Khi quyết định về quê hương học tiếng Việt, Võ Thị Thiên Nga không ngờ 6 tháng học tiếng mẹ đẻ đã giúp cô khám phá ra “con người Việt” của mình, điều mà bao năm qua cô mơ hồ và băn khoăn.

Trong một ngày lễ Việt Nam tại Trường Tiếng Việt Sài Gòn (TP HCM), một cô gái đã để lại ấn tượng cho nhiều người về hai lúm đồng tiền rất duyên cùng giọng hát cao vút, trong trẻo trong một bài hát tiếng Việt, dù hồi đó cô phát âm chưa chuẩn lắm. Đó là Võ Thị Thiên Nga, cô gái Việt kiều Mỹ  20 tuổi, về nước học tiếng mẹ đẻ.

Cô gái “độc lập”

Thiên Nga sinh ra ở Việt Nam, theo bố mẹ định cư ở Mỹ lúc vừa tròn 6 tuổi.

14 tuổi, Nga là thành viên điều hành Quỹ Hỗ trợ ý tưởng trẻ (Youth Funding Youth Ideas – YFYI) của Mỹ. Công việc của cô là “xét duyệt” các ý tưởng hay của thanh thiếu thiên, giúp họ lên kế hoạch, xây dựng dự án và tìm nguồn vốn để hiện thực hóa. Mỗi dự án khi ấy có giá trị lên đến 40.000 USD.

16 tuổi, Thiên Nga trở thành điều phối viên phát triển trong ban thành viên cao cấp của YFYI.

18 tuổi, với số điểm trung bình 3,87/4, Nga vượt qua hàng nghìn bạn đồng trang lứa khác trên thế giới, giành được một suất học bổng vào Đại học Harvard (Cử nhân Xã hội học, khóa 2007 – 2011). Một lý do khiến Nga được chọn là tính độc lập làm cô nổi bật so với những bạn khác.

Nga quan niệm: “Phải tự hỏi, tự tìm câu trả lời thì bản thân mới lớn lên được!”. Có lẽ vì vậy, cô thường hay… cãi lý và xung đột với cha mình. Khi đó, Nga thường nói với cha: “Con hiểu ý cha nhưng con phải có kinh nghiệm thực tế của riêng mình thì mới hiểu được ý nghĩa đằng sau điều đó”.

Tính độc lập của Nga đã bộc lộ ngay từ năm 9 tuổi, khi cô tự mình liên hệ các nơi để tìm chương trình học hè. “Hồi đó, mình rất muốn đi học nhưng thầy cô nói chương trình của trường chỉ phụ đạo cho các bạn học chưa tốt”, Nga giải thích. Do hoàn cảnh gia đình, chuyện làm giấy tờ, thủ tục đi học và các việc khác trong giao tiếp bên ngoài cuộc sống, cô bé đều tự lo.

Học xong phổ thông, Nga quyết định một mình đeo ba lô chu du khắp châu Âu, vì “cảm thấy con người mình đang thiêu thiếu điều gì đó”. Thuyết phục cha mẹ xong, Nga đi thật. Cứ hết tiền, cô gái trẻ lại kiếm việc làm để có thể tiếp tục hành trình.

Nga mỉm cười: “Mình may mắn vì cha mẹ không buộc phải làm này làm kia mà chỉ khuyên nên học tốt để sau này không phải phụ thuộc vào ai”. Vào Harvard, Nga nói với cha mẹ không nhận tiền từ gia đình nữa, mà tự đi làm để tự chi trả cho cuộc sống.

Tìm lại cội nguồn trong tiếng Việt

Học được một năm rưỡi tại Harvard, Nga lại cảm thấy cần thêm môi trường để làm mới mình. Vậy là hè 2008, cô quyết định về nước tranh thủ học tiếng Việt theo chương trình học bổng CET. Không ngờ, 6 tháng học tiếng đã dần giúp cô khám phá ra “con người Việt” của mình, điều mà bao năm qua cô mơ hồ và băn khoăn.

Lý do về Việt Nam học tiếng, như lời Nga thú nhận, là “không sâu sắc gì”. Chỉ là, trong một lần nói chuyện, bạn bè rất ngạc nhiên khi thấy cô không biết tiếng Việt. Mỗi sinh viên Harvard đều có một tài năng, đặc biệt đều biết nhiều ngôn ngữ, trong đó có ngôn ngữ mẹ đẻ. Điều này làm cô gái trẻ tự so sánh, vậy là quyết định học tiếng Việt.

Tiếp xúc với Thiên Nga, điều khiến người đối diện thấy lạ lùng nhất là vốn ngôn ngữ của cô rất phong phú. Nga chia sẻ: “Tôi được cha dạy tiếng Việt từ lúc ba tuổi nên sau đó có thể đọc sách, đến khi sang Mỹ vào năm 6 tuổi thì không dùng tiếng Việt nữa”. Từ bé, Nga ở với cô ruột, ba chị em được khuyến khích chỉ nói tiếng Anh. Vì vậy, hai em gái Nga không biết nói tiếng Việt. Còn Nga mỗi năm chỉ sử dụng bập bõm 5- 6 lần khi về nhà nói chuyện với cha mẹ.

Nhiều người bất ngờ vì lần đầu tiên gặp Nga tại một ngày lễ, thấy cô phát âm còn chưa chuẩn nhưng sau 6 tháng, cô đã nói chuyện trôi chảy, phát âm khá chuẩn, cách dùng từ đôi khi thật “cảm xúc”. Nga bảo, sau một thời gian được hướng dẫn, cô tự học là chính, môi trường thực tế xung quanh đã giúp cô phát triển ngôn ngữ rất nhiều. “Tinh thần mình gần với Việt Nam theo một cách mà bản thân không bao giờ cảm thấy như vậy khi ở bên Mỹ”, Nga chia sẻ.

Thư gửi cha bằng tiếng Việt

Sau một tháng rưỡi về Việt Nam học tiếng Việt, Thiên Nga đã viết thư cho cha bằng chính ngôn ngữ mẹ đẻ của mình, dù chưa thật chuẩn:



Thư Nga viết gửi cha được cô chép lại vào nhật ký.

 “Cha thân yêu!

Mấy tuần nay ở Việt Nam, con học tiếng Việt nhiều và bây giờ sẽ cố gắng viết thư cho cha bằng tiếng Việt. Cha ơi! Con yêu Việt Nam quá! Nếu được thì con muốn sống ở đây mấy tháng nữa, nhưng vì việc học cho nên con nghĩ mình phải về. Nhưng con đã thay đổi chuyến bay về Mỹ và sẽ ở Việt Nam đến ngày 4/9. Như vậy con có thêm thì giờ ở đây.

Khi còn sống ở nhà mình tại San Francisco, con không quan tâm đến Việt Nam gì cả. Nhưng sau khi đi học ở Harvard, con đã bắt đầu quan tâm đến truyền thống và văn hóa Việt Nam, cái gốc của mình. Hồi đó mặc dù con muốn biết và hiểu nhiều hơn về Việt Nam nhưng trong lòng con nghĩ con không phải là người Việt.

Con định về Việt Nam hè này để học tiếng Việt vì nhiều lý do, mà đã không nghĩ rằng có thể tìm thấy con người Việt trong mình. Con biết đây là một điều quan trọng với cha. Đó là con biết, hiểu và yêu mến Việt Nam. Tuy không thể nói con không phải là người Mỹ nhưng cũng không thể nói con không là người Việt. Thực ra con thấy nhiều phong tục Việt Nam hợp với tính của con hơn.

Cha ơi, con sẽ cố gắng học thêm để làm cha tự hào về con. Trải nghiệm này đã làm con trở thành một người khác. Bây giờ con không phải là một con gái nữa, mà là một người phụ nữ trưởng thành.

Để biết hơn về gia đình mình, con mong cha viết cho con câu chuyện về cuộc đời của cha bằng tiếng Việt. Hiện tại điều con sợ nhất là cha sẽ mất và con cũng sẽ mất cơ hội để được hiểu cha và biết lịch sử của gia đình mình.

Cha ơi, hãy viết trải nghiệm từ hồi nhỏ đến bây giờ cho con đi! Con đã nói chuyện sơ sơ với cha về những điều này, mà chưa bao giờ bằng tiếng Việt. Lần này thì khác. Nếu mất cha đi và con chưa biết được câu chuyện của cha, con sẽ không bao giờ tha thứ cho mình. Con đã quyết định làm một cây phả hệ vừa cho bà con bên ngoại vừa cho bà con bên nội. Cha có thể giúp đỡ với bất cứ điều gì cũng được.

Điều quan trọng nhất với con là cha biết được suy nghĩ và ý định của con. Con yêu và tôn trọng cha lắm, mặc dù cha con chúng ta không luôn luôn hiểu nhau. Cho nên con viết lá thư này bằng tiếng Việt để thể hiện tình cảm của con theo cách dễ nhất.

Con biết là việc nuôi ba người con gái không dễ, đặc biệt là người con gái tự do và nổi loạn như con. Nhiều khi con làm cha tức hoặc khó chịu, xin cha hiểu: tuy tính tình của con như vậy, nhưng con luôn luôn thương yêu cha. Đang ngồi trên giường trong phòng con và suy nghĩ lại, con cảm thấy rất may mắn vì đã có một người cha tốt như cha. Khi học xong, con bảo chắc chắn cha không còn lo lắng gì nữa.

Con của cha”.

Cha Thiên Nga viết:

“Con gái cưng của cha

Cha thật bùi ngùi xúc động khi đọc bức thư con gửi cho cha trong sinh nhật lần thứ 69 của mình. Cha muốn nhấn mạnh lần thứ 69 là vì chỉ đến ngần tuổi này, cha mới nhận nơi con tình cảm mà cha coi là trưởng thành, mà cha đã mòn mỏi chờ đợi hầu như gần hết cuộc đời mình!

Còn gì thích thú cho bằng được đọc thư của con bằng một ngôn ngữ Việt thuần khiết và trôi chảy. Cha mừng đến rơi lệ khi con đã về cội nguồn của gia đình mình, của dân tộc mình và cũng là đã trở về với chính bản thân con: một người con gái Việt. Từ nhìn nhận này, con sẽ sống và hành động theo đạo lý của người Việt mình.

Cha rất mừng về sự tiến bộ vượt bực về ngôn ngữ Việt mà con đã đạt được trong thời gian phải nói là kỷ lục. Cũng xin được gửi lời cảm ơn đến tất cả những ai từng giúp con trong nỗ lực này.

Con của cha ơi! Cha cho con biết lá thư con gửi cho cha lần này là món quà lớn nhứt và giá trị nhứt từ trước đến giờ cho ngày sinh. Cha muốn mọi người được biết và cùng cha chia sẻ sự hãnh diện của cha đối với người con gái tên Thiên Nga của cha.

Cha sẽ thành toàn ý nguyện của con muốn cha viết lại cội nguồn của dòng họ mình. Việc này cần phải có thời gian mà cha hy vọng mình có thể hoàn thành trong thời gian sắp tới.

Cha của con”.

 

Ánh Hồng
theo Vietnamnet