Trên truyền hình, đài phát thanh mỗi ngày lại thêm một thông tin về suy giảm tài chính, về khủng hoảng kinh tế. Báo giấy, báo mạng trích đăng những phát ngôn “u ám” của những nhân vật “có máu mặt” trên thế giới: khủng hoảng tài chính chẳng biết đâu là đáy. Bóng mây đen của những khó khăn toàn cầu đã thấm tới nhiều quốc gia, tới từng căn nhà, đường phố, con người… Có lẽ sắp tới nhiều người sẽ như tôi, chẳng lấy gì làm ngạc nhiên lắm khi gặp một người bạn làm giám đốc doanh nghiệp trong… bệnh viện

Thiết lập được sự cân bằng trong tư tưởng, trong các mối quan hệ là mục tiêu mà mỗi người cần nỗ lực đạt được trong cuộc sống… Hơn ai hết, chính doanh nhân, những người chèo lái các doanh nghiệp thích nghi để tồn tại với thời “hội nhập trong khủng hoảng” là người hiểu rõ tầm quan trọng của văn hóa doanh nghiệp ảnh hưởng đến tinh thần và cuộc sống ở mức nào nhất.

“Thở – cười” và hạnh phúc

Hiện nay, nhiều công ty rơi vào cảnh tiến thoái lưỡng nan. Nhiều doanh nghiệp đang phải trải qua cơn lao đao, thậm chí bị phá sản. Nhiều cửa hàng phải sang nhượng vì không cầm cự nổi chi phí quá lớn trong khi khách hàng ít tiêu thụ hơn… Trong cuộc hội thảo Xây dựng văn hoá doanh nghiệp thời kỳ hội nhập ngày 22/2 tại Học viện Phật giáo Trung ương ở Sóc Sơn (Hà Nội), Đại đức Thích Nhật Từ nêu tham luận rằng chỉ có cách nhận diện được bản chất và gốc rễ của những khủng hoảng mà con người đang đối diện, mới giúp ta từng bước vượt qua những bế tắc và khổ đau.

Theo ông, doanh nhân là người phải sống trong các vòng kiềm toả và áp lực của công việc, cạnh tranh và đào thải. Việc thực tập buông xả các áp lực thông qua “thở và cười” trong chính niệm sẽ giúp doanh nhân giải phóng chúng một cách an toàn, không lo ngại các tác dụng phụ về tâm lý.

Sẽ là một sai lầm nếu nghĩ rằng chỉ khi nào tồn tại trong một xã hội bon chen, bận rộn, ta mới thực tập thở và cười, để giải phóng căng thẳng và khổ đau.

Thường ngày, bất cứ nơi nào, mỗi khi có cơ hội, ta nên thực tập thở và cười. Thay vì than thở không có thời gian để làm việc quan trọng, ta hãy thực tập thở để mang hạnh phúc cho bản thân, hay chí ít không làm cho ta khổ đau nhiều hơn với những bế tắc hiện có.

Ông cho rằng, hạnh phúc không phải là lý tưởng cao siêu, mà là những cái rất bình dị quanh ta, đang hiện hữu cùng ta, trong ta, đôi lúc, vì thiếu chính niệm, ta không thừa nhận sự hiện hữu của nó, hoặc ta chưa trân trọng đúng mức.

Trở về với chính niệm, hạnh phúc sẽ có mặt như không khí chưa từng bị mất đi, như gió vẫn thổi, thông vẫn reo, suối vẫn chảy và trăm sông tuôn về biển cả, bao đời vẫn thế. Hạnh phúc có hay không, lớn hay nhỏ, hoàn toàn do tâm ta cảm nhận, bằng sự chăm sóc hay huỷ diệt nó. Hạnh phúc chỉ có mặt khi tâm ta được thấm nhuần trong sự bình yên. Tâm an thì thân an. Thân tâm an thì hạnh phúc hiện hữu.

Bí quyết của hạnh phúc là nuôi dưỡng tình thương và làm lớn mạnh tuệ giác. Nhiều người lo ngại tình thương sẽ giết chết ý chí vươn lên trong cạnh tranh khốc liệt, nơi mà thương trường được hiểu là chiến trường.

Nhưng nhờ có tình thương, doanh nghiệp không cần phải lao vào cuộc chiến loại trừ, đồng thời, thể hiện các quan hệ hợp tác, chia sẻ. Văn hoá doanh nghiệp nên được thể hiện theo hướng cạnh tranh lành mạnh, nâng cao chất lượng và uy tín, dẫn đến sự phát triển bền vững.


Nhà kinh doanh minh triết là ai?

Cũng tại đây, TS. vật lý Nguyễn Tường Bách – nổi tiếng với nhiều tác phẩm, dịch phẩm đạo Phật, đồng thời là nhà khoa học, doanh nhân, đã nói: “Tất cả đều nằm trong kho báu của pháp giới, ai xứng đáng sẽ được hưởng lợi ích lâu dài, ai không xứng đáng sẽ sớm bị mất đi. Nhà kinh doanh minh triết biết rằng tất cả của cải và địa vị đều do “trời đất” tạm ứng cho, mình chỉ là người quản lý hộ để thực hiện một sứ mạng nào đó trong đời”.

Theo ông, những nhà kinh doanh “có tâm” sẽ biết thiết lập sự quân bình trong quan hệ chủ/thợ, hài hòa trong sự tập trung tài sản và quyền lực, quân bình trong đời sống chung/riêng. Những nhà kinh doanh có tầm sẽ biết rằng mọi thành công, tiền bạc, tài sản… là sự vật chất hóa của khả năng của mình, của phước báu cha ông, của nhiều tích lũy từ đời kiếp nào xa xưa, của nhiều năng lực vô hình khác mà mình không hề ý thức.

Chia sẻ vấn đề văn hóa doanh nghiệp, theo Đại đức Thích Trí Chơn, chúng ta cần phải “vun bồi Phật chất trong đời sống doanh nhân”. Phật tử kinh doanh, hay người kinh doanh theo đúng tinh thần Phật giáo phải đáp ứng 5 tiêu chí. Thứ nhất, người có tâm trong sáng, tránh xa những việc xấu ác, và làm việc thiện cũng như khuyến khích người làm việc thiện; phải bằng được loại bỏ kiểu kinh doanh “ăn xổi ở thì”. Tiêu chí thứ hai là làm lợi cho bản thân và làm lợi cho người khác. Thứ ba, xác định rõ mục đích vật chất chỉ là phương tiện để đem lại an vui. Thứ tư, vui vẻ đón nhận mọi chuyện thất bại thành công trong đời sống vì chẳng có điều gì là tồn tại mãi mãi. Thứ năm, nhân quả là quy luật tồn tại khách quan trong cuộc sống. Người ý thức được quy luật tự nhiên này sẽ có tư duy chân chính, lời nói chân chính, hành động chân chính và sẽ được xã hội tôn vinh mà còn được quả báo tốt đẹp đời sau.

Nên Thở – Cười thế nào?

Thở không chỉ là phương tiện mà chính là sự sống, có tác dụng nuôi dưỡng hạnh phúc cho thân tâm. Đang khi mệt mỏi, phiền muộn, hơi thở nhẹ và sâu sẽ giúp ta làm chủ được dòng cảm xúc, theo đó, làm chủ được cán cân quân bình của cuộc sống.

Cười trước nhất là sự thư giãn các căng thẳng của bản thân vốn có trong cuộc sống. Cười còn là nghệ thuật mang lại niềm vui tương tác với tha nhân. Ta thử tưởng tượng, suốt ngày làm việc chung, tiếp xúc với người không có một nụ cười, gương mặt lúc nào cũng nhăn nhó, căng thẳng, khó chịu, có lẽ ta sẽ dễ bị căng thẳng theo. Hạnh phúc mất hết.

Người thực tập thở và cười cần thể hiện thái độ và động thái khoan thai, không gấp gáp nhưng cũng không nên quá chậm chạp. Ý thức về sự hiện hữu của mình trong hiện tại với sự rũ bỏ mọi sầu lo.

Thở và cười, một mặt, giúp ta giảm tốc độ của những hành động mà tính bản năng hay thói quen đã làm cho ta trở nên mệt mỏi, mặt khác, giúp ta tái tạo nguồn năng lượng sức sống, tràn đầy sung lực của hạnh phúc không bị nhiễm đắm.

Trước khi đi ngủ, sáng sớm thức dậy, những khoảng khắc giải lao giữa giờ, thời gian đầu ngày, đầu giờ chiều và trước khi đi ngủ, chỉ cần dành 5 phút tối thiểu để chăm sóc bản thân bằng sự thư thái của thở và cười, các bạn sẽ thấy tâm hồn mình nhẹ nhàng và bình yên.


(Đại đức Thích Nhật Từ)

Lê Trí
theo TG&VN