Hôm qua, thứ tư ngày 22-4, nghị viện châu Âu đã họp tại Strassburg và phê chuẩn “Gói biện pháp năng lượng thứ ba” – đây là kế hoạch nhằm tự do hoá thị trường năng lượng châu Âu. Văn bản vừa ký hoàn toàn thống nhất với nội dung Tuyên bố chung Brussels về hiện đại hoá GTS. Việc triển khai dự án này sẽ khiến Gasprom phải bán khí đốt tại biên giới với Ucraina.

Theo tin báo Commersant có được, giờ đây để quy định có hiệu lực, chúng cần được Hội đồng bộ trưởng EU phê chuẩn. Khả năng này rất lớn – đến mức có thể sẽ phê chuẩn mà không cần đệ trình lần ba.

Vị trí đầu tiên sẽ được thử nghiệm hệ thống này của châu Âu, sẽ là Ucraina. Tuyên bố chung về hiện đại hoá GTS do thủ tướng Yulia Timosednko ký với chủ tịch Uỷ ban châu Âu Jose Manuel Barrosu hoàn toàn phù hợp với tinh thân và nội dung của “Gói biện pháp thứ ba”, – Commersant nhận định.

Nếu GTS được chuyển giao cho một trong các nhà điều phối châu Âu quản lý, khả năng này có được đưa ra trong hiệp ước, Gasprom sẽ buộc phải bán toàn bộ lượng khí đốt tại biên giới giữa Nga với Ucraina và mất quyền kiểm soát tiếp theo đối với khối lượng khí đốt đã bán. “Nhưng, cho dù nghị viện châu Âu hay Ucraina có quyết định thế nào đi chăng nữa, thì vấn đề chính yếu vấn là – Nga sẽ giải quyết như thế nào – trợ lý thủ tướng về vấn đề năng lượng Alechsandr Gudưmu cho biết. “Hiện tại châu Âu chưa có nhà cung cấp khí đốt nào thay thế cho Gasprom”, – ông nói thêm.

“Gói thứ ba” được nghị viện châu Âu đề xuất từ năm 2007, quy định, các công ty bán khí đốt và bán điện không được nắm các hệ thống vận chuyển, vì sẽ dẫn đến việc tăng giá nhân tạo. Sáng kiến của yêu cầu này do các công ty thương mại nhỏ đưa ra, họ tuyên bố các tập đoàn năng lượng lớn không để họ thaâ nhập vào mạng lưới phân phối. Cơ quan chống đọc quyền châu Âu bèn yêu cầu công ty năng lượng của Đức RWE và E.ON bán lại mạng lưới phân phối của mình. Nhưng Paris và Berlin kịch liệt phản đối, và các nước EU còn lại đi đến nhượng bộ – mạng lưới bán lẻ và cơ cấu buôn bán có thể là sở hữu của cùng một chủ, nhưng phải được đặt dưới sự kiểm soát của nhà điều phối độc lập, – Commesant viết.

Văn bản được thông qua hôm thứ tư đưa ra những quy định mới về hành vi trên thị trường khí đốt châu Âu. Mỗi nước EU được chọn 1 trong 3 sơ đồ. Phương án thứ nhất buộc các tập đoàn tham gia phải chia sẻ sở hữu theo chiều dọc: công ty năng lượng phải bán các mạng lưới phân phối cho nhà điều phối độc lập và không được nắm gói cổ phiếu kiểm soát trong mạng lưới này. Phương án thứ hai cho phép công ty khai thác vẫn là chủ sở hữu hệ thống vận chuyển. Tuy nhiên việc quản lý hệ thống phải do “nhà điều phối độc lập” chuyên môn nắm giữ. Phương án thứ ba cũng đề xuất giữ nguyên các tập đoàn tham gia theo chiều dọc, nhưng hoạt động của các tập đoàn này sẽ do “cơ quan giám sát” đặt biệt kiểm soát. Thời hạn để triển khai các quy định mới là 3,5 năm.

Trong văn bản trên cũng nói riêng rằng các quy định này sẽ áp dụng không chỉ cho các công ty châu Âu, mà cả cho các công ty các nước thứ ba hoạt động tại EU. “Gói thứ ba” nêu rõ, chính quyền các nước châu Âu có thể từ chối không cho một công ty thâm nhập thị trường nội địa trong hai trường hợp: nếu công ty không đáp ứng được yêu cầu phân bố khai thác và vận chuyển hoặc nếu việc công ty xuất hiện trên thị trường có thể đe doạ an ninh năng lượng của các thành viên châu Âu.

Lê Tâm
theo Commersant

»Cùng chủ đề