Tờ Commersant đưa tin Gasprom đang thành lập liên minh châu Âu riêng của mình để làm đối trọng với Tuyên bố chung Ucraina – EU dựa vào các đối tác và khách hàng chính của mình là công ty E.On của Đức và Eni của Italia.

Trong đó Nga tính toán để tận dụng được tình hình tài chính phức tạp của Ucraina trong quan hệ khí đốt với nước này. Đến hiện tại Kiev vẫn chưa tìm được nguồn tài trợ trong khi thời hạn thanh toán tiền mua khí đốt tháng ba cho Nga đã đến gần. Ngoài ra, sắp tới Ucraina còn phải bơm tiếp khí đốt vào hầm chứa ngầm và trả tiền cho số khí đốt ấy.

“Naftogas Ucraina” đoan chắc rằng tổng số tiền cần thiết đã được huy động. Tiền tháng hai được trả đúng hạn, nhưng lúc đó hai bên còn giữ được quan hệ hoà hoãn. Cụ thể Gasprom tích cực thể hiện thái độ sẵn sàng nhượng bộ, ví dụ về lượng mua khí đốt. Tuy nhiên từ đó đến nay tình hình đã thay đổi – ngày 23-3 tại Brussels Kiev đã ký với EC bản Tuyên bố chung về việc nâng cấp hệ thống vận chuyên khí đốt của Ucraina. Nga đã phản đối gay gắt Tuyên bố chung này vì cho rằng nó không tính đến quyền lợi của Nga.

Hôm thứ sáu Gasprom đã củng cố được vị thế của mình trong mâu thuẫn này khi gần như tuyên bố đã thành lập được liên minh quốc tế chống lại “Tuyên bố Brussels”. Chủ tịch Gasprom ông Alechsây Miller đã báo cáo với thủ tướng Vladimir Putin về cuộc gặp gỡ hôm thứ năm với lãnh đạo các công ty E.On Ruhrgas AG, Eni và Gaz de France. “Cuộc gặp diễn ra theo sáng kiến của các đối tác của chúng tôi, – ông Miller nhấn mạnh. – Chúng tôi đã thảo luận đến bản Tuyên bố chung mới được ký kết giữa Ucraina và EU. Chúng tối đều có chung quan điểm: văn bản này được soạn thảo không có sự tham gia của Nga, Gasprom là nhà cung cấp, cũng như không có sự tham gia của các khách hàng lớn nhất. Và tất nhiên quan điểm chung của chúng tôi là cách tiếp cận như vậy khiến cho văn bản này hoàn toàn không có tính khả thi. Nghĩa là hoàn toàn không thể triển khai trên thực tế. Người đứng đầu Gasprom còn nói thêm, các bên gặp gỡ đã nhất trí thành lập nhóm công tác sẽ được nhóm họp sau 1 – 1,5 tháng nữa cũng ở cấp cao như vậy (như ở Brussels). Nhóm công tác này sẽ thảo luận “các vấn đề nâng cao độ tin cậy, ổn định của việc trung chuyển khí đốt qua lãnh thổ các nước châu Âu”.

Eni và E.On không chỉ là các khách hàng tiêu dùng khí đốt lớn, mà còn là đối tác của Gasprom trong các dự án năng lượng chủ chốt của Nga như dự án “Dòng chảy Nam” và “Dòng chảy Bắc”. Hai dự án này xây dựng tuyến vận chuyển khí đốt từ Nga sang châu Âu không qua lãnh thổ Ucraina. Nhưng tạm thời trong việc vận chuyển khí đốt Nga vẫn hoàn toàn phụ thuộc vào Kiev, và ông Vladimir Putin khuyến cáo Gasprom dù sao cũng không nên đẩy mọi việc đến một cuộc chiến khí đốt mới. “Dù gì cũng phải giữ quan hệ với EC, phải phát triển quan hệ với nước láng giềng Ucraina, – thủ tướng Nga nhận xét. – Đối thoại đang diễn ra ở cấp bộ trưởng năng lượng. Mới đây đã có cuộc gặp gỡ giữa bộ trưởng năng lượng Nga và Ucraina. Những tiếp xúc như vậy cần phải phát triển ở cấp các doanh nghiệp”.

Tuy nhiên Gasprom lại nhấn mạnh rằng họ cũng có những công cụ gây sức ép của mình. “Vấn đề chính hiện tại của Ucraina là thanh toán tiền khí đốt cho Nga, – ông Miller nói. – Và vấn đề này sẽ còn gay gắt hơn trong giai đoạn Ucraina bơm khí đốt dự trữ vào hầm chứa ngầm. Do đó nhiệm vụ cấp bách hơn cả đối với Ucraina là tìm ra nguồn tài chính để chi trả cho lượng khí đốt tiêu dùng”.

Naftogas công nhận để bơm khí đốt dự trữ và các hầm chứa ngầm cần khoản tiền khá lớn – 37 tỷ grivna (gần 4,8 tỷ đô la). Đơn đề nghị được cấp khoản tiền đó đã gửi lên chính phủ Ucraina từ tháng 3, nhưng đến nay công ty vẫn chưa nhận được câu trả lời.

“Cuộc họp tư vấn liên chính phủ sẽ phải diễn ra ngày 8-4, – một nguồn tin của tờ báo cho biết. – Nội dung được chờ đợi là thủ tướng Timosenko sẽ thông báo về việc thanh toán khí đốt tháng ba đúng hạn, còn thủ tướng Putin sẽ đề xuất lập khoản tín dụng 5 tỷ đô la cho Ucraina để mua khí đốt dự trữ của Nga. Tuy nhiên “Tuyên bố chung” Brussels đã đảo lộn hết các con bài. Ngày 24-3 tổng thống Nga D.Medvedev thông báo hoãn cuộc họp tư vấn liên chính phủ với Kiev để làm rõ các vấn đề liên quan đến bản Tuyên bố chung.

Cần phải trữ khí đốt vào các hầm ngầm của Ucraina để đảm bảo việc vận chuyển khí sang EU trong mùa sưởi ấm, vì công suất của tất các các tuyến đường ống khí đốt của Gasprom tại biên giới phía Tây của Nga thấp hơn tổng số khí đốt xuất khẩu sang Belarus, Ucraina, Mondova và châu Âu, – giám đốc công ty East European Gas Analysis Mikhain Korchemkin giải thích, ông nói thêm rằng trong vài năm gần đây lượng khí trữ trong hầm ngầm lên tới 17 tỷ m3. Bà Yulia Timosenko đã không thu hút được tín dụng từ phía Nhật Bản cũng như tín dụng ngắn hạn từ phía EU để trả tiền khí đốt. Nga cho rằng chính phủ Ucraina sẽ lại quay về phía Nga. “Vay tiền Nga để mua khí đốt của Nga sẽ đơn giản hơn. Nhưng chính Kiev đã làm mất uy tín của mình qua việc ký Tuyên bố chung Brussels nên Matxcơva sẽ yêu cầu họ phải tiếp tục nhân nhượng nữa”, – chuyên gia phân tích Maxim Sein thuộc “Brokercreditservise” có ý kiến.

Hiện Kiev chưa có phản ứng gì trước những phát biểu gay gắt của ông Miller. Tuy nhiên Grudia lại gián tiếp tham dự vào mâu thuẫn. Bộ trưởng năng lượng Grudia Alechsandr Hetaguri và tổng giám đốc công ty White Stream Pipe Co.Ltd Roberto Pirani mới đây đã ký biên bản ghi nhớ về sự hợp tác xây dựng đường ống dẫn khí White Stream (“Dòng chảy Trắng”) từ Grudia qua Ucraina sang EU. Ông Pirani nói rằng dự án xây dựng đường ống công suất giai đoạn một 8 tỷ m3/năm tối đa 24 tỷ được triển khai trong giai đoạn 2012-2015. “Các công việc chuẩn bị cho dự án sẽ được EU tài trợ, họ đã chi ba khoản cho mục đích này”, – ông Pirani giải thích. Dự án này phục vụ cho việc vận chuyển khí đốt thiên nhiên từ Trung Á qua biển Caspi và biển Đen sang châu Âu vòng qua lãnh thổ Nga. Matxcơva thể hiện thái độ không nhận thấy những động thái khởi động dự án “Dòng chảy Trắng”.

Lê Tâm
theo Podrobnosti