Sử dụng các biện pháp có thể, Nga đang mong muốn nhanh chóng thuyết phục cộng đồng quốc tế rằng Nga sẽ vươn lên trở thành một thế lực đáng được lưu ý. Qua đó, thế giới phải công nhận vai trò và sức mạnh ngày càng gia tăng của Nga trong việc tham gia giải quyết các vấn đề chung của cộng đồng quốc tế. Để đạt được mục tiêu đó, Nga cần phải tăng cường sức mạnh của mình trên nhiều lĩnh vực nhất là về quân sự trong đó có lực lượng Hải quân.

Vai trò quan trọng của Hải quân Nga

Hải quân đóng một vai trò quan trọng chiến lược tìm lại vị thế của Nga trước đây. Hiện tại, Nga đang tìm cách đẩy nhanh tốc độ vươn tới vai trò của một cường quốc, đặc biệt là trong lĩnh vực quân sự. Tổng thống Nga Dmitry Medvedev, trong chuyến thăm tới Học viện Hải quân Nakhimov tại St Petersburg ngày 27/2 đã tái khẳng định với các học viên tại đây rằng bất chấp cuộc khủng hoảng tài chính hiện nay, kế hoạch cải tổ và hiện đại hoá Hải quân vẫn được tiến hành.

Tổng thống Medvedev thừa nhận rằng Nga không thể đưa tàu sân bay mới và tàu ngầm lớp Borey vào sử dụng theo đúng kế hoạch đã đề ra. Tổng thống Medvedev cho biết Nga đã phải quay trở lại với thời kỳ khó khăn của những năm 1990 khi mà chính phủ không thể đầu tư thích đáng cho Hải quân. Tuy nhiên, Nga sẽ vẫn giữ nguyên cam kết hiện đại hoá lực lượng này cho dù thời gian có thể kéo dài hơn so với những dự tính ban đầu. Tổng thống Nga đã nhấn mạnh tới vai trò của Hải quân như là một lực lượng quan trọng trong kế hoạch cải cách lực lượng quân đội của đất nước. Medvedev khẳng định chắc chắn rằng: “Không có một lực lượng Hải quân hợp lý, nước Nga không thể có được một tương lai như là một quốc gia”.

Những kế hoạch này đang phải đối đầu với sự trì hoãn một phần do những khó khăn kinh tế của Nga gây ra cũng như việc thiếu vắng đội ngũ công nhân lành nghề trong lĩnh vực công nghiệp quốc phòng mà họ có khả năng thiết kế những hệ thống vũ khí mới. Mới đây, việc đưa vào sử dụng tàu ngầm Bulava trang bị tên lửa đạn đạo đã phải trì hoãn do việc thất bại trong lần thử nghiệm gần đây nhất.

Nga đã quyết định chuyển trụ sở của Bộ tư lệnh Hải quân Nga từ Moscow tới St Petersburg với tổng chi phí lên tới 1 tỷ USD. Kế hoạch này đã được bắt đầu thực hiện và dự kiến sẽ hoàn thành trong năm nay. Kế hoạch chuyển đổi địa điểm của Hải quân Nga mang đậm dấu ấn của Thủ tướng Nga Vladimir Putin nhằm đưa trụ sở của Hải quân quay lại vị trí một thời đã từng là căn cứ của Hải quân Hoàng đế Nga.



Tàu Peter Đại đế trong cuộc tập trận chung với Venezuela.

Tăng cường quan hệ hải quân song phương

Để tăng cường sức mạnh quân sự của Hải quân, Nga tập trung vào việc đẩy mạnh quan hệ quân sự song phương với các nước trên thế giới. Ấn Độ là một trong những nước mà Hải quân Nga thực hiện các cuộc tập trận đầu tiên trong năm 2009.

Cuộc tập trận hải quân chung giữa Nga và Ấn Độ có tên gọi là Indra 2009 được tiến hành lần thứ 4 kể từ năm 2003. Cuộc tập trận lần này được diễn ra tại khu vực biển Mumbai ngoài khơi biển Ả-rập. Mục đích của cuộc tập trận là cùng nhau bảo vệ tàu thuyền và chống cướp biển cũng như trong các nỗ lực chống khủng bố của hai nước.

Lực lượng hải quân Nga tham gia vào cuộc tập trận Hải quân chung lần này tương đối khiêm tốn. 5 tàu chiến của Nga tham gia tập trận được điều động từ Hạm đội biển Bắc và Thái Bình Dương. Trong đó có sự tham gia của chiến hạm nổi tiếng và là niềm tự hào của Hải quân Nga, tàu Peter Đại đế thuộc Hạm đội Biển Bắc. Đây là lần đầu tiên một tàu chiến thuộc Hạm đội Biển Bắc đã tới thăm Ấn Độ. Trong khi đó, phía Ấn Độ tham gia với hai tàu khu trục trong đó có tàu INS Delhi và một số lượng ít các tàu loại nhỏ.

Việc cử tàu Peter Đại đế không chỉ là dấu hiệu khởi đầu trong các cuộc tập trận với Hải quân Ấn Độ mà nó còn thu hút sự chú ý đối với chiếc tàu khu trục lớn nhất nước Nga trong khi đó nó lại thể hiện một động thái cam kết của Nga trong việc tăng cường khả năng an ninh biển của Ấn Độ. Đồng thời, Nga muốn gửi một bức thông điệp tới cộng đồng quốc tế rằng Nga đã tạo dựng được vị thế siêu cường của mình.

Đích thân Đại sứ Nga tại Ấn Độ, ông Vyacheslav Trubnikov đã tới chứng kiến cuộc tập trận này. Ông Trubnikov đã lưu ý đến sự hợp tác quốc phòng từ lâu giữa hai nước. Quân đội Ấn Độ đã được trang bị một số lượng lớn vũ khí của cả Liên Xô trước đây và Nga hiện nay.

Cuộc diễn tập lần trước được tiến hành tại Vịnh Bengal ngoài khơi cảng Visakhapatnam tại khu vực Andhra Pradesh, là nơi đóng trụ sở của tư lệnh hải quân vùng phía đông của Ấn Độ và cũng là căn cứ tàu ngầm của hạm đội hải quân phía đông. Những cuộc tập trận này có ý nghĩa mới trong bối cảnh ngày càng gia tăng các mối đe doạ tới an ninh biển từ nạn hải tặc và hậu quả nặng nề do vụ khủng bố tại Mumbai để lại trong năm 2008.

Kể từ năm 2004, Ấn Độ đã tìm kiếm nhằm mua sắm một tàu sân bay của Nga. Tuy nhiên, giá cả gia tăng đã làm thay đổi nhiều lần thời gian giao hàng. Tàu sân bay này lúc đầu được định giá là 750 triệu USD và dự kiến giao hàng trong năm 2008. Tháng 2/2008, Nga và Ấn Độ đã thoả thuận nâng giá cho tàu sân bay này thêm 800 triệu USD. Giá này bao gồm cả việc đại tu và các trang bị đi kèm với con tàu với các loại vũ khí hiện đại bao gồm máy bay chiến đấu MiG 29K Fulcrum và máy bay trực thăng chống tàu ngầm Ka-27 Helix-A và Ka-31 Helix-B. Hiện nay, tàu sân bay này đang được đóng tại xưởng Sevmash ở miền bắc nước Nga. Thời gian dự kiến bàn giao tàu sân bay này là vào năm 2012.

Thiết lập căn cứ hải quân ở nước ngoài

Việc hải quân Nga xuất hiện tại vùng biển Caribbean và Nam Mỹ, cũng như các cuộc tập trận hải quân trên vùng biển Địa Trung Hải với Thổ Nhĩ Kỳ và gần đây nhất là cuộc tập trận Hải quân Indra 2009 với Ấn Độ đã cho thấy dấu hiệu bắt đầu về một cơ chế phát huy vị thế cường quốc của Nga. Điều đó đi cùng với các cuộc thương lượng đang được tiến hành với một số quốc gia để thiết lập căn cứ hải quân của Nga ở nước ngoài. Phó Tổng tham mưu trưởng quân đội Nga, tướng Anatoliy Nogovitsyn, khẳng định rằng các cuộc đàm phán đang được tiến hành tuy nhiên ông không tiết lộ danh tính các quốc gia đang thương lượng.

Tuy nhiên, Bộ Tư lệnh Hải quân Nga đã không che giấu những bí mật về vị trí tương lai mà hải quân Nga sẽ có mặt. Đó là đảo Socotra của Yemen, cảng Tartus của Syria và Tripoli của Libya. Một nguồn tin của Bộ Tư lệnh Hải quân cho biết: “Quyết định triển khai căn cứ hải quân của Nga tại nước ngoài đã được đưa ra. Hiện tại, chưa có thời điểm cụ thể cần thiết cho việc bắt đầu hoạt động của các căn cứ này tại nước ngoài. Tuy nhiên, trong một vài năm tới, điều đó sẽ được tiến hành”.

Để đạt được mục tiêu này, Hải quân Nga sẽ phải sửa chữa, hiện đại hoá hoặc thậm chí xây dựng lại các cầu tàu cũng như việc thiết kế và xây dựng những cơ sở hạ tầng cần thiết trên bờ. Đây thực sự thể hiện tham vọng lớn của giới lãnh đạo tại Nga bởi vì những căn cứ như vậy sẽ thuyết phục bản thân họ và người dân Nga về khả năng và sức mạnh của Hải quân Nga đồng thời củng cố vị thế của Nga trên trường quốc tế.

Chính vì điều đó, dưới vỏ bọc phát huy sự hợp tác giữa hải quân Nga và các nước khác trong nỗ lực của quốc tế chống lại nạn hải tặc và khủng bố, Nga đang đẩy cao hình ảnh của mình như là một cường quốc với sức mạnh đang nổi và sẽ có mặt tại nhiều nơi trên thế giới.

Trong khi vẫn tồn tại một khoảng cách giữa những ý nguyện chính trị này với khả năng thực tế của Nga, chắc chắn rằng người ta cần phải theo dõi kỹ càng những diễn biến mới về việc thiết lập căn cứ quân sự tại nước ngoài và các cuộc tập trận chung của Nga với các nước khác. Về lâu dài, Medvedev sẽ phải đối mặt với những thách thức nghiêm trọng hơn trong việc thực hiện những kế hoạch hiện đại hoá hải quân một cách đầy tham vọng.

Lê Trí
theo Asia Times Online, Vnmedia