ hai, ông đã làm suy yếu đáng kể khả năng phòng vệ của đất nước vì bán quá nhiều tên lửa và loại tên lửa trên là mua của Nga nên rất cần hỗ trợ của Nga khi phải thay vũ khí mới. Các đại biểu đối lập Ukraine vì thế cho rằng đã đủ cơ sở để luận tội tổng thống.

“Cắt” máy bay cho thủ tướng

Như để đáp lại thịnh tình của nữ thủ tướng Ukraine, phía Nga đã thông qua hợp đồng bán khí đốt. Hai thủ tướng đã ký biên bản ghi nhớ liên chính phủ, làm cơ sở cho hai tập đoàn khí đốt nhà nước Gazprom (Nga) và Naftogaz (Ukraine) thiết lập quan hệ “trực tiếp và lâu dài”. Theo đó, Gazprom sẽ cung cấp khí đốt với số lượng đủ đáp ứng cân bằng nhu cầu tiêu dùng tại Ukraine kể từ 1-1-2009. Trong vòng ba năm, hai bên sẽ áp giá thị trường đối với hoạt động cung cấp cũng như trung chuyển khí đốt theo từng giai đoạn (để tránh bị “sốc” về giá). Hiện nay Ukraine chỉ phải trả cho Nga 179,5 USD/1.000m3 khí, trong khi châu Âu phải trả 500 USD/1.000m3 kể từ tháng mười năm nay.

Trong lúc Tổng thống Yushchenko đang tính cách xoay xở các cáo buộc mới thì nữ Thủ tướng Tymoshenko lại công du Nga. Theo lịch trình, bà tới Matxcơva ngày 2-10 để đàm phán về mua bán khí đốt. Giờ cất cánh dự kiến lúc 10g45 ngày 2-10. Thế nhưng không lâu trước đó, máy bay chở Tổng thống Yushchenko đi công du Lvov bị “hỏng”, khiến tổng thống chuyển sang dùng chiếc Il-62 dự tính dành cho thủ tướng khiến bà Tymoshenko không có máy bay đi công cán.

Giờ chót, để không lỡ hẹn với Nga, bà thủ tướng Ukraine phải thuê chiếc Cessna của tư nhân. Bà Marina Soroka, thư ký báo chí của thủ tướng, khẳng định “người ta tước máy bay của thủ tướng để phá cuộc thương lượng khí đốt”. Trong khi đó, phe của Tổng thống Yushchenko khẳng định bà Tymoshenko không thèm chào hỏi Tổng thống Yushchenko khi chạm mặt tại sân bay Borispol.

Hậu thuẫn của Nga

Cuộc gặp của bà Tymoshenko và Thủ tướng Nga Vladimir Putin hiển nhiên không thể tránh khỏi đề tài Ukraine cung ứng vũ khí cho Gruzia. Không những thế, ông Putin hai lần nhắc lại việc này. Trước cuộc gặp kín với nữ thủ tướng Ukraine để bàn về vấn đề khí đốt, ông nói việc Ukraine bán vũ khí cho Gruzia là “một trường hợp đặc biệt, vì trong những trường hợp đó, một quốc gia phải hành xử cực kỳ kiềm chế”.

Sau cuộc gặp ba giờ với bà Tymoshenko, ông Putin nhắc lại đề tài này, cho rằng bản thân việc bán vũ khí là không đáng kể vì đó là “chuyện làm ăn”, nhưng sử dụng vũ khí và con người để giết binh sĩ và người Nga là “một tín hiệu báo động với Nga”. Ông Putin cho rằng người ta hành xử như thế không phải vì lợi ích của nhân dân Ukraine, mà là “một tội ác vô trách nhiệm, tai hại, làm ảnh hưởng quan hệ nhân dân hai nước”. Đáp lại, bà Tymoshenko chỉ nói cần phải kiểm chứng lại những thông tin trên, và cho biết đã thành lập một ủy ban đặc biệt để điều tra vụ việc.

Như để thể hiện thái độ phật lòng của Nga, ông Putin lấp lửng rằng cuộc thương lượng về khí đốt diễn ra không thuận lợi trong tình hình bất ổn Ukraine hiện nay, như ngầm ý là nếu Tổng thống Yushchenko vẫn tiếp tục cầm trịch thì việc Nga cung cấp khí đốt cho Ukraine khó khả thi.

Trong tình cảnh đó, bà Tymoshenko đã công khai sự lựa chọn của mình. Việc bà khẳng định “với Ukraine, Nga là một đối tác chiến lược”, và hứa sẽ ủng hộ Nga gia nhập WTO được xem như một cương lĩnh tranh cử sớm. Các báo Nga đưa tin về cuộc gặp giữa hai thủ tướng bình luận: “Kremlin đã tìm ra đối tác chiến lược ở Ukraine”

Như để đáp lại thịnh tình của nữ thủ tướng Ukraine, phía Nga đã thông qua hợp đồng bán khí đốt. Hai thủ tướng đã ký biên bản ghi nhớ liên chính phủ, làm cơ sở cho hai tập đoàn khí đốt nhà nước Gazprom (Nga) và Naftogaz (Ukraine) thiết lập quan hệ “trực tiếp và lâu dài”. Theo đó, Gazprom sẽ cung cấp khí đốt với số lượng đủ đáp ứng cân bằng nhu cầu tiêu dùng tại Ukraine kể từ 1-1-2009. Trong vòng ba năm, hai bên sẽ áp giá thị trường đối với hoạt động cung cấp cũng như trung chuyển khí đốt theo từng giai đoạn (để tránh bị “sốc” về giá). Hiện nay Ukraine chỉ phải trả cho Nga 179,5 USD/1.000m3 khí, trong khi châu Âu phải trả 500 USD/1.000m3 kể từ tháng mười năm nay.
(Kommersant).