Tạp chí “Zerkalo Nedeli” có trong tay dự thảo Hiến pháp Ucraina mới do BYUT và đảng khu vực chung tay soạn thảo trong trường hợp liên minh giữa hai khối này được thành lập.

Theo dự thảo này, tổng thống được bầu trong Rađa Tối cao vào tuần cuối cùng của tháng chín trong năm thứ 5 nhiệm kỳ tổng thổng. Tổng thống được bầu phải có đủ 2/3 số phiếu trong thành phần nghị viện hợp hiến (tức là 300 trong số 450 phiếu).

Theo dự thảo mới tổng thống là người đảm bảo cho nền độc lập dân tộc, an ninh quốc gia và quyền kế thừa pháp lý của quốc gia. Tổng thống cũng đại diện cho Ucraina trong các quan hệ quốc tế, ký kết các hiệp ước quốc tế của quốc gia.

Tổng thống theo hiến pháp mới vẫn là Tổng tư lệnh Tối cao và có quyền bổ nhiệm theo đệ trình bộ trưởng quốc phòng tổng tham mưu trưởng và tư lệnh các lực lượng quân đội, đệ trình ra quốc hội để bổ nhiệm ứng cử viên cho viện trưởng Viện công tố, bộ trưởng quốc phòng và bộ trưởng ngoại giao, thống đốc Ngân hàng Quốc gia, người đứng đầu các cơ quan toà án. Tổng thống cũng độc lập bổ nhiệm lãnh đạo các Cơ quan an ninh SBU, Cơ quan tình báo nội vụ và Cơ quan biên phòng.

Tổng thống cũng đứng đầu Hội đồng an ninh và quốc phòng Ucraina, tuy nhiên quyền hạn của Hội đồng bị hạn chế đáng kể. Ví dụ, Hội đồng chỉ họp khi cần thiết áp dụng tình trạng khẩn cấp và tình trạng quân sự, khi xảy ra thiên tai, thảm hoạ công nghệ hoặc thảm hoạ sinh thái, khi có nguy cơ đe doạ độc lập quốc gia hoặc tính toàn vẹn lãnh thổ của quốc gia.

Dự thảo Hiến pháp mới quy định tổng thống được bầu qua hai vòng trong nghị viện. Theo sơ đồ dự thảo đề xuất, sẽ có hai đảng được lọt vào vòng hai, đó là hai đảng thu được số phiếu cử tri cao nhất. Người thắng cử trong vòng hai sẽ có 226 lá phiếu đại biểu, 224 lá phiếu còn lại sẽ phân chia cho các đảng còn lại vượt qua được tỷ lệ 3% số phiếu theo quy định (đảng nào thu được từ 3% số phiếu cử tri trở lên mới được vào quốc hội).

Vòng hai sẽ không tiến hành trong trường hợp có một đảng giành quyền có 226 lá phiếu đại biểu ngay trong vòng một.

Đảng thắng cử có quyền xây dựng chính phủ. Ngoài các quyền hạn như hiện nay HĐBT còn có quyền bổ nhiệm người đứng đầu các cơ quan chính quyền địa phương, tuy nhiên cấp chức vụ này chỉ có chức năng kiểm tra.

Phe đối lập trong nghị viện có quyền bổ nhiệm phó chủ tịch thứ nhất của Rađa Tối cao, chủ tịch các uỷ ban về ngân sách, quy chế, tự do ngôn luận và các phương tiện thông tin đại chúng và nhiều uỷ ban khác, chủ tịch của uỷ ban điều tra thường trực của Rađa Tối cao khoá mới, Toàn quyền về quyền con người,  Phòng kế toán và một bộ phận các hội đồng điều tiết.

Chính quyền hành pháp tại các thành phố, tỉnh và vùng thuộc về ban chấp hành hội đồng địa phương, các ban chấp hành này được bầu theo hệ thống phiếu tỷ lệ. Trong đó thị trưởng, chủ tịch huyện, thôn được bầu trực tiếp.

Dự thảo Hiến pháp mới cũng đặt ra quy định về quyền lực uỷ thác của các đại biểu quốc hội cũng như đại biểu các hội đồng địa phương. Đại biểu có thể bị tước quyền lực uỷ thác theo quyết định của cơ quan lãnh đạo đảng do có hành động đi ngược lại chương trình của đảng. Quyết định tước quyền lực uỷ thác của đại biểu Rađa Tối cao không được khiếu nại.

Có thay đổi lớn trong lĩnh vực quyền hạn của các cơ quan bả vệ luật pháp và quy định bầu các thẩm phán.

Quyền triệu tập và giải tán phiên toà chuyển sang cho cơ quan hành chính tư pháp quốc gia.

Theo tình trạng chuyển đổi, kỳ bầu cử quốc hội và cơ quan tự quản địa phương sẽ tiến hành vào ngày chủ nhật cuối cùng của tháng thứ 8 của năm thứ 5 trong nhiệm kỳ tổng thống được bầu theo Hiến pháp này, tức là mùa thu năm 2014.

Phuong Anh
theo Zerkalo nedeli