Những nhân vật trong yếu khi ra đi thường để lại cho hậu thế nhiều điều bí ẩn, chẳng thế mà có rất nhiều cuốn sách ghi lại những lời trăn trối của các vị này kèm theo bao lời bình luận. Chỉ có mình thượng Đế mới biết được những bí mật được thốt ra cửa miệng của vị Tổng thống Mỹ thứ 38 Jeron Ford lúc lâm chung ngày 26 tháng 12 năm 2008. Không một mảy may thông báo, tin tức về những câu nói cuối cùng cũng như nguyên nhân chính xác về cái chết của vị tổng thống này, người được số phận rất ưu ái :

Ông ta đã từng tham gia chiến tranh và còn sống sót, hai lần bị ám sát nhưng cũng may mắn tránh được. Tổng thống Ford đã đạt kỷ lục về trường thọ trong số các đời tổng thống Mỹ – 93 tuổi 166 ngày, vượt Tổng thống Rigân 45 ngày. Song, tài sản chính trị mà ông ta để lại rất phức tạp và đầy mâu thuẫn bí ẩn.

Người ta gọi Jeron Ford là “Tổng thống tình cờ ” vì chính bản thân hoàn toàn không có tham vọng này. Ông lọt vào nhà Trắng là hệ quả của hoàn cảnh khách quan. 13 lần được bầu vào Hạ  nghị viện , trong số đó 9 lần giữ ghế thủ lĩnh đảng Cộng hoà. Tháng 8 năm 1973 lo ngại về những cáo buộc về tham nhũng, rửa tiền và trốn thuế, phó tổng thống của Richard Nikson là Spiro Agnhu đã từ chức. Theo Hiến pháp, Tổng thống hoàn toàn có quyền lựa chọn phó Tổng thống. Trong những trường hợp như vậy, không cần phải tiến hành bầu cử. Việc bổ nhiệm được phê chuẩn bởi đã số phiếu trong cả hai viện. Nikson cần một con người có uy tín vượt trội.

Sự tìm kiếm của ông ta đã hướng về phía Ford. Nhưng ngay một năm sau, chính Nikson buộc phải cuốn gói về vườn vì bê bối trong vụ  Watergate. Và thế là, Ford đường đường chính chính ngồi vào ghế Tổng thống theo đúng Hiến pháp của Hợp chủng quốc. Phó Tổng thống của mình, Ford cũng lại bổ nhiệm cựu Thống đốc Niuook Nenson Rokofeler. Lần đầu tiên trong lịch sử nước Mỹ, Tổng thống và người kế nhiệm của ông ta  chẳng do ai bầu lên. Trong bài phát biểu tại buổi lễ nhậm chức, Ford đã cam đoan với nhân dân Mỹ rằng không làm bù nhìn cho bất cứ quyền lợi của ai, ngoại trừ quyền lợi của đất nước và nhân dân Mỹ “ Tôi hoàn toàn nhận thức được một thực tế là nhân dân  Mỹ không bầu tôi. Bởi vậy, tôi mong muốn được mọi người phê chuẩn tôi vào trọng trách này bằng lời cầu nguyện của mình. Tôi hy vọng, đây sẽ không phải là lời cầu nguyện cuối cùng. Tôi không tiến hành các cuộc vận động bầu cử vào chức vụ Tổng thống cũng như phó Tổng thống. Tôi không ký vào bất cứ văn kiện hay chương trình hành động của bất cứ Đảng nào. Tiếp nhận một công việc vô cùng khó khăn và phức tạp :

Tổng thống Hợp chủng quốc Hoa Kỳ- Tôi không thấy mình phải chịu ơn bất cứ người nào, nếu có chỉ một người phụ nữ duy nhất – Đó là vợ tôi. Tôi không khao khát cái trách nhiệm vô cùng to lớn này và cũng không lảng tránh nó ”.

  Jeron Ford  trở thành Tổng thống trong một thời điểm khủng hoảng chính trị nặng nề, khó tìm  thấy trường hợp tương tự  trong lịch sử. “ Đây là thời kỳ của những lời nói dối trá và những ý định độc ác. Ý định độc ác đã mang lại cho đất nước tai hoạ lớn và còn hơn thế nữa. Tất cả những cái đó được chấm dứt khi Jeron Ford đặt tay lên cuốn sách Kinh thánh và thề ủng hộ và bảo vệ Hiến pháp của Hợp chủng quốc Hoa Kỳ – Đó là nhận xét của phó tổng thống Mỹ  Đich Chayni – Ông ấy đã lãnh mọi trọng trách trong giai đoạn mẫu thuẫn kịch liệt. Đất nước cần phải cứu chữa, cần một Tổng thống có bàn tay khoan thai nhưng không hề run. Jeron Ford bắt tay vào việc bởi vì nước Mỹ cần ông vào chính thời điểm đó. Thời điểm của vụ Watergate nổi tiếng và nhục nhã. Đó là vụ  bẻ khoá  cửa của Đại bản doanh của Đảng dân chủ tại khách sạn Watergate ở Oasinton vào tháng 06 năm 1972.  Người bảo vệ đêm phát hiện ra một mẩu băng dính trên cánh cửa dẫn từ garaz để xe dưới tầng hầm lên chỗ cầu thang bên trong. Mẩu băng dính đó làm cho cánh cửa không đóng sập lại. Anh ta nghĩ rằng những người quét dọn đã để cửa mở, bèn khoá lại.

Nhưng sau một thời gian, quay lại, anh lại thấy cửa ở trong tình trạng như cũ. Do tinh thần cảnh giác cao, anh ta gọi ngay cho cảnh sát và họ đã tóm gọn được 5 tên bẻ khoá. Chúng bí mật lọt vào văn phòng của Đảng Dân chủ để kiểm tra lại các con chíp nghe trộm vì lúc cài do vội vàng nên bị sự cố kỹ thuật bộ phận ghi không làm việc. Dấu vết nhanh chóng dẫn đến Nhà Trắng. Song, hai nhà báo của tờ  Bưu điện Oasinhton là Bôbi Vudvord và Karl Berstin phải tốn 2 năm trời lao động kiên trì để tìm ra được người cuối cùng của đường dây này là chính Tổng thống và buộc Nghị viện phải họp phiên bất thường để phế truất.

   Vấn đề nghe trộm hoá ra mới chỉ là phần nổi của tảng băng chìm. Trên thực tế, đã diễn ra một cuộc đảo chính ngầm về mặt Hiến pháp: Nikson đã thành lập một cơ quan đặc biệt nằm ngoài sự kiểm soát của Nghị viện, một bộ phận nhân sự chuyên nghe trộm, do thám, mặc nhiên cho rằng mình honà toàn có quyền làm như vậy vì lợi ích an ninh của nước Mỹ.  Khi bị phát hiện và đưa ra ánh sáng thì Nikson mới đâm bổ đi xoá dấu vết , cự tuyệt chuyển giao cho Nghị viện những băng ghi âm các cuộc họp với các cố vấn. Bị dồn vào chân tường, Tổng thống đưa ra quyết định xin về vườn trước thời hạn

“ Tôi không phải là một kẻ hèn nhát. Mỗi tế bào trong cơ thể tôi phản kháng lại việc từ chức này – Tổng thống Nikson thổ lộ trong lời từ biệt vào ngày 8 tháng 8năm 1974”  . Người dân Mỹ   đặt lòng tin vào những lời hứa hẹn của Ford. Tháng đầu tiên trên cương vị Tổng thống quả là ngọt ngào như tuần trăng mật.  Tuy vậy, ngày 8 tháng 09 năm 1974 khúc trữ tình giữa chính quyền và nhân dân đi đến hồi kết thúc. Ngày hôm đó là Chủ nhật, Tổng thống Ford đã phát biểu trước đài truyền hình một bài diễn văn quan trọng quyết định số phận chính trị cũng như con người của mình. ” Thưa Quí ông quí bà – Ông nói từ chỗ ngồi của mình trong phòng bầu dục của Nhà Trắng- Tôi đã đi đến một quyết định và thấy cần thiết phải thông báo với toàn xã hội sau khi tôi lĩnh hội được cả bằng lý trí và tình cảm tính đúng đắn của quyết định này…  Tôi tin tưởng sâu sắc vào nguyên tắc bình đẳng của tất cả công dân Mỹ trước Pháp luật. Pháp luật, dù là của con người hay của Chúa trời không đếm xỉa tới hoàn cảnh của từng cá thể riêng biệt, nhưng không thể bỏ qua được hiện thực”. Trong một sức ép xã hội như vậy, Tổng thống Ford đã khẳng định với người Mỹ rằng : việc truy tố và đưa ra toà Nikson sẽ không làm cho sự công bằng được vinh danh. ” cuối cùng thì trách nhiệm đè nặng lên vai tôi. Tôi không thể chiều theo dư luận xã hội để mà tìm ra câu trả lời thoả đáng.”. Và thế là sau một một hồi giải thích  vòng vo, Ford tuyên bố với cả đất nước là dỡ bỏ mọi trách nhiệm hình sự đối với bất cứ hành động nào của Nikson trong khi làm Tổng thống.

Uy tín của Ford ngay tức khắc bị sụt giảm. Kết quả là năm 1976, trong cuộc bầu cử Tổng thống, ông ta đã thua nhân vật của Đảng dân chủ là Jimi Catơ.

Giữa Nikson và Ford có một mối quan hệ cá nhân đặc biệt. Tổng thống Ford đã làm tất cả để rào chắn bảo vệ cho Nikson. Phóng viên truyền hình nổi tiếng Tom Broko, người biết rất rõ Ford, tin tưởng chắc chắn rằng : ” Nikson đã sử dụng mối quan hệ này vào mục đích riêng của mình. Còn Ford là một quân cờ quá trung thành với êkíp của mình”.  Trong một buổi phỏng vấn gần như cuối cùng của mình, Tổng thống Ford nói :” Đáng ra tôi phải giành 100% quĩ thời gian của mình để giải quyết các vấn đề của 260 triệu công dân Mỹ. Song, vào tháng đầu tiên của nhiệm kỳ Tổng thống, tôi đã phải bỏ ra 25% thời gian để nghe các luật sư giải thích xem tôi cần phải làm hoặc không phải làm gì với các giấy tờ và các cuốn băng ghi âm của Ngài Nikson. Cuối cùng, tôi quyết định, để cho đất nước có lợi hơn, tôi dọn sạch bàn làm việc của mình khỏi đống giấy tờ của ngài Nikson và giành thời gian cho đất nước”     

       Người Mỹ xem việc tha bổng đối với Nikson như là một hoạt động đi đêm mà nhờ đó Ford trở thành Tổng thống.

    Tại Nga, một tình huống chuyển giao quyền lực tương tự cũng đã xảy ra. Vào ngày 31 tháng 12 năm 1999, còn nửa năm nữa là hết hạn nhiệm kỳ thứ hai của Elsin, Người đứng đầu nhà nước Nga lên truyền hình tuyên bố rời khỏi vị trí và chuyển giao lại chính quyền cho Vladimia Putin. Cũng chính ngày hôm đó, Quyền tổng thống Putin đã ký sắc lệnh bất khả xâm phạm về pháp lý đối với Elsin và các thành viên trong gia đình. Trong một số hồi ký của Elsin, quyết định từ bỏ quyền lực của ông được bao phủ bởi những màn khói bí ẩn : ”  Vô cùng muốn cùng ai đó chia sẻ, song tôi không thể. Nếu như thông tin bị rò rỉ ra thì hiệu quả sẽ bị mất đi và cùng theo nó là ý nghĩa chính trị, đạo đức và con người của việc này cũng mất theo “..” Tôi lấy từ trong túi áo trong bản kế hoạch hành động của mình. Tờ giấy bị nhàu. Tôi chúa ghét giấy tờ không phẳng phiu. Tôi cố gắng vuốt cho thẳng và để nó trên mặt bàn, rồi lấy một tập hồ sơ đè lên trên. Cẩn tắc vô áy náy, để không ai nhìn thấy…” . Tại sao lại có cái vẻ bí ẩn như vậy? Tại sao Tổng thống lại lo ngại có người nhòm vào phòng làm việc của mình? Tại sao việc rò rỉ thông tin lại khiến hành động từ chức vô hiệu quả? Câu trả lời là : phải tốn không biết bao nhiêu công sức để giành được quyền lực và rồi bây giờ lại phải chia tay với nó.

   Quyết định về việc từ bỏ quyền lực được Elsin ký vào lúc 9 giờ 30 phút sáng. Sau đó, chính ông đã đọc nó cho các cố vấn với sự hiện diện của Putin. Rồi sau đó, mới đựoc ghi hình để cống bố cho toàn  thể nhân dân trên vô tuyến truyền hình. Về trách nhiệm của người đứng đầu đất nước, trong một cuộc phỏng vấn, Putin đã nhắc tới một cách bóng gió khi được thông báo về các lạm dụng về tài chính của Thủ tướng Đức Helmud Kol : ” Một thủ lĩnh mạnh như vậy sau khi từ chức để lại một vụ om xòm mạnh không kém! – Một nhà báo thốt lên- Thật kỳ lạ!” ” Không có gì là lạ cả – Putin trả lời – Thủ lĩnh như thế nào thì tai tiếng tương xứng như vậy. Trên thực tế mọi người cũng đã mệt mỏi rồi…Ngay cả một thủ tướng mạnh như Kol, sau mười sáu năm cũng khiến nhân dân mệt mỏi, kể cả dân Đức được tiếng là ổn định ” . Putin có một câu trả lời rất khôn ngoan  khi bị hỏi về các cáo buộc đối với các thành viên của gia đình Elsin : ” Có một qui tắc vàng làm cơ sở cho bất cứ hệ thống Dân chủ nào, nó đựơc gọi là suy đoán vô tôi”

Trần Mai Tùng
theo Tin tức Moscow, The Time )