Các đại biểu quốc hội đã thông qua luật mới về bầu cử tổng thống. Giờ đây mỗi ứng cử viên tổng thống sẽ phải nộp cược 2,5 triệu grivna. Tổng thống đã có tuyên bố, ông sẽ phủ quyết luật này và khiếu nại ra Toà án Hiến pháp.

Hôm thứ sáu vừa qua tại kỳ họp bất thường Rađa Tối cao đã thông qua luật về bầu cử tổng thống. Luật này do các luật sư của hai khối đại biểu BYUT và đảng khu vực soạn thảo. Theo quy định mới của luật chiến dịch tranh cử sẽ rút ngắn xuống còn 3 tháng thay vì 4 tháng như theo pháp luật hiện hành.

Ngoài ra, tại kỳ bầu cử tới sẽ áp dụng quy định khiếu nại kết quả làm việc của hội đồng bầu cử. Các đại biểu quốc hội về phe tổng thống và bản thân tổng thống đã kịp gọi luật này là mang tính thị trường và chuẩn bị cho cuộc chiến pháp lý mới tại Toà án Hiến pháp.

Nửa nghìn sửa đổi
Khi xem xét tại lần đọc thứ hai trong kỳ họp bất thường các đại biểu đã buộc phải xem xét và bỏ phiếu cho từng sửa đổi trong tổng số 469 sửa đổi luật. Do đó việc thông qua luật đã kéo dài gần 3 giờ đồng hồ.

Đại biểu khối NU-NS Ivan Zaes đã đưa ra vố số các nhận xét phê bình đối với dự luật. Nếu các đại biểu khác có nhận xét gì thì sau đó cũng thay đổi ý kiến, còn ông Zaes thì buộc các đồng nghiệp phải phân tích từng sửa đổi và bỏ phiếu. Tuy nhiên khối “khu vực” và “BYUT” vì đã có nhất trí với nhau trước nên không đáp lại các nhận xét của ông này và không bỏ phiếu cho sửa đổi. Do đó phó chủ tịch thứ nhất quốc hội và một trong các tác giả của luật ông Alechsandr Lavrinovich, người điều hành phần lớn cuộc họp, đã tranh luận nảy lửa với ông Zaes. “Có một đại biểu bỏ phiếu cho sửa đổi của ông Zaes”, – ông Lavrinovich tuyên bố không giấu vẻ mỉa mai. Đáp lại ông Zaes có thái độ kiềm chế và tiếp tục yêu cầu bỏ phiếu cho tất cả các sửa đổi ông đưa ra, chiếm quá phân nửa các nội dung dự luật.

Sau khi dự luật nhận được 316 phiếu (trừ đảng viên đảng cộng sản và một bộ phận NU-NS), đại biểu khối BYUT Vladimir Yavorivski đứng lên phát biểu. Ông đề nghị gọi ngày bỏ phiếu là “ngày Zaes”. Về phần mình ông Zaes nhìn thấy trong lời lẽ của thành viên khối BYUT có những ý châm chọc, ông cảnh báo, “người cười là người cười cuối cùng”, rrồi đứng lên bỏ ra khỏi phòng họp. “Đây là luật không dân chủ, vụ lợi và thù địch, luật này sẽ bỏ tù hai năm các uỷ viên uỷ ban bầu cử nếu họ không thực hiện ý chí của đảng khu vực và BYUT. Ngoài ra, luật còn quy định tổ chức bầu cử tổng thống mà không có danh sách cử tri”, – ông Zaes nói.

Trong lúc này đại biểu khối BYUT Andray Portnov, một tác giả khác của dự luật, cho rằng, đồng nghiệp khối NU-NS của ông đã không “đọc kỹ dự luật”. “Danh sách cử tri dứt khoát sẽ có”, – ông Portnov đảm bảo. Theo ông, ít nhất  30 ngày trước ngày bắt đầu chiến dịch tranh cử Uỷ ban bầu cử quốc gia sẽ chuyển qua thư điện tử danh sách chữ ký được đăng ký của các cử tri cho các khối đại biểu, và sẽ chuyển cho các ứng cử viên ngay sau khi họ được đăng ký với Uỷ ban bầu cử.

Xuất phát từ văn bản dự luật được thông qua, các uỷ ban bầu cử khu vực do các ửng cử viên tổng thống, chứ không phải do các khối quốc hội xây dựng theo như ban đầu quy định. Các ứng cử viên muốn đăng ký phải nộp cược 2,5 triệu grivna. Mặc dù trong văn bản được đưa ra đọc lần hai con số này là 0,5 triệu. Số tiền này chỉ được trả lại cho ứng cử viên nào lọt vào vòng hai.

Toà án tối cao mất việc
Nội dung vướng mắc trong khi thoả luật dự luật là quy định khiếu nại kết quả bầu cử. Theo dự luật sửa đổi, vấn đề khiếu nại kết quả bầu cử sẽ do Toà án hành chính tối cao giải quyết, mặc dù trước đó vấn đề này thuộc chức năng của Toà án Tối cao.

Đại diện tổng thống tại quốc hội Igor Popov đã phát biểu ý kiến về quy định này. “Có nhiều phê bình đối với quy định khiếu nại, trong đó có quy định khiếu nại này do toà án nào giải quyết. Tiếc là trong quá trình soạn thảo luật yếu tố ai có ảnh hướng đến toà án nào đã quyết định rằng toà án hành chính sẽ là nơi giải quyết”, – ông Popov nói. Tuy nhiên ông Portnov nhận xét, toà án hành chính tối cao được chọn là cơ quan chính để nhận khiếu nại chiểu theo Bộ luật tố tụng hành chính thông qua năm 2005.

Ông Popov cũng tuyên bố, tổng thống đang tiến hành tư vấn về việc thông qua luật và toàn bộ khoá họp bất thường quốc hội là không hợp hiến. “Khi triệu tập khoá họp bất thường quốc hội phải công bố chương trình nghị sự, chứ không phải dự thảo chương trình nghị sự. Chính vì thế tất cả các quyết định thông qua ngày hôm nay là không chắc chắn đứng về góc độ pháp lý”, – ông Popov nhấn mạnh.

Đảng viên đảng khu vực Elena Lukash cũng cho rằng, ý đồ của ông Yushenko sẽ không có hy vọng. “đây là vấn đề thủ tục, và Toà án Hiến pháp cho rằng, mọi vấn đề về thủ tục của quốc hội không phải là đối tượng xem xét của Toà. Các vấn đề này chỉ có thể do chính Quốc hội xem xét theo quy chế”, – bà nói.

Ngày bầu cử tổng thống đã được ấn định vào ngày 17-1-2010. Theo đó chiến dịch tranh cử sẽ khpỉ động ngày 17-10 theo luật bầu cử tổng thống mới

Phuong Anh
theo Delo