Cuộc chơi với Google bởi Nguyễn Quang

Cỗ máy tìm kiếm số 1 thế giới Google vừa liên hệ trực tiếp với Trung tâm Quyền tác giả văn học VN (VLCC) đề nghị đàm phán về tác quyền số hoá sách và sử dụng sách do VLCC được các chủ sở hữu quyền uỷ thác quản lý.

Bước đi này của Google nhằm dàn xếp và hợp pháp hoá vấn đề bản quyền mà đại gia này sử dụng trong kho dữ liệu số hoá cho cỗ máy tìm kiếm, mà thời gian qua đã bị cáo buộc rằng đó là hành vi vi phạm bản quyền.

Nếu VLCC đồng ý với các đề nghị Google đưa ra: Trả 60USD cho một lần số hoá sách và 63% doanh thu cho mỗi lần sử dụng; mức chi trả này, nếu tính trên khoảng 4.400 đầu sách của VN đã được số hoá, thì khoản thu về chưa phải là lớn.

Nhưng theo tính toán của bà Đoàn Thị Lam Luyến – GĐ VLCC – trong tương lai, hằng năm khoản tiền bồi thường bản quyền từ Google có thể lên đến vài trăm triệu USD, là số tiền trong mơ VLCC cũng chưa từng nghĩ tới.

Nhiều tác giả và chủ sở hữu quyền tại VN sẽ được hưởng lợi từ chính công sức và sự lao động sáng tạo chính đáng của mình, đồng thời có thể tự hào về những tác phẩm mà mình viết ra, được tuyên truyền rộng rãi, góp phần vào kho dữ liệu số trên thế giới.

Nhưng chơi với đại gia cũng không phải dễ ăn. Khái niệm sách mà Google định nghĩa, gồm loại sách hư cấu (chủ yếu là tác phẩm văn học) và sách phi hư cấu (sách giáo khoa, tiểu luận…).

VLCC hiện chỉ được uỷ thác quản lý mảng sách hư cấu của các thành viên trong Hội Nhà văn VN, không đủ tư cách pháp lý đàm phán với Google về mảng sách phi hư cấu. Chỉ có Chính phủ mới tháo gỡ được vấn đề này, bằng cách cấp giấy phép mở cho VLCC hay một tổ chức nào đó được quyền quản lý tất cả kho tác phẩm của quốc gia, dù chưa được quyền uỷ thác của các chủ sở hữu quyền. Đến đây, cuộc chơi với Google xem ra không còn là chuyện của VLCC nữa, mà cần sự phối hợp tính toán của các bộ, ngành để tham mưu cho Chính phủ hướng giải quyết.

Nếu chỉ bán để được lợi cho hai phía là Google và các chủ sở hữu quyền VN thì quá dễ. Nhưng vấn đề cần phải cân nhắc kỹ để đàm phám là, thoả thuận với Google không chỉ mang về nguồn thu đáng kể trong tương lai, mà còn tạo môi trường thuận lợi giúp các DN nội dung, dữ liệu số VN phát triển.

Đa phần các DN này tại VN hiện nay đang trong bước khởi nghiệp, còn yếu về nhiều mặt, trong đó nguồn thu chưa có. Họ không thể chi trả hoặc chạy đua với Google một cách sòng phẳng.
 
Một khi đại gia Google dám chi ở mức trên, cũng có nghĩa họ đã tính toán được mức thu và nguồn thu về. Nếu không thận trọng, coi chừng chính những người VN sử dụng các tác quyền số trên Google phải cắn răng chịu đựng các khoản phí do đại gia áp đặt. Thời hạn cuối Google đưa để hoàn tất việc đàm phán là ngày 4.9.2009. Sau thời điểm này, nếu đàm phán không xong, phía VN “mất cả chì lẫn chài”.

Linh Trang
theo Lao Động