Khi thực tế lạnh lẽo và tàn khốc của suy thoái kinh tế toàn cầu đã đến với những thành phố xa xôi của nước Nga thì Thủ tướng V.Putin đã va chạm với những thách thức đầu tiên đối với uy tín của mình. Chẳng lẽ sự rối loạn đang chờ bên cạnh? Shaun Walker đã viết cho Báo Independent (của Anh) về tình hình nước Nga trong bối cảnh suy thoái kinh tế chung.

<!-- /* Style Definitions */ p.MsoNormal, li.MsoNormal, div.MsoNormal {mso-style-parent:""; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; mso-pagination:widow-orphan; font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; mso-ansi-language:RU; mso-fareast-language:RU;} @page Section1 {size:8.5in 11.0in; margin:1.0in 1.25in 1.0in 1.25in; mso-header-margin:.5in; mso-footer-margin:.5in; mso-paper-source:0;} div.Section1 {page:Section1;} -->

 Đối với thành phố sản xuất Amian (Asbest) ở miền công nghiệp Ural này thì bây giờ là một thời kỳ khó khăn. Trong những năm gần đây mặc dù EU đã cấm dùng amian nhưng vẫn có 19 nhà máy trên thế giới khai thác và chế biến amian nhờ một cao trào xây dựng lớn ở nước Nga. Thành phố Asbest nhỏ có 70 ngàn dân thì có đến 70% gia đình có người làm việc trong các nhà máy sản xuất amian và trên thực tế thì không có amian thì cũng chẳng có thành phố này. Những thành phố như vậy gọi là “thành phố Mono” (đơn điệu). Theo lời kể của một công nhân thì khi tình hình tài chính trở nên tồi tệ thì nhiều nhà máy đã phải buộc công nhân thôi việc hoặc làm việc theo chế độ lãn công. Công nhân không thể tìm được việc làm mới do trong thành phố chỉ có công nghiệp SX amian phụ vụ xây dựng mà thôi.

Ông thị trưởng Valery Belosheikin
thì lại nghĩ khác: “chúng tôi không có vấn đề gì cả. Vấn đề lớn không phải là
khủng hoảng kinh tế mà là Châu Âu đã cấm sử dụng amian. Điều này liên quan đến
mưu đồ của các Cty hóa chất sản xuẩt chất thay thế amian. Chúng tôi sẽ tìm được
Nhà đầu tư mới để xây dựng nhà máy SX Manhê và sẽ OK cả thôi”.

Tính lạc quan của thị trưởng không
phải ai cũng tán thành. Trong nhiều thành phố Mono (chỉ có một thứ công nghiệp)
như Asbetst này của nước Nga thì khủng hoảng không thể không có hậu quả xấu về
mặt xã hội, đặc biệt ngành SX ô tô và ngành luyện kim. Bởi vì chúng thường được
tổ chức thành những thành phố Mono và nếu chúng lâm vào tình trạng phải thải
hồi công nhân thì họ không còn con đườc nào để tìm việc làm mới và do đó cả
thành phố lâm vào tình trạng không có tương lai.

Trong tháng một và tháng hai này tại
nhiều thành phố người lao động đã bắt đầu xuống đường do nhiều nhóm chính trị
khác nhau lãnh đạo, thậm chí họ nêu khẩu hiệu đòi thay đổi chính phủ. Những
lãnh tụ của các Phong trào đối lập dự báo phong trào phản kháng chống chế độ
độc tài Medvedev-Putin chỉ là thời gian. Garry Kasparov (cựu vô địch cờ vua thế
giới), lãnh tụ của phong trào đối lập nói: “Cuộc sống thời kỳ gần đây là ổn
định và người ta nghĩ là mọi thứ khó khăn sẽ vượt qua nhưng tôi nghĩ là những
làn sóng phản đối sẽ xuất hiện vào tháng ba hoặc tháng tư”. Trên thực tế mọi
người không chờ đợi gì ở chính quyền được và cho là việc chống đối chẳng có
hiệu quả. Điều đó không có nghĩa là chính quyền có thể an toàn. Những chuyên
gia về Kremlin đánh giá sự tăng lên của những bất đồng giữa Medvedrv và Putin
như là giữa một người dân chủ phóng khoáng với một người đàn ông cứng rắn. Tuy
nhiên ảnh hưởng của hai con người này có thể bị đổ vỡ bởi tầng lớp thượng lưu
cấp dưới tại các địa phương và các đảng phái chính trị khác.

Bởi vì thời kỳ gần đây các lãnh tụ
dịa phương và những nhân vật quan trọng bị gán vào Đảng “Nước Nga thống nhất” thân
Kremlin cho nên họ rất khó tiến hành đối thoại. Nếu có nguy cơ đối với Putin
thì nguy cơ đó không phải từ nhân dân mà từ Medvedev. Còn nếu có nguy cơ đối với
cả hai người thì nguy cơ đó bắt đầu từ  những người trong thượng lưu chính trị. Một
nhà chính trị học đã nói như vậy. Và ngay cả Kasparov cũng thừa nhận rằng, đòn
thúc đẩy đổi thay có thể là sự đáng trách của thượng tầng chứ không hẳn là sự nổi
dậy của dân chúng. Hệ thống hiện tại rất mỏng manh và Putin có thể trở thành “con
dê đáng trách. Dù ông ta có muốn hay không thì ông Medvadev vẫn có thể trở
thành thủ lĩnh của một cuộc cải cách”.

Hôm chủ nhật Ông Médvedev đã có bài
phát biểu dưới dạng trả lời phóng vấn truyền hình. Đã có những lời lẽ trong
chuỗi những tín hiệu được bình luận như là lời phê bình Putin. Ông nói: Khi nói
về khủng hoảng kinh tế thì phải “nói công khai và nói thật”. Ông không đồng ý
với Putin về những gì mà ông này cho là những thành tựu của lãnh đạo thời
Putin. Ông Medvedev nói: “Rất dễ dàng làm việc khi mà cả luồng tiền lớn đến với
ngân sách nhờ xuất khẩu dầu khí là chính. Tuồng như tự Bạn chẳng phải làm gì cả
mà lợi nhuận thì cứ đến, cứ dến và cứ hãnh diện. Trong tình hình như vậy Bạn
cần phải học tiêu tiền cho hợp lý, tiền ngân sách, thứ hai nữa là cần phải thể
hiện mình là một nhà quản lý có trình độ”. Ngày hôm qua Tổng thống lại thông
báo có thể thay 4 vị Tỉnh trưởng nữa. Báo chí liên hệ sự kiện này với mức độ
thất nghiệp cao tại những tỉnh đó. Ông đã thay tình trưởng ở cộng hòaIngushetya – thay một người thân cận
của Putin và đã từng làm việc trong KGB, vì những lạm dụng quyền lực của ông này. Người mới lên là một
nhân vật được nhân dân Ingushetya tín
nhiệm và có thể điều khiển tình hình phức tạp ở đây. Có nhiều điều khác biệt
giữa Putin và Medvedev. Vừa rồi Tổng thống gặp gỡ vói nhà báo đối lập là tờ “Novaya Gazeta” để chia buồn vì một nhà
báo bị giết chết. Sau đó nhà báo Muratov thông báo rằng, Tổng thống đánh giá
rất cao tờ báo “Novaya Gazeta” và
cảm ơn nhờ sự gìn giữ được một trong số ít tờ báo đối lập như vậy trong nước.
Tổng biên tập này cho rằng, những lời của Tổng thống đã rất chân thành. Điều
tương tự không bao giờ nghe thấy tự miệng ông Putin, người không thích thú gì
giới báo chí và những điều tra của họ.

Ngoài ra, Ông Medvedev đã lệnh xem xét
lại dự luật nhằm mở rộng định nghĩa khái niệm “phản bội Tổ quốc” mà Ông Putin
đã đệ trình Viện Duma. Gary Kasparov nói: “đó là yếu tố mấu chốt của chủ nghĩa Putin.
Trong trường hợp thông qua dự luật này thì những người như tôi có thể bị bắt
một cách dễ dàng về tội phản bội Tổ quốc. Rất tuyệt vời là dự luật này đã bị Medvedev
và đồng minh của ông cản trở”.

Những thách thức đối ngoại lớn như
khủng hoảng khí đốt Nga-Ucraina  cho thấy
Putin vấn là nhân vật rất quan trọng ở trong nước Nga và quyết định phần lớn
chính sách nước Nga. Nhưng quan niệm hình ảnh của Medvedev như là người bù nhìn
bắt đầu tỏ ra là có chút ngây thơ. Đối với người công nhân ở thành phố Asbest
nói trên thì Putin là người cầm đầu tốt. Anh ta nói: Ông làm cho nước Nga trở
nên mạnh hơn, còn Medvedev thì cũng là người đàn ông bình thường. Thời gian sẽ
cho thấy ai hơn ai, khi mà tiền thu được từ giá dầu cao tiêu đã hết, và cũng
cho thấy họ có thể thay đổi Hệ thống hiện hành mà không làm đổ vỡ nó hay không.

Sự
phá sản những gia tài và các nhà tài phiệt

Tạp chí “Finance” (Nga) đã công bố danh sách hàng năm những người Nga giàu
có. So với năm ngoái số tỷ phú đôla giảm đi gấp đôi, từ 101 xuống còn 49. Người
thua thiệt nhiều nhất là nhà tài phiệt Oleg Deripaska: theo đánh giá của Tạp
chí này thì ông ta mất 90% gia tài của mình. Người Nga giàu nhất hôm nay là ông Mikhail Prokhorovmặc dù năm qua ông mất đi hơn 7 tỷ đôla. Đưới đây là danh sách những người giàu
này và tài sản bị mất do đổ vỡ hệ thống tín dụng.

1. Ông Mikhail Prokhorov mất 7.4 tỷ, còn 14,1 tỷ
USD. Ông là người hay tham gia các hộp đêm và là “chú rể” có gía đáng ghen
nhất. Ông làm nên tài sản nhờ vàng và kim loại và cũng là lần đầu tiên đứng đầu
danh sách này nhờ ôm cố phiếu “Polyus Zoloto”.

2. Ông
Roman Abramovich
mất 9,1tỷ, còn 13,9 tỷ USD. Ông là người
dẫn đầu danh sách trong vòng 4 năm liền và chỉ năm ngoái xuống hàng thứ hai.
Ông làm nên tài sản của mình nhờ vào sản xuất và kinh doanh dầu mỏ. Năm nay ông
vẫn giữ vị trí thứ hai dù bị thất thoát như vậy. Ông có câu lạc bộ bóng đá
Chelsy và đầu tư cho bóng đã Nga (Viện trợ Liên doàn bóng đá Nga).

3. Ông
Vladimir Lisyn
mất 14,5 tỷ, còn 7,7 tỷ USD. Ông làm giàu
nhờ ngành kuyện kim và ít khi tiếp cận báo giới. Ông vẫn giữ vị trí số ba như
năm ngoái.

4. Ông
Vagit Alekperov
, người gốc Azerbaydgian mất 5,9 tỷ, còn
7,6 tỷ USD. Ông này làm giàu bằng khái thác dầu và là chủ của đế chế “Lukoil”.
Ngoài ra ông còn là chủ của “NordNikel”.

5. Ông
Suleyman Kerimov
mất 10,5 tỷ, còn 7,5 tỷ USD. Ông này
đồng thời là Nghị sỹ Duma và giữ mình không xuất hiện trên báo chí. Người ta
chỉ biết về ông khi vào năm 2006 ông bị tai nạn ô tô ở Pháp trên chiếc xe
Ferrarry.

6. Ông
Mikhail Fridman
mất 16,1 tỷ, còn 6,1 tỷ USD. Ông là chủ
nhà băng, cổ đông của THK-BP – xí nghiệp lieen doanh hiện đang có vấn đề ở Nga.

7. Ông Vladimir Potanhin mất 16,5 tỷ, còn 7,5 tỷ
USD. Ông là là người bạn kinh doanh của ông Prokhorov trước đây hiện đang dẫn
đầu Danh sách.

8. Ông Deripaska mất 35,1 tỷ, còn 8,49 tỷ USD. Ông là người đứng đầu
đế chế “Basic Element” (Nguyên tố cơ bản) trong đó có tập đoàn nhôm “Rusal”. Đế
chế của ông suy sụp trong năm vừa qua sau khi ông “ôm” quá nhiều tín dụng của
các nhà băng phương tây mà bây giờ ông trả lại cho họ rất vất vả.

9. Ông Dmitry Rybolovlev mất 7,1 tỷ, còn 4,6 tỷ. Ông
này là “dân quê” có Cty sản xuất phân bón. Năm 2008 báo chí đưa tin ông mua
ngôi nhà của tỷ phú Mỹ, laf ông
Donald Tramp, giá 100 triệu đôla ở California.

10. Ông Alysher usmanov mất 8,8 tỷ, còn 4,5
tỷ USD. Ông này làm gia tài trong ngành luyện kim, có câu lạc bộ bóng đá
“Arsenal” ở Moscow.

Hoàng Xuân Kiểm