Đòn gió? bởi Nguyễn Quang

Tổng thống Viktor Yushchenko đột ngột báo hoãn bầu cử Quốc hội trước thời hạn sang năm 2009 với lý do tác hại từ khủng hoảng kinh tế toàn cầu đã lan tới Ukraine. Phải chăng chính ông Yushchenko cũng đang mong chờ cơ hội để thực hiện sự trì hoãn này?

Theo quyết định của Tổng thống Viktor Yushchenko, cuộc bầu cử Quốc hội trước thời hạn sẽ không phải diễn ra vào tháng 12 tới như dự định mà sẽ được tiến hành vào năm 2009. Đây là lần thay đổi lịch trình bầu cử thứ hai kể từ khi ông Yushchenko ký sắc lệnh giải tán Quốc hội và tổ chức bầu cử đầu tháng 10. Khi đó, sau nhiều lần níu kéo, Tổng thống Viktor Yushchenko đã “cực chẳng đã” ra quyết định giải tán Quốc hội và tuyên bố tổ chức bầu cử trước thời hạn. Giới quan sát cho rằng bầu cử sớm sẽ tránh được việc các nghị sĩ đưa ra vấn đề phế truất Tổng thống sau vụ bê bối bán vũ khí cho Gruzia và giúp Tổng thống “hất cẳng” đối thủ vốn từng “kề vai sát cánh” với ông trong suốt cuộc Cách mạng Cam là bà Tymoshenko, được đánh giá nhiều khả năng giành chiến thắng trong cuộc bầu cử Tổng thống vào đầu năm 2010.

Tuy nhiên, việc bầu cử sớm cũng là ván bài mạo hiểm mà ông Yushchenko không muốn dùng khi bản thân ông đang mất điểm nghiêm trọng trước bà Tymoshenko. Thăm dò dư luận của Quỹ thăm dò dư luận Ukraine (FOM-Ukraine) thực hiện rộng rãi đã cho kết quả rất bất lợi với ông. Theo đó, có tới 81,7% người dân Ukraine không ủng hộ Tổng thống Yushchenko. Con số này vào tháng 1/2008 là 55,6%. Tỷ lệ tín nhiệm ông Yushchenko đã giảm từ 34,8% vào tháng 1 xuống chỉ còn 10,4% vào tháng 10 năm nay. Trong khi đó, sự ủng hộ đối với nữ “mưu sĩ” của cuộc Cách mạng Cam, bà Tymoshenko lại gia tăng đáng kể. Thủ tướng tóc tết đã có những bước đi khôn ngoan khi giữ im lặng về cuộc chiến giữa Nga – Gruzia. Sau đó, bà đã công khai thách thức Tổng thống khi liên kết với đảng “Các khu vực” đối lập của cựu Thủ tướng Viktor Yanukovic trong một nỗ lực nhằm làm suy yếu quyền lực của Tổng thống với mục đích “ve vãn” cử tri tại khu vực miền Đông thân Nga. Tuy nhiên, thực tế thì chẳng dễ gì loại bỏ được người đàn bà tóc vàng đầy quyền lực này khi mà kết quả các cuộc thăm dò dư luận đều cho thấy chính ông Yushchenko sẽ là người gặp bất lợi lớn nhất trong cuộc bầu cử một khi nó diễn ra. Hơn nữa, một cuộc trưng cầu dân ý khác cũng cho thấy có tới 67,6% người dân không tán thành với sắc lệnh mà Tổng thống đưa ra về việc giải tán Quốc hội và tiến hành một cuộc bầu cử tốn kém (lần thứ 3 trong chưa đầy 3 năm).

Quả thực, kế hoạch bầu cử trước thời hạn ở Ukraine là khó khả thi và bất hợp lý trong bối cảnh nền kinh tế quốc gia Đông Âu này đang trong tình trạng bi đát, đồng nội tệ bị mất giá đến 20%, số người mất việc tăng cùng tỷ lệ lạm phát, nợ nước ngoài lên tới 100 tỷ USD, trong đó có 55-60 tỷ USD phải hoàn trả vào năm 2009. Theo dự tính, một cuộc bầu cử có thể tiêu tốn tới 100 triệu USD trong khi ngân sách 2008 của Ukraine lại không tính đến khoản này.

Tất cả điều đó là cơ hội tuyệt vời để ông Yushchenko trì hoãn quyết định mà trước đó ông đã lần lữa đưa ra. Ông tuyên bố: “Sẽ không hợp lý nếu tiến hành cuộc bầu cử trong thời gian nghỉ lễ cuối năm. Chính phủ cần làm hết sức để khắc phục cuộc khủng hoảng kinh tế trong nước và chi phí cho cuộc bầu cử quốc hội sắp tới”. Thực tế, do sự “phong toả” từ các đối thủ chính trị và cả những người đã từng ủng hộ, Tổng thống Yushchenko sẽ rất khó nhận được đồng thuận của Quốc hội để có kinh phí cho cuộc bầu cử này. Ngoài ra, Ukraine hiện cũng đã phải cầu viện sự trợ giúp của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) nhằm giải quyết cuộc khủng hoảng tài chính và ngân hàng trong nước. Để có tiền, Ukraine phải chấp nhận những “điều kiện” của IMF là hoãn bầu cử Quốc hội trước thời hạn, cắt giảm chi tiêu công, kiềm chế lạm phát và thả nổi tỉ giá hối đoái.

Một điểm đáng chú ý khác là theo quy định của Hiến pháp Ukraine, sắc lệnh giải tán và bầu cử sớm của Tổng thống Yushchenko chưa thể có hiệu lực vì không có chữ ký của cả Thủ tướng lẫn Bộ trưởng Tài chính, những người trên thực tế bảo đảm cho sắc lệnh được thực thi. Xuất phát từ những nguyên nhân trên, sẽ chẳng có gì đáng ngạc nhiên nếu thời gian tổ chức cuộc bầu cử này sẽ tiếp tục được gia hạn, bởi cho đến nay, nó dường như chỉ là cú đòn gió của ông Yushchenko.

Hữu Chiến